Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

محمود غزنوي، ملقب به يمين‌الدوله و امين‌المله1، سومين و مقتدرترين فرمانرواي غزنوي (حك.389-421ق / ؟ م)

محمود در 362ق از مادري زاولي متولد شد.2 پدرش سبكتكين، ديگر پسرش اسماعيل را به جانشيني برگزيده بود، كه محمود توانست با اقدام نظامي بر برادر فائق شود. در 389ق قلمرو سامانيان ميان محمود و ايلك نصرخان قراخاني تقسيم شد و القادر خليفة عباسي منشور حكومت خراسان و لقب يمين‌الدوله و امين‌المله را براي او فرستاد3، تا هر ساله به جنگ با كفار بپردازد.4 محمود در طي 32 سال حكومت توأم با درگيري، مولتان، قصدار، سيستان، غور، خوارزم و ري را به قلمرو خود افزود و در هند به ويژه سومنات از راه فتوحات به ثروت زيادي دست يافت (416ق)5 در پي اين فتوحات اسلام، فرهنگ ايراني و زبان فارسي مقدمات گسترش خود را فراهم آورد.6 تعصب ديني محمود در راستاي مذهب سنت تا بدانجا بود كه تاهِرْتي سفير خليفة فاطمي مصر را كه براي تبليغ دين فاطميان آمده بود به قتل رساند.7 او خود را دوستدار فرهنگ و علم نشان مي‌داد و دربارش محل گرد آمدن دانشمندان و اديبان نام‌داري مانند بيروني*، فردوسي*، فرخي سيستاني* و... بود.

 

مآخذ:

  1. منهاج‌السراج، طبقات ناصري. چاپ عبدالحي حبيبي، تهران: 1363، انتشارات دنياي كتاب، چاپ اول، ج1، ص228.
  2. باسورث، كليفورد ادموند. تاريخ غزنويان. ترجمة حسن انوشه، تهران: 1356، اميركبير، ص40.
  3. عزالدين، علي بن الاثير. تاريخ كامل بزرگ اسلام و ايران. ترجمة عباس خليلي، چاپ دكتر مهيار خليلي، تهران: 1364، انتشارات مؤسسة مطبوعاتي علمي، چاپ دوم، ج15، ص261.
  4. عتبي، ابونصر محمد بن عبدالجبار محمد بن عتبي. تاريخ يميني. ترجمة ابوشرف ناصح بن ظفر جرفادقاني، چاپ دكتر جعفر شعار، تهران: 1357، بنگاه ترجمه و نشر كتاب، چاپ اول، ص182.
  5. ابن‌خلدون. تاريخ ابن خلدون. ترجمة عبدالمحمد آيتي، تهران: 1366، مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگي، چاپ اول، ج3، ص513.
  6. باسورث، كليفورد ادموند. «دورة اول غزنويان» تاريخ ايران. ترجمة حسن انوشه، تهران: 1363، انتشارات اميركبير، ج4، ص171.
  7. گرديزي، ابوسعيد عبدالحي بن ضحاك ابن محمود. تاريخ گرديزي. چاپ عبدالحي حبيبي، تهران: 1363، انتشارات دنياي كتاب، ص393.
سیدحسن شجاعی دیوکلایی