Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

محمدشاه قاجار، سومين پادشاه قاجار (حك1250-1264ق / ؟ م).

محمدميرزا فرزند عباس ميرزا و نوة فتحعلي‌شاه بود. پس از فوت عباس ميرزا از ميان ده‌ها پسر و نوة فتحعلي‌شاه به وليعهدي برگزيده شد1و با حمايت قائم‌مقام فراهاني و شكست دادن عموي خود ظل‌السلطان به پادشاهي رسيد.2 به زودي بر قائم مقام خشم گرفته دستور كشتن او را صادر كرد و حاج‌ ميرزا آقاسي را به جاي او به صدارت گمارد.3

محمدشاه در دورة ضعف ايران كه نتيجة دسيسه‌هاي استعمارگران پس از جنگ‌هاي ايران و روس بود به پادشاهي رسيد.4 هرات به عنوان دروازة هندوستان تحت مداخلة انگليس بود چنان‌كه وقتي او عازم هرات بود، مكنيل سفير انگليس براي دخالت در امور داخلي ايران، قهر كرد و چندي بعد كشتي‌هاي انگليسي جزيرة خارك را اشغال كرده به بوشهر نزديك شدند، محمدشاه نيز به ناچار به تهران بازگشت،5 قيام آقاخان محلاتي رهبر فرقة اسماعيليه در جنوب ايران،6 مسأله هرات؛ دخالت‌هاي استعمارگران فتنة سيد علي محمد باب7 و شورش حسن‌خان سالار مهم‌ترين مشكلات محمد شاه قاجار بودند.8 در دورة محمدشاه نخستين روزنامة ايران با نام كاغذ اخبار* توسط ميرزا صالح شيرازي* انتشار يافت و ايران قدم در راه آشنايي بيش از پيش با اروپا گذاشت.

 

مآخذ:

  1. شميم، علي‌اصغر. ايران در دورة سلطنت قاجار. تهران: 1378، مدبّر، ص125.
  2. امين‌الدوله. ميرزا علي‌خان. خاطرات سياسي. چاپ حافط فرمانفرمائيان، تهران: 1370، اميركبير، ص7.
  3. اعتضادالسطنه، محمدحسن‌‌خان. صدرالتواريخ. چاپ محمد مشيري، تهران: 1327، روزبهان، ص129.
  4. سپهر، محمدتقي لسان‌الملك. ناسخ‌التواريخ. چاپ محمدباقر بهبودي، تهران: اسلاميه، ج3، ص134-130.
  5. هوشنگ مهدوي، عبدالرضا. تاريخ روابط خارجي ايران. تهران: 1375، اميركبير، ص246.
  6. خورموجي، محمدجعفر. حقايق‌الاخبار. چاپ حسين خديوجم، تهران: 1363، نو، ص30.
  7. جهانگيرميرزا، تاريخ نو. چاپ عباس اقبال، تهران: 1327، علمي، ص297.
  8. مستوفي، عبدالله. شرح زندگاني من. تهران: 1324، علمي، ج1، ص88.
کوروش صالحی