Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

پوشاک گیلکی، لباس مردم گیلان را که در بخش شمالی ایران و در استان گیلان، زندگی می‌کنند، در دو بخش لباس مردانه و لباس زنانه، بررسی می‌کند.1

لباس مردانه: در نواحی کوهستانی، گالشان یا همان دامداران کوهستان، نوعی کلاه پوستی بر سر می‌گذارند. کلاه نمدی البته رواج بیشتری دارد که اغلب از پشمی تهیه می‌شود که بافتی زُمخت دارد. پیراهن ایشان که خیلی بلند نیست، اغلب به رنگ قرمز و بدن یقه است. آستین آن راسته و بدون مچ و دارای چاکی در قسمت راست سینه است. کتی پشمی و با بافتی خشن به نام چوخا (چوخه) می‌پوشند. شولا بالاپوش نمدی و سفت و آهاردار چوپانان کوهستان است، که سرشانه‌هایی بزرگ و افقی و نوک‌تیز دارد و طوری روی شانه‌ها می‌افتد، که تا زانوان را می‌پوشاند. شولا جلو باز است، هیچ دگمه و یا بند و کمری روی آن بسته نمی‌شود، و به طرف زانوان تنگ‌تر می‌گردد. شلواری پشمی که پشم آن را زنان بافته‌اند به پا می‌کنند که لیفه‌ای میان ساق دارد. از شالی برای بستن دور کمر استفاده می‌شود که اغلب نقوشی هندسی و رنگی دارد. این شال را بیشتر در جشن‌ها  دور کمر می‌بندند.

لباس زنانه: نوعی روسری بزرگ را طوری روی سر می‌گذارند که دو طرف آن به صورت ضربدری از روی شانه‌ها رد شده به پشت سر می‌روند. این روسری که اغلب رنگ آبی آسمانی و لبه‌ای ریشه‌ای با حاشیه رنگی دارد، با زنجیره‌ای که سکه‌هایی از آن آویخته شده، همراه است. گاه روسری را از روی چانه رد کرده در بالای سر می بندند، یا این‌که لچکی سیاهی بر سر گذاشته که اغلب با سکه‌دوزی تزئین شده، سپس روسری سفیدی روی آن قرار می‌دهند. در نواحی ساحلی لچکی بر سر گذاشته، زیر گلو را با سنجاقی طلایی به هم وصل می‌کنند، یا عرقچینی سکه‌دوزی شده بر سر می‌گذارند. اغلب روی پیراهن خود را که چندان بلند هم نیست، با سوزن‌دوزی تزئین کرده و نواری روی سینه لباس قرار می‌گیرد. روی آن جلیقه کوتاهی به تن می‌کنند. این جلیقه معمولاً با سکه‌هایی تزئین می‌شود. البته از پیراهن‌هایی که بلندتر و رنگین تراند نیز استفاده می‌شود. پوشیدن شلیته‌های کوتاه، با گُل‌های درشت و پُرچین لیفه‌دار،که پیراهن‌های بلند و رنگین روی آن‌ها می‌افتد، از لباس‌های متداول این منطقه است، که گاه با شلواری مشکی که تا ساق پاها می‌رسد، همراه است. پوشیدن جوراب پشمی که بالای آن با ریسمانی پشمی دور پا بسته می‌شود و چادر نمازی که  به دور کمر بسته می‌شود،که به نوعی از آن کمردَوَد می‌گویند، از دیگر لباس‌های زنان گیلکی است. پابَره پوششی شبیه جوراب است که تا ران را مي‌پوشاند، دَستانه نیز نوعی دستکش است که زنان برای جلوگیری از آسیب و به هنگام وجین کردن استفاده می‌کنند.2

 

مآخذ :

  1. یادداشت مولف.
  2. پورکریم،ه. دهکده سما. هنر و مردم، ش98، 1349، ص 45- 56؛ معاونت سازمان میراث فرهنگی، گیلان،تهران: 1380، ص83- 88؛ پاینده، محمود. آیین‌ها و باورداشت‌های گیل ودیلم. بنیاد فرهنگ ایران، 2535، ص73- 84.

    Bromberger,C.Clothing,Encyclopaedia Iranica,ed,E.Yarshater,California, 1992, sec XVII ; Behnam,I.Larégion méridionale de la mer Caspienne, OM, XI/I, 1971, Pp.27-48 ; Guilliny,E.Essai sur le Ghilan,BSG, XI, 1866, Pp.81-104 
    محمدرضا چیت‌ساز