Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

نقاشي پشت شيشه، شيوه‌اي كه طرح‌هاي ساده و دو بعدي با رنگ‌هاي درخشان بر پشت شيشه اجرا مي‌شوند. اين هنر از ديرباز با اسلوب‌هاي مختلف در هنرهاي مردمي و قومي بسياري از كشورها متداول بوده است. پيشينة اين هنر در ايران، احتمالاً به دوران صفويه باز مي‌گردد و از عهد زنديه به بعد اين هنر به حيطة هنر رسمي راه ‌يافت،1 در دوران قاجار رشد و نمو پيدا كرد و اكنون با دور شدن از شيوة سنتي به راه خود ادامه مي‌دهد.2 اكثر هنرمنداني كه در شيوه‌هاي ديگر هنر عاميانه و مردمي دست داشتند، در نقاشي پشت شيشه نيز طبع‌آزمايي مي‌كردند.3 شيوة كار به گونه‌اي بود كه بر خلاف نقاشي روي بوم، هنرمند ناچار بود ابتدا جزئيات و رنگ‌هاي نهايي را روي شيشه قرار دهد و سپس رنگ‌هاي پس زمينه.4 در اين شيوه، رنگ‌ها اكثراً به شكل سمبليك به كار برده مي‌‌شوند.5

موضوعاتي چون نقاشي گل و پرنده، موضوعات مذهبي، نقاشي خط، موضوعات حماسي و... از جمله موضوعاتي بودند كه اين نقاشان به آن مي‌پرداختند. اين نقاشي‌ها، به عنوان نذر امام‌زاده‌ها و سقاخانه‌ها، تزئين‌ بنا و عمارت، براي تبرك مراسم گوناگون از جمله درو كردن گندم، خرمن كردن و... استفاده مي‌شد.6

از ميان هنرمندان گمنام اين شيوة هنري مي‌توان به نام‌هايي چون سيدحسين عرب، آقاصادق، استاد بهرام، قربان‌علي قرباني و... اشاره كرد.7

 

مآخذ:

  1. پاكباز، روئين. دايرةالمعارف هنر. تهران: فرهنگ معاصر، ؟؟13، ص850.
  2. سلحشور، فريال. نقاشي پشت شيشه در ايران. فرهنگ مردم، سال سوم، 1383، ص37.
  3. سيف، هادي. نقاشي پشت شيشه. تهران: سروش، 1371، ص18.
  4. سيف، هادي. پيشين.
  5. سلحشور، فريال. پيشين. ص46.
  6. سلحشور، فريال. پيشين. ص45.
  7. سيف، هادي. نقاشي پشت شيشه. تهران: سروش، 1371، ص29-72.

علی بوذری