Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

مالك بن اَنَسْ، (93ـ179 ق. / 715ـ795 م.)، فقيه و محدث بزرگ و يكي از چهار پيشواي مذاهب رسمي فقه اهل سنت كه به‌نام خود او به «مذهب مالكي» معروف است. وي در مدينه بزرگ شد و نزد زهري، ربيعة بن عبدالرحمان (وفات 136 ق.) و ديگران، فقه و حديث آموخت.1 بنياد فقه مالكي بر حديث استوار بود2 و لذا امام مالك، هميشه با استناد به حديث، از فتوي‌دادن احتياط مي‌كرد و مكرّر «لا ادري» (نمي‌دانم) مي‌گفت.3 با اين همه، وي رسماً و علناً به بطلان خلافت منصور دوانيقي فتوي داد و گفت: بيعتي كه مردم به اجبار و اكراه با خلافت عباسيان كرده‌اند، شرعاً باطل است و ماية مشروعيت خلافت و امامت منصور نمي‌شود. در عوض، امام مالك خود از محمد بن عبدالله بن امام حسن (ع) معروف به نفس زكيه (شهادت 145ق / 792م) كه بر منصور قيام كرده بود و اهل مدينه با او بيعت كرده بودند، پشتيباني كرد. امام مالك را بر اثر اين فتواي تاريخي بر ضدّ مشروعيت خلافت عباسي به‌دستور منصور دوانيقي چندان شلاق زدندند كه كتف وي شكسته شد.4 پيروان مذهب مالكي در ايران به كثرت ديگر مذاهب اهل سنت مخصوصاً مذاهب شافعي و حنفي نيستند.5

 

مآخذ:

    1. دايرة‌المعارف فارسي. زيرنظر غلام‌حسين مصاحب، 1374، 2611.
    2. مالك. الموطا. قاهره: 1370 ق، تمام صفحات.
    3. ابوزهره، محمد. مالك. قاهره: 1952، 5.
    4. امين، سيدحسن. تاريخ حقوق ايران. تهران: دايرة‌المعارف ايران‌شناسي، 1382، 218.
    5. همانجا، 228.
      سیدحسن امین