Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

پسيان، محمدتقي، معروف به كلنل محمدتقي خان (1309ق- 1343ق) از رجال نظامي و وطن دوست اواخر قاجار* جد خاندان پسيان، رستم بيگ، از جمله مهاجراني بود كه پس از عهدنامة تركمن‌چاي و جدائي شهرهاي قفقاز از ايران، سلطه بيگانه را نپذيرفت،1 و به تبريز آمد و محمدتقي خان نيز در آن‌جا متولد شد و مانند ديگر خاندان خود وارد جرگه نظاميان شد و به عنوان افسر ژاندارمري در جنگ جهاني اول در جنگ با روس و انگليس شركت كرد. اگرچه در شكست دادن روس‌ها در همدان نقش مهمي داشت اما با اشغال همدان و كرمانشاه توسط آنان، از فرماندهي قوا كناره گرفت، به آلمان رفت در آن‌جا به تحصيلات نظامي، رياضي و فعاليت‌هاي متنوع روشنفكري، فرهنگي، سياسي و نوشتن مقالاتي براي مجله كاوه در برلين روي آورده و دو كتاب با نام يك جوان وطن دوست و جنگ مقدس از بغداد تا ايران را نوشت.3 پسيان با پايان گرفتن جنگ جهاني اول به ايران بازگشت (1338ق / ؟ م) و به خدمت ژاندارمري درآمد4 و در دولت حسن پيرنيا، مشيرالدوله* به فرماندهي ژاندارمري خراسان در زمان والي‌گري احمد قوام‌السطنه،* رسيد.5 در دورة نخست وزيري سيدضياء طباطبايي، قوام را به دستور ضياء روانه تهران كرد6 اما در زمان بركناري سيد ضياء و قدرت يافتن قوام در برابر او قرار گرفت،7 سرانجام در جنگ با نيروهاي ايلي و خوانين محلي كه از طرف صمصام‌السلطنه بختياري استاندار تعيين شده توسط قوام در خراسان، فرمان مي‌بردند كشته شد و جنازه‌اش را در باغ نادري به خاك سپردند.8

 

مآخذ:

  1. پسيان، محمدتقي. «رسالة دفاعيه: شرح حال كلنل به قلم خودش» در شرح حال كلنل محمدتقي خان پسيان. برلين: بي‌نا، 1306، تهران: چاپ افست، 1356، ص26.
  2. ؟
  3. افسر، پرويز. تاريخ ژاندارمري ايران. قم: چاپخانة قم، 1332، ص176.
  4. شميم، علي‌اصغر. ايران در دورة سلطنت قاجار. تهران: مدبر، 1374، ص623.
  5. بيات، كاوه. انقلاب خراسان (مجموعه اسناد). تهران: مؤسسة پژوهش و مطالعات فرهنگي، 1375، ص12.
  6. آوري، پيتر. تاريخ معاصر ايران. ج1، ترجمة محمد رفيعي‌مهرآبادي، تهران: عطايي، 1373، ص490.
  7. شاكري، رمضانعلي. اترك نامه يا تاريخ جامع قوچان. تهران: اميركبير، 1365، ص122.
  8. براي آگاهي بيشتر← آذري، علي. قيام كلنل محمدتقي خان پسيان درخراسان. تهران: صفيعليشاه، 1368.
کوروش صالحی