Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

وصال شيرازي (1197ـ 1262 ق) اديب، ‌شاعر، ‌خوشنويس

محمدشفيع ملقب به ميرزا كوچك، متخلص به وصال و مكني به ابواحمد فرزند محمد اسماعيل فرزند محمد شفيع، ‌از شاعران بزرگ ايران در شيراز زاده شد. پدرش از كارگزاران شاهان صفوي در فارس بود.1 در كودكي پدر خود را از دست داد و نياي مادريش ميرزا عبدالرحيم سرپرستي او را به عهده گرفت. پس از دو سال ميرزا عبدالرحيم درگذشت و امر نگهداري از وصال به ميرزا عبدالله دايي او واگذار گرديد.2 در جواني به تحصيل دانش و هنر پرداخت و ادب، منطق، ‌فقه، ‌فلسفه و خوشنويسي را آموخت.3 خطوط هفتگانه نسخ و نستعليق ثلث و جز آنها را نيز به خوبي فرا گرفت و 7 جلد قرآن كريم و 700 ادعيه را به پايان رساند. 4 پس از آن به درويشي گراييد و به سلك مريدان ميرزا ابوالقاسم سكوت درآمد.5 ابتدا تخلصش مهجور بود و سپس به امر ميرزا سكوت، تخلص وصال را برگزيد.6 با قاآني روابط گرمي داشت. فتحعليشاه، محمدشاه، شجاع السلطنه، فرمانفرما و چند تن از بزرگان فارس را مدح گفت. در اواخر عمر نابينا شد و در زادگاهش درگذشت. از آثارش مي‌توان به: 1ـ ترجمة اطواق الذهب زمخشري به فارسي، 2ـ صبح وصال به شيوة گلستان، 3ـ ديوان وصال شامل مدايح، ‌مراثي، غزل‌ها، مثنوي‌ها و ديگر اقسام شعر، 4ـ مثنوي بزم وصال در بحر متقارب، 5ـ تكميل شيرين و فرهاد وحشي بافقي، اشاره كرد.7 شش فرزند پسر از او به يادگار ماند كه همه چون پدر جز شاعري از حسن خط بهره داشتند.8

مآخذ:

1ـ ماهيار نوابي، يحيي. خاندان وصال شيرازي، ‌تهران: بي نا، 1335، ص 5و 6.

2ـ ركن زاده آدميت، حسين. دانشمندان و سخن سرايان فارس، تهران: اسلاميه و خيام، 1340، ص 804.

3ـ صفايي، ابراهيم. نهضت ادبي ايران در عصر قاجار، تهران: ابن سينا، چ 2، بي تا، ص 34.

4ـ مدرس، محمدعلي. ريحانةالادب، تهران: خيام، چ 2، بي تا، ج 6، ص 322.

5ـ ركن زاده آدميت، حسين. همان.

 6ـ حميدي، ‌مهدي. شعر در عصر قاجار، تهران: گنج كتاب، ‌1364، ص 90.

7ـ آرين پور، يحيي. از صبا تا نيما، تهران: جيبي، 1351، ج 1، ص 40 و 41.

8ـ زرين كوب، ‌عبدالحسين. سيري در شعر فارسي، تهران: نوين، چ 1، 1363، ص 169.

ابوالقاسم رادفر