Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

چمران، مصطفي، (1311-1360ش)، سياستمدار، وزير دفاع و نمايندة مجلس.

در تهران متولد شد. تحصيلات خود را در مدرسة انتصاريه، دبيرستان البرز و دارالفنون به پايان رساند. در اين سال‌ها در جريانات ملي شدن صنعت نفت و مبارزات پس از آن شركت مي‌كرد.1 مهندسي برق را از دانشگاه تهران و دكتراي الكترونيك و فيزيك پلاسما را از ايالات متحدة آمريكا دريافت كرد. از اولين اعضاي انجمن اسلامي دانشجويان دانشگاه تهران بود. در مبارزات سياسي دوران دكتر مصدق از مجلس چهاردهم تا ملي شدن صنعت نفت شركت داشت، بعد از كودتاي 28 مرداد به نهضت مقاومت ملي ايران پيوست. در آمريكا براي اولين بار انجمن اسلامي دانشجويان آمريكا را پايه‌ريزي كرد و از مؤسسين انجمن دانشجويان ايراني در كاليفرنيا به شمار مي‌رفت.2 در آن‌جا در شكل‌گيري تشكل‌هاي دانشجويي ضد حكومت پادشاهي نقش داشت.3 پس از قيام 15 خرداد 1342ش رهسپار مصر شد و مدت 2 سال دوره‌هاي چريكي و جنگ‌هاي پارتيزاني را آموخت و سپس مسئوليت تعليم چريكي مبارزان ايراني را به عهده گرفت. در لبنان پايگاه چريكي مستقل براي تعليم مبارزان ايراني تأسيس كرد. پس از پيروزي انقلاب اسلامي به ايران بازگشت و در تربيت اولين گروه‌هاي پاسداران انقلاب در سعدآباد تلاش و در شغل معاونت نخست‌وزير در امور انقلاب و وزير دفاع فعاليت كرد. براي تغيير و تحول ارتش از يك نظام طاغوتي به پاكسازي و پياده كردن برنامه‌هاي اصلاحي دست زد. در 1359ش نمايندة امام خميني در شوراي عالي دفاع و نمايندة مردم تهران در مجلس شد. او مأموريت داشت تا به طور مرتب گزارش كار ارتش را به رهبر انقلاب اسلامي ارائه دهد. در فرو نشاندن غائلة كردستان نقش بسزايي ايفا كرد و پس از شروع جنگ تحميلي ايران و عراق عازم جبهه شد و اولين حملة چريكي را بر ضد دشمن در خوزستان آغاز كرد.  تشكيل ستاد جنگ‌هاي نامنظم در اهواز و ايجاد جاده‌هاي نظامي در نقاط مختلف، نصب پمپ‌هاي آب در كنا رود كارون، احداث كانال بر روي آن، ايجاد هماهنگي بين ارتش و سپاه و نيروهاي داوطلب مردمي از جمله كارهاي او بود. او در كانالي پشت منطقة دهلاويه و در خط مقدم نزديك‌ترين نقطه به دشمن به شهادت رسيد.4

 

مآخذ:

  1. هيئت نويسندگان دفتر عقيدتي سياسي فرماندهي معظم كل قوا. روزها و رويدادها. تهران: رامين، 1377، ج 1، ص 523.
  2. زندگينامة شهيد دكتر مصطفي چمران. تهران: بنياد شهيد چمران.
  3. «اين قهرمان واقعي است مصطفي چمران»، كمان. 1378، ش 76.
  4. «زندگي و مبارزات شهيد چمران»، انتخاب. 30 خرداد 1379، ش 344، ص 7.
سمیرا وکیل‌ها