Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

نوشين، عبدالحسين(1284-1350)، نويسنده، نمايشنامه‌نويس و كارگردان.

او فرزند محمدباقر، ملقب به سلطان‌الواعظين بود و در مشهد در يكي از سال‌هاي 1297ش (فهرست مستند....)  1280ش (بزرگمهر) و 1284 (خلج) متولد شد.1

در جواني به تهران آمد و در 1298ش تحصيلات ابتدايي را به پايان رساند. در 1307ش از دبيرستان دارالمسلمين كه تمام دبيرانش فرانسوي بودند، ديپلم گرفت.2 پس از آن به همراهي گروهي از محصلان به فرانسه اعزام شد و در كنسرواتور تولوز به تحصيل هنرهاي نمايشي پرداخت.

پس از بازگشت به ايران، در 1311ش «تروپ نوشين» را با شركت لُرتا و محتشم تشكيل داد.3 نخستين نمايشي كه گروه نوشين به روي صحنه آورد، نمايش «توپاز» اثر مارسل پانيول بود. در 1313ش، نوشين به كمك همسرش لُرتا، تئاتر «نكويي» را بنياد نهاد؛ و در بزرگداشت هزاره‌ي فردوسي، نمايشنامه‌يي براساس داستان‌هاي شاهنامه به روي صحنه آوردند؛ و نوشين موفق بدريافت مدال مخصوص شد.4 مؤسس تئاتر نكويي را خسرو شهرياري، شخصي به نام نكويي آورده است.5

عبدالحسين نوشين از 1311 تا 1329 ش به مدت 18 سال در عرصه‌هاي مختلف نمايشي و شكل بخشيدن به گروه‌هاي تئاتري نقشي فعال داشت و در بنيان نهادن تئاتر ملي ايران چهره‌اي متمايز دارد.

در پس فعاليت‌هاي سياسي در 1329 ش نوشين زنداني شد و در آذرماه همان سال به همراه 90 تن از دوستانش از زندان گريختند و به مسكو رفتند6. در مسكو در دانشكده‌ي ادبيات ماكسيم گوركي مشغول تحصيل شد و تا سطح دكتري به تحصيلش ادامه داد.7 سرانجام در اثر بيماري سرطان از دنيا رفت.

نوشين نمايشنامه‌هايي مانند «پرنده آبي» اثر مترلينگ، «روسپي بزرگوار» اثر ژان پل سارتر، «ولپن»، اثر بن‌جانسن، «اتللو» و «هياهوي بسيار براي هيچ» اثر ويليام شكسپير و در «اعماق اجتماع»، از ماكسيكم گوركي را ترجمه و «خروس سحر» و «تاثير زن وظيفه‌شناس در زندگي» و چند نمايشنامة ديگر و كتاب هنر تئاتر دربارة فن نمايش را تأليف كرده است.

درمسكو با شرق‌شناسان روسي در تصحيح متن انتقادي شاهنامه‌ي فردوسي، چاپ مسكو نيز همكاري داشته است.8


مآحذ:

  1. خلج، منصور، نمايشنامه‌نويسان ايران (از آخوندزاده تا بيضايي) تهران، اختران، 1381، ص 129؛ فهرست مستند اسامي مشاهير و مؤلفان، تهران: سازمان اسناد و كتابخانة ملي جمهوري اسلامي ايران، 1382، 2/2280؛ بزرگمهر، شيرين، تأثير ترجمه متون نمايشي بر تئاتر ايران. تهران: انتشارات تبيان، 1379، 127.
  2. خلج، همانجا
  3. بزرگمهر، همانجا؛ جنتي عطايي، ابوالقاسم، بنياد نمايش در ايران، تهران: ابن‌سينا، 1333، 76.
  4. چهره‌هايي از پيشروان هنر و  ادبيات معاصر ايران. تهران، فرهنگسراي نياوران، تيرماه 2537 (1357)، ص 162
  5. شهرياري ، خسرو. كتاب نمايش، تهران: اميركبير، 1365، 407- 408.
  6. خلج، ص 134.
  7. بزرگمهر، شيرين. تأثير ترجمه متون نمايشي، همان، ص 128.  
  8. چهره‌هايي از پيشروان هنر و ادبيات معاصر ايران، همانجا؛ جنتي عطايي، 85 تا 87، 96 تا 102.