Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

آية و ان يكاد، آية 51 سورة قلم از قرآن مجيد: «و ان يكاد الذين كفروا ليزلقونك بابصارهم...» يعني: «و بسيار نزديك بود كه كافران چون قرآن را شنيدند، تو را با ديدگان‌شان آسيب برسانند و گفتند او ديوانه است (و حال آنكه آن جز پندي براي جهانيان نيست.»1 به گفتة مفسران، چون حضرت محمد (ص) مردم را از گمراهي رهانيده و آنان را به راه راست راهنمايي كرده است، هستي وي براي بشريت، جز شرف و افتخار نبوده است. همة مفسران بر آنند كه منظور از «ازلاق بأبصار» چشم‌زخم است، ولي جبايي استثنائاً آن را رد مي‌كند.2 از دير باز اين آيه را ايرانيان مسلمان براي دفع بلا يا چشم‌زخم مي‌خوانند، يا نوشتة آن را با خود همراه مي‌كنند، يا بر سر در خانه‌ها نصب مي‌كنند. همچنين اين آيه را بر لوحي كوچك طلا يا نقره و مانند آن مي‌نگارند و از گردن كودكان مي‌آويزند تا از بلا محفوظ باشد.3 چنان‌كه حافظ شيرازي نيز مي‌گويد: و ان يكاد بخوانيد و در فراز كنيد.4

 

مآخذ:

  1. قرآن كريم. ترجمة بهاءالدين خرمشاهي، نيلوفر، ص 566.
  2. طوسي، محمد بن حسن. تفسير تبيان. 10/91؛ طبرسي، ابوعلي. تفسير مجمع‌البيان. 5/341؛ رازي، ابوالفتوح. تفسير. 5/383.
  3. انوري. فرهنگ سخن فارسي. 8/8172-8173.
  4. حافظ، شمس‌الدين محمد. ديوان غزليات. به كوشش خليل خطيب رهبر، صفي عليشاه، چ بيستم، ص 330.
سیدحسن امین