Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

كاوه، نشرية سياسي، ادبي و اجتماعي. كاوه به مديريت سيدحسن تقي‌زاده سياستمدار نامي معاصر ايران (1296ق / 1878م ـ 1346ش) در دو دوره با خط مشي متفاوت در برلين انتشار يافت. نخستين شمارة دورة قديم روز دوشنبه 18 ربيع‌الاول 1334ق/ 24 ژانويه 1916م و آخرين شماره 15 ذيقعده 1337 / 18 اوت 1919م انتشار يافته است. از كاوه در اين دوره مجموعاً در طي چهار سال 35 شماره منتشر شده و ترتيب انتشار دو هفته يكبار بوده است.

دورة جديد پس از اتمام جنگ جهاني اول با انتشار شمارة 36 در غرّه جمادي‌الاول 1338ق / 21 فوريه 1920 آغاز شد و آخرين شمارة آن در اول ربيع‌الثاني 1340ق / 2 دسامبر 1921 منتشر گرديد. كاوه اين بار به صورت يك مجلة جدّي علمي و ادبي درآمد.1 علت تأسيس كاوه آن بود كه سيدحسن تقي‌زاده بنا به دعوت دولت آلمان و به منظور مبارزه سياسي با روس و انگليس از آمريكا به برلين آمد و رياست گروهي از ايرانيان مقيم اروپا را بر عهده گرفت كه عنوان «كميتة مليّون ايران» داشت. يكي از وظايف اين كميته، انتشار روزنامة كاوه بود كه در دورة دوم انتشار نام مجله به آن داده شد. كاوه در دورة اول كاملاً جنبة سياسي و تبليغاتي داشت، ليكن گاه مطالب ادبي هم در آن به چاپ مي‌رسيد.2 پس از شكست آلمان در جنگ جهاني اول تقي‌زاده خط مشي كاوه را تغيير داد و آن را به صورت ادبي و تاريخي درآورد و تنها در سر مقاله‌هاي آن مسائل و موضوعات  سياسي و اجتماعي را مطرح مي‌كرد. درين سرمقاله‌ها، تقي‌زاده به صراحت از عقايد سياسي خود دفاع مي‌كرد.3

از مندرجات مهم كاوه، نقد و معرفي كتاب‌هاي اروپايي در باب ايران بود. اين مقالات را بيشتر محمدعلي جمال‌زاده مي‌نوشت و در بخشي تحت عنوان «بهترين تأليفات فرنگي‌ها دربارة ايران» به چاپ مي‌رساند. در دورة جديد كاوه مخصوصاً مقالات ادبي و تاريخي بسيار مفيدي به چاپ رسيده است.

در تدوين اين مقالات شيوة صحيح پژوهش‌هاي ادبي و تاريخي به روش محققان اروپايي اعمال گرديد، به قراري كه اين مقالات الگو و نمونة خوبي براي محققان ايران گرديده بود. از رسالات و آثاري كه به ضميمة مجلة كاوه به چاپ رسيده بايد از تاريخ روابط ايران و روس به قلم جمال‌زاده نام برد.4 در دورة جديد كاوه همچنين مقالاتي با امضاي مستعار محصّل به قلم تقي‌زاده در باب احوال مشاهير شعراي ايران به طبع رسيده است.5

كاوه به رغم سياسي و تبليغاتي بودنش در دورة نخست، از حيث تنظيم موضوع و سياق گفتار و جنس كاغذ و چاپ و حروف و قطع و تجليد ممتاز بود و در ميان مطبوعات ايران نظير نداشت. به اين سبب در داخل كشور مورد توجه و علاقة مردم صاحب ذوق قرار گرفت.

 

مآخذ:

  1. آرين‌پور، يحيي. از صبا تا نيما. تهران: زوار، 1375، ج2/ 231-233؛
  2. همان، ج2، ص 231؛ افشار، ايرج. «مقدمه بر چاپ دوم كاوه»، مجلة يغما، س 30، ش3، خرداد 1356، ص147.
  3. افشار. همانجا.
  4. همو. ص 152.
  5. آرين‌پور. همان. ج 2، ص 233.
  6. محيط طباطبايي، محمد. «مطبوعات و اقبال آشتياني»، مجموعة گفتارهايي دربارة چند تن از رجال ادب و تاريخ ايران. به كوشش قاسم صافي، تهران: كتابخانة مركزي دانشگاه تهران، 1357، ص141.
سیدابوالحسن آل‌داود