Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

كليم كاشاني، (990 ـ 1061ق / 1582 ـ 1651م) شاعر.

ميرزا ابوطالب متخلص به كليم، مشهور به طالباي كليم و طالب از شاعران بزرگ سبك هندي/  اصفهاني در همدان زاده شد. به سبب اقامت دراز مدتش در كاشان به كليم كاشاني نيز آوازه يافت.1 در جواني در روزگار پادشاهي جهانگير گوركاني (حك 1014 ـ 1037ق/ ؟م) رهسپار هندوستان شد. در دكن به خدمت شاهنوازخان نمايندة ابراهيم‌ شاه ثاني عادلشاهي درآمد و او را مدح گفت.2 در حـ 1028ق/ 1619م به وطن خود بازگشت و در 1030ق / 1621م بار ديگر به هندوستان رفت. اين بار مورد حمايت ميرجملة شهرستاني متخلص به روح‌الامين شاعر ايراني دربار جهانگير قرار گرفت.3 سپس در دورة شاه جهان (حك 1037 ـ 1068ق) نزد وي تقرب يافت و ملقب به ملك‌الشعرا گرديد.4 در پايان حيات پس از نظم فتوحات شاه جهان با اجازة پادشاه در كشمير سكنا گزيد و همان‌جا درگذشت.5 آرامگاه او در سرينگر در مكاني مشهور به مزارات كشمير قرار دارد. كليم با شاعراني چون ملك قمي (د 1025ق / 1616م)، محمد هاشم سنجر (1031ق / 1621م)،‌ ‌صائب تبريزي (د 1080ق/ 1669م) و ديگران معاصر بود.6 از لحاظ به نظم درآوردن امثال و حكم بر صائب تبريزي* پيشي داشت و از مضامين بكر و تازه بهره مي‌گرفت.7 از آثار كليم يكي ديوان شعر است كه نخستين بار در 1314ش / 1935م در تهران چاپ شد. چاپ دوم آن نيز به وسيلة ح. پرتو بيضايي در 1336ش / 1957م در تهران صورت گرفته و 8668  بيت را در بر دارد و اثر ديگر او ظفرنامة شاهجهاني / پادشاه نامه نام دارد.8 كليم در سبك هندي، تحولي ايجاد كرد كه ابتدا در صائب و سپس در شعر ادامه‌دهندگان سبك هندي استمرار يافت.9

 

مآخذ:

  1. اثر آفرينان. زير نظر عبدالحسين نوايي، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگي، چ1، 1380، ج 5، ص47.
  2. صفا، ذبيح الله. تاريخ ادبيات در ايران. تهران: فردوس ، چ7، 1373، ج5، ب2، ص 1171 ـ 1172.
  3. شمس لنگرودي، محمد. سبك هندي و كليم كاشاني ؛ گردباد شور جنون. تهران: نشر مركز، چ3 (ويرايش2)، 1372، ص 101 ، 102 (به اختصار).
  4. برون،‌ ادوارد. تاريخ ادبيات ايران. ترجمة غلامرضا رشيد ياسمي، تهران: ابن سينا، چ3، 1345، ج4، ص195.
  5. زرين كوب، عبدالحسين. سيري در شعر فارسي. تهران: نوين ، چ1، 1363، ص116.
  6. شمس لنگرودي، محمد. همان ،‌ ص 106، 107 (به اختصار).
  7. ريپكا، يان و ديگران. تاريخ ادبيات ايران. ترجمة عيسي شهابي، ‌تهران: بنگاه ترجمه و نشر كتاب، 1354، ص477.
  8. صفا،‌ ذبيح الله. همان، ص1175.
  9. حسن‌پور آلاشتي، حسين. طرز تازه ؛ سبك شناسي غزل سبك هندي. تهران: سخن، 1384، ص159.

و نيز نگ: گلچين معاني، احمد. كاروان هند. مشهد: آستان قدس رضوي، چ1، 1369، ج 2، ص 1175 ـ 1179.

ابوالقاسم رادفر