Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

مسعودِ سعدِ سلمان (ميان 438 تا 440 – 515 ق)‌شاعر

مسعود بن سعد بن سلمان مشهور به مسعود سعد از شاعران بزرگ ايران در نيمة دوم سدة 5 و آغاز سدة 6 ق به

شمار مي‌رود. برخي لقبش را سعدالدين آورده‌اند.1 نياكانش در آغاز دوران غزنوي، از همدان به غزنين كوچيدند و در سلك درباريان حكومت غزنوي درآمدند.2 پدرش سعد سلمان از محتشمان و كارگزاران عهد خود بود و مدت 50 يا 60 سال در خدمت سلاطين غزنوي به سر برد.3 مسعود در لاهور به دنيا آمد. پس از رسيدن به سن رشد با معرفي و توصية پدرش به دربار غزنويان راه يافت. چندي با عزّت در سلك مقربان و نديمان دربار زيست.4 ظهور او در شاعري مقارن با عهد پادشاهي ابراهيم بن مسعود (حك 450 ـ 492 ق) بود. در 469 ق همراه سيف الدوله محمود بن ابراهيم بن هند رفت و در كنار او جنگيد.5 پس ازمدتي به سعايت بدخواهان به مدت ده سال به زندان‌هاي دهك، سو و ناي افتاد.6 پس از آزادي از زندان مدتي حكومت چالندر در هند را به عهده گرفت.7 اما پس از آن بار ديگر مغضوب گرديد و مدت هشت سال در مرنج در زندان به سر برد.8 سالهاي پاياني حيات را در غزنين در سمت كتابداري سلاطين غزنوي گذراند.9 حبسيات وي مؤثر و جالب است. جز آن در وصف، ‌مدح، ‌غزل و هجو قدرت دارد. ديوان فارسي او در دست است، ‌اما از ديوان عربي و هندي او اثري نيست. در شاعري به طرز غضايري، رودكي، شهيد بلخي و به ويژه عنصري نظر داشت.10

مآخذ:

1ـ صفا، ذبيح الله. تاريخ ادبيات در ايران، تهران: ابن سينا، چ 4، 1347، ج 2، ص 483.

2ـ مسعود سعد سلمان. ديوان مسعود سعد سلمان، به تصحيح غلامرضا رشيد ياسمي، ‌بي جا: پيروز، 1339، ص ر (مقدمه).

3ـ فروزانفر، بديع الزمان. سخن و سخنوران، تهران: خوارزمي‌، چ 2، 1350، ص 207.

4ـ درخشان، مهدي. بزرگان و سخن سرايان همدان، ‌تهران: چاپ نيكو، ‌1341، ج 1، ص 107.

5ـ صفا، ذبيح الله. همان، ص486.

6ـ لسان، ‌حسين. برگزيدة اشعار مسعود سعد، تهران: شركت انتشارات علمي و فرهنگي، 1364، ‌ص ده (مقدمه).

7ـ مسعود سعد سلمان. ديوان مسعود سعد، به تصحيح و اهتمام مهدي نوريان، اصفهان: كمال، 1364، ج 1، ص شش (مقدمه).

8ـ صفا، ذبيح الله. همان، ص 488.

9ـ مسعود سعد سلمان. ديوان مسعود سعد، به تصحيح و اهتمام مهدي نوريان، همان، ص شش (مقدمه).

10ـ زرين كوب، عبدالحسين. با كاروان حلّه، تهران: آريا، 1343، ص 94.

ابوالقاسم رادفر