Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

محمدعلي شاه، ششمين پادشاه سلسلة قاجار (حك1324-1327ق)، محمدعلي ميرزا پسر و وليعهد مظفرالدين شاه و نوة دختري (ام‌خاقان) اميركبير،1 در زمان وليعهدي حكومت آذربايجان را داشت و از همان زمان كه به پادشاهي نشست، مخالفت خود را با مشروطه‌خواهان آغاز كرد.2در تاج‌گذاري از نمايندگان دعوت كرد و در اثر فشار مردم، بازاريان و روحانيان نجف مجبور به امضاء متمم قانون اساسي شد. اتابك امين‌السلطان* را به جاي ميرزا نصرالله خان مشيرالدوله* به صدارت گمارد و پس از كشته شدن وي ناصرالملك* را مأمور تشكيل كابينه كرد. اختلافاتي كه ميان مشروطه‌خواهان و طرفداران مشروطة ‌مشروعه بروز كرد3 او را نيز در مسير مخالفت جدي با مجلس قرار داد. هر چند نسبت به وفاداري به مشروطيت سوگند ياد كرده بود4 كه در نهايت منجر به دستور او مبني بر به توپ‌ بستن مجلس شوراي ملي توسط فرماندهان روسي نيروي قزاق (← بريگاد قزاق) شد.5 پيامد آن، قيام همگاني در سراسر ايران عليه محمدعلي‌شاه بود كه با قيام تبريز آغاز شد6 و به دنبال آن نيروهاي محلي از گيلان، اصفهان و بختياري به تهران آمده پس از فتح تهران (24 جمادي‌الآخر 1327ق) محمدعلي‌شاه را از سلطنت خلع و احمد ميرزا را به جاي او به سلطنت گذاشتند. محمدعلي‌شاه به روسيه متواري شد و اقدامات بعدي او در حمله به تهران براي به دست گرفتن سلطنت نتيجه نداد.7

 

مآخذ:

  1. كسروي، احمد. تاريخ هجده سالة آذربايجان. تهران: 1355، اميركبير، ص25-20.
  2. دولت‌آبادي، يحيي. حيات يحيي. تهران: 1362، عطايي، ج2. ص99.
  3. شميم، علي‌اصغر. ايران در دورة سلطنت قاجار. تهران: 1378، مدبر، ص466.
  4. مشكور، محمدجواد. تاريخ ايران زمين. تهران: 1372، اشراقي، ص370.
  5. آوري، پيتر. تاريخ معاصر ايران. ترجمة محمد رفيعي‌مهرآبادي، تهران: 1373، عطايي، ص252.
  6. كسروي، احمد. تاريخ مشروطة ايران. تهران: 1363، اميركبير، ص577.
  7. فوران، جان. مقاومت شكننده. ترجمة احمد تدين، تهران: 1378، رسا، ص264.
    کوروش صالحی