Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

كارون، پرآب‌ترين و طويل‌ترين رود ايران. اين رود با ميانگين آب‌دهي سالانه 18700 ميليون متر مكعب در ايستگاه اهواز و 890 كم طول تنها رود قابل كشتي‌راني در استان خوزستان است. ارتفاع سرچشمه رود 3000 متر است كه با شيب متوسط 3/0 درصد از چشمه سارهاي دامنة كوه‌هاي ونگ و زردكوه در 91 كيلومتري باختر شمالي شهركرد سرچشمه گرفته و با نام آب كوهرنگ از درة خاوري زردكوه به سوي جنوب خاوري روان مي‌شود.1

كارون پس از طي مسافتي طولاني در مركز جغرافيايي استان با رود «دز» كه از شمال غرب به سوي جنوب شرق روان است، يكي شده و همچنان با نام كارون به سوي جنوب و پس از گذر از شهر اهواز (مركز استان)، خرمشهر به اروند رود پيوسته و رود مرزي بين ايران و عراق را تشكيل مي‌دهد. شاخه‌اي از كارون، در نزديكي خرمشهر، با نام بهمن شير، در مسير ديگري به سوي خليج فارس سرازير مي‌شود. وسعت حوضة آبگير كارون حدود 60000 كمـ است و در مسير خود، بخش عمده‌اي از جلگة خوزستان را آبياري مي‌كند.2 بخشي از آب رود كارون پس از ورود به درياچة سد كوهرنگ در استان چهارمحال و بختياري، از طريق تونل كوهرنگ به سرچشمه‌هاي زاينده‌ رود و به سوي اصفهان روان است. بر روي كارون سدهاي متعددي با نام‌هاي شهيد عباسپور، كَتوند عليا، گدار لندر، كارون2، 3 و 4 احداث شده و يا در حال مطالعه و احداث هستند كه مجموعاً با ديگر سدهايي كه بر روي ساير رودهاي استان احداث شده است، تأثير بسزايي در تأمين آب و توليد انرژي برق استان خواهد داشت.3

كارون در گذشته با نام‌هاي مختلف ديگري خوانده مي‌شد از جمله رود التوس، رود اولا، اولائوس، پاسي‌تيگر، دُجيل اهواز، رود خوزستان، رود شوشتر، كاران، كارن، كرن و كورن، رود گرگر4 و احتمالاً رود «مَسْرقان» كه مؤلف حدود العالم با اين توضيح از آن ياد كرده است: «و ديگر رود مَسْرقان اندر خوزستان، روديست كي از رود شوشتر بر دارد و تا اهواز برود و همة كشت‌ها را آب دهد و آنچ بماند باز رود شوشتر افتد بنزديكي اهواز و شهر عَسْكَر و مُكْرَم اندر ميان اين دو رود افتد».5

 

مآخذ:

  1. جعفري، عباس. گيتا‌شناسي. ج2، رودها و رودنامة ايران. چ2، تهران: 1379، گيتا‌شناسي، ص344-342.
  2. سازمان نقشه‌برداري كشور. اطلس زمين‌شناسي (اطلس ملّي ايران). نگارش دوم، چ1، تهران: 1382، سازمان نقشه‌برداري كشور (سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور ص9.
  3. سازمان پژوهش وبرنامه‌ريزي آموزشي. جغرافياي استان خوزستان. چ3، تهران: 1381، شركت چاپ و نشر كتاب‌هاي درسي ايران، ص5و32.
  4. چكنگي، عليرضا. فرهنگنامة تطبيقي نام‌هاي قديم و جديد مكان‌هاي جغرافيايي ايران و نواحي مجاور. چ1، مشهد: 1378، آستان قدس رضوي، ص210و211.
  5. حدود العالم من المشرق الي المغرب. به كوشش دكتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، كتابخانة طهوري، ص46.
    کبری حکیمیان