Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

نبرد نهاوند، يا فتح دماوند، آخرين جنگ ميان اعراب مسلمان و ايرانيان (21ق/642م)1 در زمان عمر خليفة دوم و يزدگرد سوم ساساني در نزديكي نهاوند. در مأموريت فتح‌سواد (غرب ايران)، عمر به جاي سعد بن ابي‌وقاص، عمار بن ياسر را به فرماندهي سپاهيان اعراب و يزدگرد سوم نيز، فيروزان (مردانشاه= ذوالحاجب= ابرومند)2 را به فرماندهي سپاه ايرانيان منصوب كردند. به دنبال آگاهي دادن عمار از قدرت‌گيري ايرانيان، نعمان بن مقرن  با سي هزار نفر از سوي عمر مأمور جنگ با ايرانيان شد.3 ايرانيان در وايخورد و اعراب در اسپيذهان لشكرگاه زدند. نعمان حلية عقب‌نشيني در پيش گرفت و با سر دادن خبر فوت عمر،4 ايرانيان را از سنگرهايشان بيرون كشيد و در بازگشت به سپاه آنان تافت.5 نعمان كشته شد، حذيفة بن يمان به جاي او فرماندهي را بر عهده گرفت. اما ايرانيان شكست خورده تارومار شدند. اهميت اين جنگ چنان بود كه عمر خود مي‌خواست شركت كند اما حضرت علي بن ابي‌طالب(ع) مانع شد.6 اين فتح ديگر شهرهاي ايران دورة ساساني را در معرض حمله و فتح اعراب قرار داد و از همين رو اعراب آن را فتح‌الفتوح خواندند.7

 

مآخذ:

  1. زرين‌كوب، روزبه. تاريخ سياسي ساسانيان. تهران: 1379، سمت، ص107.
  2. بلاذري، احمد بن يحيي. فتوح‌البدان. ترجمة آذرتاش آذرنوش، تهران: 1346، بنياد فرهنگ ايران، ص116.
  3. دينوري، ابوحنيفه. الاخبارالطوال. الشريف الرضوي، 1415، ص135.
  4. زرين‌كوب، عبدالحسين. تاريخ ايران بعد از اسلام. تهران: 1371، اميركبير، ص335.
  5. پيرنيا، حسن. ايران باستاني. تهران: 1370، دنياي كتاب، ص365.
  6. ابن اثير. الكامل في التاريخ. بيروت: دار صادر، بي‌تا، ج3، ص7.
  7. كريستن‌سن، آرتور. ايران در زمان ساسانيان. ترجمة رشيد ياسمي، تهران: 1375، دنياي كتاب، ص657.
    کوروش صالحی