Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

هفت‌ پيكر، يا هفت‌گنبد يا بهرام‌نامه‌ نام‌هاي‌ گوناگون‌ چهارمين‌ مثنوي‌ از پنج‌گنج‌ حكيم‌ نظامي‌گنجوي‌ موضوع‌آن‌ داستان‌ بهرام‌گور يا بهرام‌ پنجم‌ ساساني‌ (420-438م‌)، از قصه‌هاي مشهور دورة‌ ساساني‌ است‌.1

نظامي‌ در 593ق / 1197م اين‌ منظومه‌ را در 5130 (يا 5136)بيت‌ به‌ نام‌ سلطان‌ علاءالدين كرپ‌ ارسلان‌ آق‌سنقري‌، حاكم‌ مراغه‌ سروده‌ است‌.2 در اين‌ مثنوي‌، نظامي‌ نخست‌ به‌شرح‌ دوران‌ كودكي‌ و جواني‌ بهرام‌ گور تا زمان‌ جلوس‌ او بر تخت‌ سلطنت‌ مي‌پردازد. سپس‌ از ازدواج بهرام‌ با 7 دختر از 7 پادشاه‌ 7 اقليم‌ و جاي‌ دادن‌ آنان‌ در 7 گنبد به‌ 7 رنگ‌ و مهمان شدن‌ بهرام‌ در هريك‌ از روزهاي‌ هفته‌ به‌ يكي‌ از آن‌ دختران‌ و قصه‌هايي‌ كه‌ از زبان‌ آنها مي‌شنود، سخن‌ مي‌راند.3 پس‌ از آن‌ پريشاني‌ كار ملك‌ به‌ سبب‌ غفلت‌ بهرام‌ از كارها و حملة‌ ملك‌ چين‌ به‌ ايران‌و داستان‌ ستم‌هاي‌ «راست‌ روشن‌» وزير و هوشيار شدن‌ بهرام‌ را شرح‌ مي‌دهد. در پايان‌ نيز به‌ رفتن‌پادشاه‌ در پي‌ گورخر به‌ غار و ناپديد شدن‌ وي‌ اشاره‌ مي‌كند.4 با اينكه‌ موضوع‌ عمدة‌ داستان‌ هفت‌پيكر است‌، اما در واقع‌ هفت‌ پيكر تنها يكي‌ از موضوع‌هاي‌ اين‌ مثنوي‌ را تشكيل‌ مي‌دهد.5

 

مآخذ:

  1. خانلري‌ (كيا)، زهرا. فرهنگ‌ ادبيات‌ فارسي‌. تهران‌: بنياد فرهنگ‌ ايران‌، 1348، ص‌ 541.
  2. رادفر، ابوالقاسم‌. كتابشناسي‌ نظامي‌ گنجوي‌. تهران‌: مؤسسه‌ مطالعات‌ و تحقيقات‌ فرهنگي‌، 1371، ص‌ 109.
  3. صفا، ذبيح‌الله‌. تاريخ‌ ادبيات‌ در ايران‌. تهران‌: ابن‌سينا، 1347، ج‌ 2، ص‌ 803-804.
  4. رادفر. همانجا.
  5. براون‌، ادوارد. تاريخ‌ ادبي‌ ايران‌. ترجمة‌ علي‌ پاشاصالح‌. تهران‌: اميركبير، 1358، ج‌ 2، ص‌ 689.

    نيزنك: بامداد، ا. افسانه‌هاي‌ هفت‌گنبد (تلخيص‌ هفت‌ پيكر نظامي‌). تهران‌: نيل‌، 1337؛ مجموعه‌ مقالات‌ كنگرة‌ بين‌المللي‌ بزرگداشت‌ نخستين‌ سدة‌ تولد حكيم‌ نظامي‌گنجوي‌. تبريز: دانشگاه‌ تبريز، 1372، 3ج‌؛ زنجاني‌، برات‌. برگزيده‌اي‌ از هفت‌ پيكر نظامي‌گنجوي‌. تهران‌: اميركبير، 1364؛ معين‌، محمد. تحليل‌ هفت‌ پيكر نظامي‌. تهران‌: دانشگاه‌ تهران‌، 1338؛ وحيد دستگردي‌، حسن‌. هفت‌ پيكر يا بهرام‌نامه‌. تهران‌: ابن‌سينا، 1316‌.
ابوالقاسم رادفر