Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

لاهوتي، ‌ابوالقاسم (1302ق / 1885م-1336 ش)، نويسنده، ‌روزنامه نگار، ‌مترجم، شاعر.

ميرزا ابوالقاسم خان متخلص به لاهوتي فرزند ميرزا احمد الهامي در كرمانشاه به دنيا آمد.1 پدرش كشاورزي ساده، اما اهل شعر و ادب و آزاديخواه بود. لاهوتي پس از تحصيل علوم ديني و آشنايي با ادبيات و شعر و محيط ادبي كرمانشاه به توصية اقوامش در 1322ق / 1913م براي ادامة تحصيل به تهران آمد.2 در 18 سالگي نخستين غزل وي كه لحني آزاديخواهانه داشت، در روزنامة حَبل‌المتين* كلكته به چاپ رسيد و شهرتي براي او به ارمغان آورد. در 1323ق / 1905م در تهران به نشر و پخش شب‌نامه و اوراق سياسي پرداخت.3 در تهران به استخدام ادارة ژاندارمري درآمد. در 1331ق/ 1913م به سبب شايستگي درجة سلطاني گرفت.4 در 1333ق پس از تيرباران يكي از زيردستانش به اتهام خبرچيني، دستگير شد. اما از زندان گريخت و به عثماني (تركيه)رفت.5 پس از سه سال از استانبول به كرمانشاه بازگشت و روزنامة بيستون را چاپ كرد. بعد از مدتي دوباره به تركيه رفت و مجلة پارس را به دو زبان فارسي و فرانسه انتشار داد.6 در همين سفر بود كه كمونيست‌ها پيوست. پس از پايان جنگ جهاني اول بار ديگر به ايران آمد و پس از رويدادهايي به قفقاز گريخت و بعد به تاجيكستان رفت و بيشتر عمر خود را در آنجا گذراند. سرانجام هم در مسكو درگذشت.7

ديوان لاهوتي (آثار منتخب) (مسكو: 1946م؛ تهران: 1358ش)، ‌ايران نامه (استانبول: 1328ق)، لآلي لاهوتي (استانبول: 1327ق)، ترجمة شاهنامه فردوسي به روسي (مسكو، 1957م)، چند اثر از پوشكين[1]، (ترجمه) (مسكو: 1947م) و جز آنها از آثار وي هستند.8 زبان اشعار لاهوتي ساده و ظريف و در عين حال رنگين و مستغني است.9 كارهاي او هم از نظر زبان شعر و هم به لحاظ معاني و مضاميني كه وارد شعر كرده، قابل بررسي است.10

 

مآخذ:

  1. اثر آفرينان. به كوشش عبدالحسين نوايي، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگي، چ1، 1380، ج 5، ص 92.
  2. ياحقي، محمدجعفر. جويبار لحظه‌ها. تهران: جامي، چ 1، 1378، ص 22؛ لاهوتي، ابوالقاسم. شرح زندگاني. تهران: ارشاد و مفيد، بي‌تا، ص 5.
  3. آرين‌پور، يحيي. از صبا تا نيما. تهران: جيبي، چ 1، 1350، ج 2، ص 168.
  4. لاهوتي. همانجا.
  5. بشيري، احمد. مقدمه بر ديوان لاهوتي. ص مقدمه.
  6. اثر آفرينان. همانجا.
  7. شمس لنگرودي، محمد. تاريخ تحليلي شعر نو. تهران: نشر مركز، چ 1، 1370، ج 1، ص 57 ـ 58.
  8. مرسلوند، حسن. زندگينامة رجال و مشاهير ايران. تهران: الهام، ‌چ 1، 1375، ج 5، ص 346.
  9. لاهوتي، ‌ابوالقاسم. اشعار منتخب. ‌به كوشش س. بهرام. دوشنبه: نشريات دولتي تاجيكستان، 1959م.
  10. شفيعي كدكني، ‌محمدرضا. ادوار شعر فارسي. تهران: سخن، چ 1، 1380، ص 108.

[1]. Pushkin 

ابوالقاسم رادفر