Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

مصباح‌الهدايه، كتابي به فارسي در تصوف و اخلاق اثر عزالدين محمود بن علي كاشاني (و 735 ق).1 برخي اين كتاب را ترجمة عوارف‌المعارف شهاب‌الدين عمر سهروردي (و 632 ق) صوفي و دانشمند مشهور ايراني دانسته‌اند، حال آنكه مصباح‌الهدايه تحريري نسبتاً آزاد به فارسي است، و اگرچه بيشتر اصول و فروع عوارف‌المعارف را دربر دارد، اما فاقد اسانيد آن است. ديگر آنكه ترتيب آن نيز در قياس با عوارف‌المعارف فرق دارد و نويسنده خود مطالبي بر آن افزوده است.2 اين كتاب در ده باب و هر باب در ده فصل نوشته شده است: باب‌هاي آن را به ترتيب: 1ـ اعتقادات، 2ـ علوم، 3ـ معارف، 4ـ اصطلاحات صوفيان، 5ـ مستحسنات متصوفه، 6ـ آداب، 7ـ اعمال، 8ـ اخلاق، 9ـ مقامات، ‌10ـ احوال، ‌تشكيل مي‌دهند.3

مصباح‌الهدايه عبارات فصيح و لطيفي دارد و جاي جاي آن به اشعار و اقوال عربي و فارسي آراسته شده است. عماد فقيه كرماني (و 773 ق) اين كتاب را به نام طريقت نامه به نظم درآورده و مطالبي را به آن افزوده است.4 اين كتاب يكبار در لكهنو و بار ديگر در 1325 ش به اهتمام و تصحيح استاد جلال همايي در تهران به چاپ رسيده است. در طي سال‌هاي اخير نيز نسخة همايي توسط انجمن آثار ملي تجديد چاپ شده است.5

 

مآخذ:

1ـ مصاحب، ‌غلامحسين. دايرةالمعارف فارسي، ‌تهران: جيبي، چ 2، 1381 ش، ج 2، ب 2، ص 2786.

2ـ حلبي، ‌علي اصغر. مباني عرفان و احوال عارفان، تهران: اساطير، ‌چ 2، 1377 ش، ص 621.

3ـ عزالدين كاشاني، عزالدين محمود بن علي. مصباح‌الهداية و مفتاح‌الكفايه، ‌با تصحيح و مقدمه و تعليقات جلال‌الدين همايي، ‌تهران: سنايي، ‌چ 2، ص 32، 33.

4ـ مصاحب، غلامحسين. همان جا.

5ـ طبري، محمدعلي. زبدةالآثار، ‌تهران: اميركبير، چ 1، 1372 ش، ص 373.

ابوالقاسم رادفر