Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

ماهاني، ابوعبدالله محمد بن عيسي (؟ - حدود 275 قمري)، رياضي‌دان بزرگ اهل ماهان كرمان.

او مقدمه‌اي هندسي را كه ارشميدس براي يكي از مسائل كتاب كره و استوانة خود حل شده فرض كرده بود به يك معادلة جبري تبديل كرد و با اين كار نخستين گام را در بنيان گذاري هندسة تحليلي (= تحليل جبري مسائل هندسي) برداشت. حاصل معادلة درجه سومي به شكل  بود، در حالي كه تا آن روزگار، كسي به معادلات درجة سوم يا بالاتر اشاره توجه نكرده بود. ماهاني اين معادله را غير قابل حل دانست(معادلات درجة سوم و بالاتر فقط با روش‌هاي عددي قابل حل هستند). بعدها ابوجعفر خازن* با استفاده از محل تقاطع مقاطع مخروطي ريشة آن را به دست آورد (البته اين كار از نظر هندسي و جبري حل معادله محسوب نمي‌شود). ماهاني در فاصلة 239-252 قمري نيز با دقت بسيار به رصد ستارگان و سيارت مشغول بود.

 

مآخذ:

  1. كرامتي، يونس. كارنامة ايرانيان. تهران: 1380، ص 66-69.
  2. قرباني، ابوالقاسم. زندگي‌نامة رياضي‌دانان دورة اسلامي. تهران: 1365، ص 431-435.

یونس کرامتی