Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

پيرنيا، حسن، ملقب به مشير الملك و مشير الدوله (1291ق-1314ش)، سياست‌مدار، مورّخ، نخست وزير و وزير.

حسن پيرنيا، فرزند ميرزا نصرالله خان مشيرالدولة نائيني (نخستين رئيس‌الوزراي عصر مشروطيت)، زادة تهران و تحصيل‌كردة روسيه در رشته‌هاي نظام و حقوق است.1 كارش را از اشتغال در وزارت امور خارجه و منشي‌گري و مترجمي صدراعظم وقت (امين‌السلطان) آغاز كرد. در 1324ق با مشروطيت همراه شد و در تهية نظام‌نامة انتخابات مجلس شوراي ملي* و قانون اساسي كوشيد، بدين ترتيب وارد عرصة فعاليت سياسي شد.2 با عهده‌دار شدن وزارت عدليه در كابينة مشيرالسلطنه (1325ق) اولين بار وزير شد و تا زمان حيات در 20 كابينه وزارت خانه‌هاي معارف، خارجه، تجارت، عدليه و جنگ را به دست گرفت. نمايندگي‌هاي كوتاه مدت در دوره‌هاي 2 و 3 و 4 و 5 مجلس شوراي ملي*، از ديگر عرصه‌هاي فعاليت سياسي وي بود. اما مهم‌ترين سمت سياسي وي، 4 دوره نخست‌وزيري طي سال‌هاي 1293، 1299، 1300 و 1302ش است.3

تأسيس مدرسة علوم سياسي جهت تربيت سياست پيشگان و مدرسة نظام و تأليف اثر 3جلدي تاريخ ايران باستان از مهم‌ترين اقدامات فرهنگي اوست.4 وي در 29 آبان 1314ش در تهران درگذشت.

 

مآخذ:

  1. باستاني پاريزي، محمدابراهيم. تلاش آزادي: محيط سياسي و زندگاني مشيرالدوله پيرنيا. تهران: 1356، ص 29-31؛ بامداد، مهدي. شرح حال رجال ايران قرن‌هاي 12 و 13 و 14. ج 1، تهران: زوار، چ 4، 1371، ص 323.
  2. باستاني‌پاريزي، محمدابراهيم. همان. ص 96.
  3. دولت‌هاي ايران، از ميرزا نصرالله خان مشيرالدوله تا ميرحسين موسوي. تهيه و تنظيم: ادارة كل آرشيو، اسناد و موزة رياست جمهوري، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، چ 2، 1379، ص 17-40 و 47-73 و 83-109 و 126-251.
  4. مستوفي، عبدالله. شرح زندگاني من يا تاريخ اجتماعي و اداري دورة قاجاريه. ج 2، تهران: زوار، 1360، ص 68؛ بامداد، مهدي. همان. ص 323 و 325؛ قاسمي‌پويا، اقبال. مدارس جديد در دورة قاجاريه: بانيان و پيشروان. تهران: مركز نشر دانشگاهي، 1377، ص 498-500. 
جعفر گلشن