Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

پارسيان، قومي ايراني با مذهب زردشتي و از مهاجران ايران به هند در سدة 2 قمري.

با فتح ايران به دست مسلمانان 21ق / 642م. برخي از مزديسنان از دژ سنجان در خواف نيشابور براي «پاسداري از دين نياكان خود»1 به هرمز و از راه دريايي خليج فارس به گجرات هند رفتند و به پارسيان شهرت يافتند.2 بعدها شاعري بهدين به نام قباد نوساري[1] اين واقعه را در قصة سنجان ( ؟ ق / 1600م) به زبان حماسي آورد. از آنجا كه پارسيان در انجام برخي آداب ديني ترديد داشتند با زرتشتيان ايران مكاتبه كردند. اكبر شاه گورکاني كه به گفت و گوي اديان علاقه‌مند بود راه را بر آنان هموار ساخت.3 اگر چه پارسیان در سدة يازدهم قمري برابر میلادی به همكاري با استعمارگران پرتغالي و انگليسي به ويژه در بمبئي پرداختند اما در سدة دوازدهم برابر میلادی در سازندگي بمبئي تأثير فراوان گذاردند كه بناي اسكله، كارخانة نخ‌تابي و تشكيل نخستين نهاد پارسيان از اقدامات آنان بود.4 پارسيان در قرار گرفتن هند در مسير انقلاب صنعتي و ورود مدرنيسم به آن كشور و تبديل كردن هند به نيروي اقتصادي و صنعتي تأثير‌گذار بودند. اگر چه پارسيان در آغاز سده بيستم ميلادي رهبري جامعة زردشتيان را عهده‌دار بودند اما با استقلال هند و پاكستان اهميت اقتصادي و نفوذ سياسي آنان افول كرد و به اروپا، آمريكاي‌شمالي و استراليا مهاجرت كردند. پارسيان با توانايي مالي كه دارند در مطالعات ايران‌شناسي، انتشار متون اوستايي و پهلوي، كمك به كرسي‌هاي ايران‌پژوهي و تأسيس آن‌ها كوشا هستند.5 مجاورت طولاني پارسيان با هندوان باعث شد كه در يكديگر تأثيراتي بگذارند، نهضت آذركيوان كه ديانت زردشتي را با رياضت هندي، عقايد نو افلاطوني، يهودي، مسيحي، مانوي و اسلام درآميخت و مذهبي نو معروف به آئين آذر كيوان بنيان نهاد گونه‌اي از اين تأثير و تأثر پارسيان در هند است.6 مهم‌ترين نهاد رسمي پارسيان پنجايت[2] (انجمن پنج نفره) در بمبئي است كه رسيدگي به مسائل پارسيان از وظايف آن است. انجمن‌هاي ديگري در اروپا و آمريكاي‌شمالي نيز وجود دارد، اما تقسيم شدن پارسيان به دو فرقه شاهنشاهي و قديمي بر اثر اختلاف بر سر تقويم كه از اواسط سدة 12ق/18م روي داد7 در تأسيس‌چنين انجمن‌هايي تأثيرگذار بوده است. مهم‌ترين جشن پارسيان به مانند سايز زردشتيان جشن نوروز است و جشن‌هاي ديگر ايراني را نيز با شكوه تمام برگزار مي‌كنند. پارسيان اكنون در اروپا، آمريكا، پاكستان، شيخ‌نشين‌هاي خليج‌فارس، آفريقا پراكنده‌اند اما پايگاه اصلي آنان بمبئي در هند مي‌باشند و با زردشتيان ايران روابط خود را قطع نكردند. (نیزنک: پارسیان،  

 

مآخذ:

  1. زرين كوب، عبدالحسين. «فتح ايران به دست اعراب و پي‌آمد آن»، تاريخ ايران دانشگاه كمبريج. به كوشش  ر. ن. فراي، ترجمة حسن انوشه. تهران: 1363، اميركبير، ج4، ص34.
  2.  Hinnells. J. R. "persis", Encyclopedia of Islamn, Vol 5, p 273.
  3. بويس، مري. زردشتيان. ترجمة عسگر بهرامي، تهران: 1381، ققنوس، ص209-205.
  4. منفرد، افسانه. «پارسيان»، دانشنامة جهان اسلام. تهران: 1379، بنياد دايرةالمعارف بزرگ اسلامي، ج5، ص391.
    5. آباديان، فرهاد. «سهم پارسيان هند در نگهداري فرهنگ ايران»، مجلة هنر و مردم. سال 16،  شمارة 181،  آبان 1356، ص59.
    6. مجتبايي، فتح‌الله. «آذركيوان»، دايرةالمعارف بزرگ اسلامي. تهران: 1369، بنياد دايرةالمعارف بزرگ اسلامي، ج1، ص259-247.
    7. اوشيدري، جهانگير. دانشنامة مزديسنا. تهران: 1371، نشر مركز، ص370.
    [1]. Navsari

[2]. Pandjait

حسین شیخ