Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

يادگار، نشرية تحقيقي و پژوهشي يادگار به مدت پنج سال از 1323 تا 1328ش در تهران به مديريت وسردبيري عباس اقبال آشتياني از اساتيد دانشگاه تهران و از محققان نامدار معاصر به طبع رسيد. يادگار ماندگارترين اثر عباس اقبال و نخستين مجلة جدي و تحقيقاتي در زمينة زبان و ادب و تاريخ و فرهنگ ايران است. اقبال آشتياني مدير مجله در 1314ق در آشتيان ديده به جهان گشود. روزگار كودكي او در همانجا گذشت. چندي شاگرد درودگر بود و سپس علاقه‌ به درس و تحصيل او را به تهران كشاند. به زودي مراحل تحصيل را طي كرد و براي تكميل آن به پاريس رفت و از آن وقت كه به تهران بازگشت به استادي دانشگاه تهران رسيد و از همان وقت همكاري او با مجلات آغاز شد.

مجلة يادگار با حمايت مالي عباس مسعودي رئيس مؤسسة اطلاعات تأسيس شد. در سال‌هاي پس از شهريور 20، مسعودي دريافت كه زمينه براي انتشار يك نشرية جدي تحقيقي آماده است. پس به تشويق او اقبال مجوز رسمي را دريافت داشت و امور علمي و سرپرستي و ويرايش مقالات را برعهده گرفت. اما امور اشتراك و مالي و اداري كلّاً در اختيار مؤسسة اطلاعات بود. [محيط طباطبائي، ص148].

از جمله يادگار جمعاً 5 دوره به شرح زير منتشر گرديد: سال اول از شهريور 1323 تا خرداد 1324ش. سال 2 از شهريور 24 تا خرداد 25. سال 3 از شهريور 25 تا خرداد 26. سال 4 از شهريور 26 تا خرداد 1327ش. سال 5 از شهريور 27 تا خرداد 1328ش. هر سال دَه شماره مجله منتشر مي‌شد و به جاي شمارة 11 و 12 كتابي به مشتركين تقديم مي‌شد كه از انتشارات دفتر مجله بود. اقبال در اولين شمارة سال اول مرام و روش مجله را تشريح كرد. مرام او ايران دوستي و شناساندن ايران در گذشته و حال به جهانيان بود (گلين، ص71-72]. در اين مرام‌نامه اضافه شده كه براي شناساندن ايران، بايد مقالات و نوشته‌هايي دربارة مسائل جغرافيايي، تاريخي، افسانه‌هاي ايراني به چاپ رساند. كتاب‌هاي خطي و نادر را معرفي كرد. او معمولاً مقالات خود را بي‌امضا به چاپ مي‌رساند. [گلين، همانجا]. سرمقاله‌هاي يادگار را اقبال شخصاً مي‌نوشت و ضمن آن مسائل روز را از ديد فرهنگي مطرح مي‌ساخت. اين سرمقاله‌ها نشان دهندة عمق انديشه و وسعت دانش اقبال است. مقالات او از اركان مجلة يادگار است كه به آن وزن خاصي بخشيده است. [رياحي 40].

مجلة يادگار با همة عشقي كه اقبال به آن داشت بيش از پنج سال دوام نياورد. اقبال را به بهانه‌اي از نشر آن منصرف ساختند. او از آن پس با آن‌كه بسيار مأيوس و افسرده بود گاه با مجلة اطلاعات ماهانه همكاري مي‌كرد و درج مقالات او در آن نشريه باعث اعتبار و آبروي آن شده بود. وي سرانجام در 21 بهمن 1334ش در رم درگذشت.[رياحي، همانجا]. دورة مجلة يادگار به سبب خواستاران زياد چند دهه پيش تجديد چاپ شد. اما اكنون نيز ناياب است.

 

مآخذ:

رياحي، دكتر محمدامين. استاد بزرگ ما اقبال آشتياني. مندرج در: زندگي‌نامه و خدمات علمي و فرهنگي عباس اقبال آشتياني، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگي، 1384؛ گلين، محمد. خدمات مطبوعاتي عباس اقبال آشتياني.  مندرج در مجموعة بالا، ص67-96؛ محيط طباطبايي، محمد. مطبوعات و اقبال آشتياني. مندرج در: مجموعة گفتارهايي دربارة چند تن از رجال ادب و تاريخ ايران، به اهتمام قاسم صافي، تهران: دانشگاه تهران، 1357، ص140- 150.

سیدعلی آل‌داود