Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

 

يحيي بن ابي منصور، بزيست پسر فيروزان(درگذشت پس از 215ق/830م) از ستاره شناسان بنام ايراني و زادة طبرستان بود كه پس از اسلام آوردن، اين نام عربي را كه كم و بيش ترجمة نام اصلي وي بود برگزيد.1 پدرش فيروزان از منجمان دربار منصور عباسي بود.2و3 بزيست نخست فضل بن سهل، وزير ايراني مأمون را خدمت مي‌كرد. اما پس از كشته شدن وي به سرپرستي ستاره شناسان دربار مأمون رسيد.4 در 213ق / ؟م به فرمان مأمون در مقام رهبري چند ستاره شناس برجسته ايراني، مأمور شد تا در رصدخانة شماسيه بغداد  به رصد خورشيد و ديگر ستارگان بپردازد و نتايج اين كار را با نتايج بطلميوس بسنجد. گروه ديگري نيز همزمان در دمشق مشغول همين كار بودند. زيج‌هايي كه بدين ترتيب فراهم آمد، عناويني چون ممتحن، مأموني و دمشقي يافت. از اين ميان پنج جدول نام يحيي بن ابي منصور را بر خود دارد.5و6و7

 

مآخذ:

  1. ابن اسفنديار، محمد. تاريخ طبرستان. به كوشش عباس اقبال، تهران: 1320، ص 137.
  2. ابن خلكان، احمد بن محمد. وفيات الاعيان. به كوشش احسان عباس، بيروت: 1971م، ج 6، ص 79.
  3. خطيب بغدادي، احمد بن علي. تاريخ بغداد. قاهره: 1349ق، ج 4، ص 318.
  4. قاضي صاعد اندلسي. طبقات الامم. به كوشش لوييس شيخو، بيروت: 1912م، ص 50-51.
  5. بيروني، ابوريحان. تحديد نهايات الاماكن لتصحيح مسافات المساكن. به كوشش محمد تاويت طنجي، آنكارا: 1962م، ص 163-163.
  6. كندي، ادوارت استوارت، مقدمه بر چاپ تصويري الزيج الممتحن المأموني يحيي بن ابي منصور، فرانكفورت: 1986م.
  7. Suter, H., Die Mathematiker und Astronomen der Araber und ihre Werke, Leipzig, 1900,  p 8;

یونس کرامتی