Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

قوام‌السلطنه، احمد،  فرزند ميرزا ابراهيم معتمدالسلطنه (1252- 1334ه.ش). ملقب به دبيرحضور، وزير حضور، قوام‌السلطنه، از فعالان سياسي دوران قاجار و پهلوي. او در 11 سالگي به پيشكاري ناصرالدين شاه در آمد.1 در هفده سالگي براي تحصيل علوم سياسي به فرانسه رفت. اما تحصيل را به پايان نرساند. پس از بازگشت به ايران رئيس دفتر مخصوص مظفرالدين شاه شد.2 با نهضت مشروطه‌خواهي همراهي داشت و پس از فتح تهران معاون وزارت كشور شد.3 او مدارج ترقي را طي كرد و به مقام‌هاي وزرات، نمايندگي مجلس و نخست‌وزيري رسيد. مدتي والي خراسان بود. در جريان كودتاي سيد ضياء دستگير و به زندان افتاد. پس از سقوط سيد ضياء به مدت هشت ماه به نخست‌وزيري رسيد. سپس به اروپا تبعيد شد. از آغاز حكومت رضاشاه به ايران آمد. در 1321ش نخست‌وزير ايران شد اما كناره گرفت و در 1324ش در همين مقام در سفر به مسكو مسألة تخلية آذربايجان از قواي شوروي را دنبال كرد.4 در زمان او ژاندارمري تأسيس شد. زماني كه دكتر مصدق در 1330ش از نخست‌وزيري كناره گرفت محمدرضا شاه او را به اين مقام منسوب كرد كه در اثر قيام مردمي 30 تير1331ش دوباره مصدق به نخست‌وزيري رسيد. او كه مشاور شاهان پهلوي بود در 31 تير 1334ش در سن 82 سالگي درگذشت و در مقبرة خانوادگي در قم به خاك سپرده شد.5

 

مآخذ:

  1. چرچيل، جورج. پ. فرهنگ رجال قاجار. تهران: 1369، انتشارات زرين، ص142.
  2. عاقلي، باقر. قوام‌السلطنه. تهران: 1376، سازمان انتشارات جاويدان، ص 52-47.
  3. ناظم‌الاسلام كرماني، ميرزا محمد. تاريخ بيداري ايرانيان. به اهتمام سعيد سيرجاني، بخش‌دوم، تهران: 1362، نشرآگاه، ص 495.
  4. مهدي‌نيا، جعفر. زندگي سياسي قوام‌السلطنه. تهران: 1375، انتشارات پانوس، ص 18-15.
  5. بامداد، مهدي. رجال ايران. ج1. تهران: 1371، انتشارات زوّار، ص 99.
  6. عاقلي، باقر. نخست‌وزير ايران. تهران: 1370، انتشارات جاويدان.
    اکبر فلاحی