Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

چهره‌آزاد، رقيه (فخرالملوك توكلي) (1325ق / 3190- 1373ش)، بازيگر سينما و تأتر.

او در تهران متولد شد. در كودكي در خانه‌ها در نمايش‌هاي زنانه بازي مي‌كرد.1 در 1307ش براي اولين بار در نمايش «زن وظيفه‌شناس» در صحنة گراند‌هتل نقش مادر شوهر را به عهده گرفت. سپس به جامعه‌ي باربد پيوست. پس از ازدواج از فعاليت‌هاي نمايشي دست كشيد، وليكن زندگي مشتركش بيش از 5 سال دوام نيافت و دوباره به صحنه‌ي نمايش بازگشت. در 1321 با تأسيس «شركت سهامي تئاتر هنر»، چهره‌آزاد سهامي از شركت را خريد و به جمع هنرمندان صاحب سهام پيوست و در نمايش‌هايي كه اين گروه ترتيب مي‌داد شركت مي‌كرد. پس از اختلاف ميان سهام‌داران و تعطيل اين مجمع نمايشي جامعه‌ي باربد كه از سال 1325 برنامه‌هاي نمايشي منظمي داشت، محل شركت را در اختيار گرفت و رقيه چهره‌آزاد به آن پيوست و بيش از يكه دهه به طور متوالي به ايفاي نقش پرداخت. در خلال اين سال‌ها، چهره‌آزاد گهگاه در تئاتر فرهنگ نيز به اتفاق اصغر تفكري در نمايش‌‌هاي اين گروه بازي مي‌كرد.2  

ليلي و مجنون، عدالت، تأثير زن در اجتماع، غريبه‌ها، سايه، قائم‌مقام، ازدواج به سبك ايتاليايي، پرندة آبي، خسرو و شيرين، مرگ موش يا نوش جان آقا، دشمن مردم، سلطان مار، روسري قرمز و فرفره‌ها3 از جمله نمايش‌هايي هستند كه چهره‌آزاد در آنها نقش داشته است. چهره‌آزاد در بازي فيلم‌هاي سينمايي خوش درخشيد و لوح زرين بهترين بازيگر زن نقش اول فيلم «مادر» را در هشتمين جشنوارة فيلم فجر دريافت كرد و به لقب «مادر سينماي ايران» شهرت يافت.4 


مآخذ

  1. محبي، حسين، فرهنگ جامع زنان بازيگر ايران، تهران: موسسه بهشت انديشه، 1380، 148.
  2. اطلاعات هفتگي: سال شانزدهم، شماره 764، 7 ارديبهشت 1335، ص12.
  3. فرهنگ هنرمندان ايران: پژوهش و نگارش عبدالرفيع حقيقت (رفيع)، تهران، نشر كوهش، چاپ اول 1383، ص 147؛ اميد، جمال: فرهنگ سينماي ايران، تهران، انتشارات نگاه، چاپ دوم 1377، ص 142؛ گلزار مشاهير: مريم آقاشيخ محمد- سيعد نوري نشاط، تهران انجمن اثار و مفاخر فرهنگي، چاپ اول 1377، ص 398.
  4. محبي، همان جا.
    محمود  عزیزی