Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

يادگار بزرگمهر، اندرزنامه‌اي‌ از بزرگمهر بختگان‌، وزير داناي‌ انوشيروان‌.

نويسنده‌ كتابش‌ را با مقدمه‌اي‌ در معرفي‌ و ذكر بزرگمهر و از زبان خود او آغاز مي‌كند. سپس‌ از فرمان‌ انوشيروان‌ براي‌ نوشتن‌ اين‌ اثر، سبب‌ تأليف كتاب‌ و سرانجام‌ شرح‌ بي‌دوامي‌ گيتي‌ و ثبات‌ پارسايي‌ سخن‌ مي‌گويد. آنگاه‌ متن‌ اصلي‌ اندرزنامه شروع‌ مي‌شود. اندرزها به‌ شكل‌ پرسش‌ و پاسخ‌ دربارة چگونگي فضيلت يا رذيلت يا دربارة دارندة آن است‌. پرسش‌ها را نويسنده‌ طرح‌ مي‌كند و خود بدان‌ها پاسخ‌ مي‌دهد.1

يادگار بزرگمهر يكي‌ از آثار مهم‌ زبان‌ پهلوي‌ است‌ و با پندنامة‌ بزرگمهر در شاهنامة فردوسي شباهت‌ دارد. متن‌ آن‌ را دستور بهرام‌ جي‌سنجانا در 1885م‌ با ترجمة‌ انگليسي‌ به‌ نام‌ گنج‌ شايگان‌ منتشر كرد. اما وست[1]‌، خاورشناس‌ انگليسي‌ با انتقاد محققانة‌ خود بر آن‌ ثابت‌ كرد كه‌ اين‌ كتاب‌ غير از گنج‌شايگان‌ است‌ و تا فقرة‌ 120 آن‌ به‌ رسالة‌ پندنامة‌ بزرگمهر و سپس‌ به‌ پندنامك‌ زردشت‌ تعلق‌ دارد.وي‌ همچنين‌ بقية‌ پندنامة‌ بزرگمهر را در همان‌ مقاله‌ كه‌ به‌ صورت‌ كتابي‌ جداگانه‌ منتشر شده‌، عرضه‌كرد.2

پيش‌ از فردوسي‌ نيز اين‌ اثر به‌ فارسي‌ برگردانده‌ شده‌ و ظاهراً اين‌ ترجمه‌ چنان‌ واژه‌ به‌ واژه‌ بوده‌ است‌ كه‌ هنوز هم‌ در جامة‌ شعري‌ شاهنامه‌ ديده‌ مي‌شود.3 ماهيار نوابي اين اندرزنامه را به فارسي برگردانده است.4

 

مآخذ:

  1. تفضّلي‌، احمد. تاريخ‌ ادبيات‌ ايران‌ پيش‌ از اسلام. به‌ كوشش‌ ژالة‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص‌ 185.
  2. صفا، ذبيح‌الله‌. حماسه‌ سرايي‌ در ايران‌. تهران‌: اميركبير، 1352، ص‌ 49.
  3. سميعي‌، احمد. ادبيات‌ ساساني‌. تهران‌: دانشگاه‌ آزاد ايران‌، 1355، ص‌ 35.
  4. نوابي، ماهيار. مجموعة مقالات. به كوشش محمود طاووسي، شيراز: ؟، 1355.



[1]. West

ابوالقاسم رادفر