Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

هبه، عقدي كه به موجب آن شخصي مالي را مجاناً به ديگري تمليك كند. در لغت، هبه مصدر ریشة «وَهَبَ» و به معنای بخشش، هدیه، عطیة بلاعوض و بخشیدن چیزی به صورت بلاعوض است.1 تملیک کننده، واهب، طرف دیگر، متهب و مال مورد هبه، عین موهبه نامیده می‌شود.2 صاحب جواهر، معتقد است «هبه، عبارت از عقدی است که اقتضای تملیک عین به صورت منجز و مجرد از قصد قربت می‌کند... که از آن به «نحله» و «عطیه» نیز تعبیر می‌شود، هر چند که هر دو می‌توانند از آن اعم باشند».3 مهم‌ترین شروطه هبه، عبارتند از: 1) اهلیّت واهب؛ واهب باید برای معامله و تصرف در مال خود، اهلیت داشته باشد.4 ؛ 2) مملوک بودن مورد؛ واهب باید مالک مالی باشد که هبه می‌کند؛5 3) ایجاب و قبول، در این باره قانون مدنی، تصریحی ندارد اما مادة 798 ق.م دربارة قبض و قبول می‌گوید: «هبه واقع نمی‌شود، مگر با قبول و قبض متهب اعم از این‌که مباشر قبض، خود متهب باشد یا وکیل او، و قبض، بدون اذن واهب، اثری ندارد»، صاحب جواهر، معتقد است هبه، به نسبت صحت خویش و برای آن‌که اثر بر آن مرتبت گردد به ایجاب و قبول و قبض نیاز دارد.6

مآخذ:

  1. جُرّ، خلیل؛ طبیبیان، سیدمحمد. فرهنگ لاروس. تهران: امیرکبیر، 2107.
  2. مادة 795ق.م.
  3. نجفی، محمدحسن. جواهرالکلام. 28/157 به بعد.
  4. مادة 796ق.م.
  5. مادة 797ق.م.
  6. جواهرالکلام. 28/158 به بعد.
اسدالله معظمی گودرزی