Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

نيرنگستان، عنوان كتابي در زمينة اعتقادها، پندارها، آداب و رسوم مردم در فرهنگ عامة ايران، گردآوردة صادق هدايت (1320ق/ 1902م ـ 1330ش).

اين كتاب، كه نامش از كتابي به نام نيرنگستان در زبان پهلوي گرفته شده،1 نخستين بار در 1312ش و پس از آن چند بار چاپ و انتشار يافته است. نيرنگستان شامل يك ديباچه و 23 مبحث دربارة موضوعات گوناگون، از جمله آداب زناشويي، آبستني و زايمان، مرگ و خاكسپاري، جشن‌ها و سوگواري‌ها، آداب ناخوشي‌ها، گياهان دارويي، تَفَأل و تَطَيُّر، خزندگان و گزندگان و پرندگان، اعتقادها و باورها همراه با برخي توضيحات از گردآورندة مواد کتاب است.

هدايت در ديباچة کتاب با توجه به اهمیت دانش فولكور در کشورهای اروپایی، به ویژه فرانسه به ارزش علمي و روان‌شناسي كاوش و تحقيق دربارة اعتقادات عوام در روشن كردن برخي نكات تاريك فلسفي و تاريخي اشاره مي‌كند و تحقيق دربارة آداب و اعتقادات گوناگون مردم ملل و تطبيق آن‌ها با يكديگر را كليد درك «ريشه و مبداء آداب و رسوم، اديان، افسانه‌ها و اعتقادات مختلف» مي‌داند.2

هانري‌ماسه، ايران‌شناس فرانسوي، مطالب بسياري از مباحث اين كتاب را به فرانسه ترجمه و در كتاب «معتقدات و آداب ايراني*» كه در 1938م انتشار يافت، آورده است.


مآخذ:

  1. هدايت، صادق. نيرنگستان. تهران: اميركبير، 1334، 15.
  2. همان. 9.
  3. همو. مجموعة نوشته‌هاي پراكندة صادق هدايت. به كوشش حسن قائميان، تهران: اميركبير، 1334.

علی بلوکباشی