Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

ناصح جرفادقاني/ گلپايگاني، (اواخر سدة 6 و اوايل سدة 7ق / ؟م) نويسنده، ‌مترجم، شاعر.

ابوالشرف ناصح بن ظفر جرفادقاني از ادبا و مترجمان تواناي عهد سلاجقه بود.1 در خدمت برخي از مماليك اتابكان آذربايجان به سر مي‌برد. در نظم و نثر فارسي تبحر داشت. به دانش‌هاي رايج زمان از جمله تفسير و نيز مطالعة كتاب علاقه مي‌ورزيد. او مانند بيشتر دانشمندان و مردم روزگار خويش بر مذهب تسنن بود.2 در 630ق / ؟م تاريخ يميني يا تاريخ عتبي (412ق/ ؟م) اثر ابونصر محمد عتبي (د 427ق/ ؟م) را از عربي به فارسي برگرداند.3 اين برگردان در شمار بهترين آثار مصنوع و مزين در ادب فارسي است.4 ترجمة تاريخ يميني* از لحاظ فصاحت و استحكام پايه با اصل عربي آن برابري مي‌كند. سبك آن هم تقليدي از كليله و دمنه* است، با اين تفاوت كه گاه سجع نيز در آن به كار رفته است.5 از ديگر آثار ناصح جرفادقاني مي‌توان: تحفةالآفاق في محاسن اهل العراق و دو مجموعة شعر به نام‌هاي روضةالحزن و شعلة‌القابس را ذكر كرد. قطعاتي از اين دو مجموعه  به زبان‌هاي عربي و فارسي در آثار برخي از نويسندگان آمده است.6 به تصريح خودش مجموعه‌هاي شعري او نزديك به 2000 بيت را دربر دارد. تاريخ آلعباس را نيز كه يكي از مآخذ تاريخ نگارستان است، به ناصح جرفادقاني نسبت داده‌اند.7

 

مآخذ:

  1. حكيميان،‌ ابوالفتح. فهرست مشاهير ايران. تهران: دانشگاه ملي ايران، 1357، ج2، ص557.
  2. ناصح جرفادقاني، ابوالشرف. ترجمة تاريخ يميني. به اهتمام جعفر شعار، تهران: بنگاه ترجمه و نشر كتاب، 1340، ص 24، 27، 28 (به اختصار).
  3. صفا، ذبيح الله. تاريخ ادبيات در ايران. تهران: ابن سينا، چ 6، 1352، ج2، ص 1011 ـ 1012.
  4. حاكمي، ‌اسماعيل. گزيدهاي از نثرهاي مصنوع و مزين. تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص64.
  5. بهار (ملك الشعرا)، محمدتقي. سبك شناسي. تهران: كتاب‌هاي پرستو، چ 4، 2536 (1356) ، ج2، ص 386 ـ 387.
  6. حكيميان ، ‌ابوالفتح. همان‌جا.
  7. ناصح جرفادقاني، ابوالشرف. همان، ص 25، 26.

    و نيز نگ: براون، ‌ادوارد. تاريخ ادبي ايران؛ ‌از سنايي تا سعدي. ترجمة غلامحسين صدري افشار، تهران: مرواريد، چ1، 1351، ج 2، ب 2، ص  262؛ طبري، محمدعلي. زبدةالآثار. ‌تهران: اميركبير، چ1، 1372، ص 136 ـ 137.
ابوالقاسم رادفر