Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

مشيري، فريدون (1305 ـ 1379ش)، شاعر معاصر و از راهيان شعر نو.

فريدون مشيري در يك خانوادة اهل ادب در تهران زاده شد. جدّ پدري و مادري او هر دو شاعر بودند. جدّ مادري فريدون به نام ميرزا جوادخان مؤتمن الملك از شاعران مشهور دورة قاجاريه بود كه به نجم تخلص داشت. فريدون تحصيلات ابتدايي را در تهران و دورة‌متوسطه را در مشهد به پايان برد. سپس به خدمت وزارت پست و تلگراف درآمد.1 به قول خود، شاعري را در ده سالگي با نظم برخي نكته‌ها و انشاهاي مدرسه آغاز كرد و بين دوازده تا پانزده سالگي دفتري از غزل‌هاي عاشقانه ترتيب داد. پس از آن از 1334 تا 1376ش مجموعه‌هاي متعدد از اشعار خود به چاپ رساند.2 او در طول زندگي ادبي خود به كشورهاي گوناگون سفر كرد. در 1352ش به اروپا رفت و از شهرهاي هامبورگ و پاريس بازديد كرد. در 1354ش براي ديدن نمايشگاه هنر اسلامي رهسپار لندن شد. در 1356ش به هندوستان رفت و براي استادان زبان فارسي آن كشور در كشمير سخنراني كرد. در 1376ش افزون بر انتشار مجموعة يك آسمان پرنده در امريكا، در 23 شهر و ايالت اين كشور سخنراني و شعرخواني كرد. نيز در همين سال نوارشب شعر او در آلمان به چاپ رسيد و خود در شهرهاي فرانكفورت، برلين و دوسلدرف سخنراني كرد.3 مشيري در 1357ش كه در وزارت پست و تلگراف اشتغال داشت بازنشسته شد. سرانجام پس از نيم قرن فعاليت مؤثر در حوزة ادبيات معاصر و شعر پارسي، به سبب بيماري سرطان درگذشت. آرامگاه او در قطعة هنرمندان واقع در بهشت زهراي تهران است.4

مجموعه‌هاي تشنة تومان (1334ش) كه چاپ دوم آن به نام نايافته در 1336ش به بازار آمد، ‌گناه دريا (1335ش)، ‌ابر (‌1340ش)، با افزوده‌هايي به نام ابر و كوچه (1346ش) چند بار تجديد چاپ شد، بهار را باوركن (1347ش)، پرواز با خورشيد (1348ش) كه برگزيده‌اي از مجموعه شعرهاي پيشين شاعر است و بيش از ده بار تجديد چاپ شده است، برگزيدة شعرها (1349ش) كه منتخباتي از مجموعه‌هاي فوق است، از خاموشي (1356ش)، ‌گزينة اشعار (1364ش)، ‌مرواريد مهر (‌1364ش) كه چهار چاپ از آن صورت گرفت، آه، ‌باران (‌1367ش) و سه دفتر (‌1369ش) از مشهورترين آثار او هستند. افزون بر اين مجموعه‌ها، مشيري كتابي به نام يكسان نگريستن (1345ش) شامل سخنان ابوسعيد ابي الخير فراهم آورد.5 ‌مي‌توان گفت كه مشيري راه ادبي خويش را از پرويز ناتل خانلري*، گلچين گيلاني، تولّلي* و نادرپور* گرفت. راهي كه از افسانة نيما منشعب مي‌شد.در آغاز، به زحمت جايي در ميان توللي و نادرپور براي خود باز كرد، ‌اما اندك اندك، ‌شعاع سخن و وسعت مخاطبانش از آن دو پيشي گرفت.6 راز توفيق مشيري را در دو سه ويژگي شعر او مي‌توان جست كه نخستين آنها زبان نرم و هموار و سادة ‌اوست.7 او از نسل شاعراني مانند نادر نادرپور و هوشنگ ابتهاج است كه هرچند از قالب‌هاي شعري گذشته دل كنده‌اند و راه تازه‌اي برگزيده‌اند، ‌اما زبان و بيان مقبول جامعه را حفظ كرده‌اند و ادامه داده‌اند. گويي تصرف در زبان را كه سبب مي‌شود شاعر نتواند با مردم ـ به معناي عام ‌ـ ارتباط برقرار كند، خلاف شاعري دانسته‌اند.8 مشيري از شاعراني است كه در قالب چارپاره شهرت كسب كرد. ناقوس نيلوفر و آفتاب پرست او از نمونه‌هاي موفق چارپاره‌هاست.9

 

مآخذ:

  1. احمدي، احمد و رزمجو، ‌حسين. سير سخن. مشهد: باستان، ‌1345، ‌ج 2، ص 457.
  2. مشيري، فريدون. سه دفتر (ابر و كوچه ـ‌گناه درياـ بهار را باوركن). ‌تهران: نشر چشمه، 1369، ص 7 (مقدمه).
  3. همو. بازتاب نفس صبحدمان (كلمات اشعار). ‌تهران: نشر چشمه، 1380، ص 1672 و 1673.
  4. صاحب اختياري، بهروز و باقرزاده، ‌حميدرضا. شاعر كوچة خاطره‌ها. تهران: هيرمند، 1381، ص 9ـ11.
  5. مشيري، فريدون. سه دفتر (ابر و كوچه ـ‌گناه درياـ بهار را باوركن). همان، ص 7 ـ 8 (مقدمه).
  6. عابدي، ‌كاميار. «فريدون مشيري»، ‌شاعر كوچة خاطره‌ها. ‌تهران: هيرمند، 1381، ص 154 و 159.
  7. شفيعي كدكني (م. سرشك)، ‌محمدرضا. «كتاب‌هاي تازه»، سخن. س ‌18، ش 2 (تيرماه 1347)، ‌ص 208.
  8. سادات اشكوري، ‌كاظم. «فريدون مشيري»، به نرمي باران (جشن نامة مشيري). ‌به كوشش علي دهباشي، ‌تهران: سخن، 1378، ص 218 و 219.

حقوقي، محمد. مروري بر تاريخ ادب و ادبيات امروز ايران. تهران: نشر قطره، 1377، ص 401.

ابوالقاسم رادفر