Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

كيمياي سعادت، كتابي به فارسي در اخلاق، ‌دين و تربيت و نوشتة امام محمد غزالي*.1

مؤلف اين كتاب را كه در واقع خلاصه‌اي از احياء علوم‌الدين* او محسوب مي‌شود، پس از پايان سفر دهسالة خود در ميان 449ـ500 ق / ؟م نوشته است.2 مقدمة كيمياي سعادت چهار عنوان: 1ـ خودشناسي، 2ـ خداشناسي، 3ـ دنيا شناسي و 4ـ آخرت شناسي را دربر دارد. متن كتاب نيز مانند احياء علوم دين به چهار ركن: 1ـ عبادات، 2ـ معاملات، 3ـ مهلكات و 4ـ منجيات، تقسيم شده است.3 سبك نثر كيمياي سعادت بر اساس شيوة نثر عرفا نظير كتاب كشف‌المحجوب* هجويري و ديگر نثرها و روايات صوفيان كهن قرار دارد. از ويژگي‌هاي نثر اين كتاب مي‌توان به ايجاز، پرهيز از لغات و جمله‌هاي مترادف، ذكر استدلال‌هاي قرآني، ‌خودداري از آوردن اشعار عربي و فارسي براي شواهد و تمثيلات و رعايت اصول جمله‌بندي فارسي، اشاره كرد.4 كيمياي سعادت از لحاظ مطالعه در شيوه و نهاد تعليم و تربيت در سده‌هاي 5 و 6 ق/ 11 و 12 م اهميت دارد. اين كتاب چند بار در هندوستان به طبع رسيده است.5 حسين خديو جم در 1354 ش (تهران، ‌جيبي) و 1361 ش (تهران، انتشارات علمي و فرهنگي) چاپي انتقادي از آن ارائه  داده است.6

 

مآخذ:

1ـ طبري، محمدعلي. زبدةالآثار، تهران:‌اميركبير، چ 1، 1372 ش، ص 326.

2ـ صفا، ‌ذبيح‌الله. تاريخ ادبيات در ايران، تهران: ابن سينا، چ 6، 1352 ش، ج 2، ص 923.

3ـ غزالي طوسي، ‌ابوحامد محمد. كيمياي سعادت، ‌به كوشش حسين خديوجم، تهران:‌انتشارات علمي و فرهنگي، 1361 ش، ص سي و هفت (مقدمة‌مصحح).

4ـ بهار (ملك‌الشعرا)، ‌محمدتقي. سبك شناسي، تهران: كتابهاي پرستو، چ 4، 1356 ش، ج 2، ص 163.

5ـ نك: طبري، محمدعلي. همان، ص 327.

6ـ غزالي طوسي، ‌ابوحامد محمد. همان، ص سي و نه، چهل (مقدمة مصحح).

ابوالقاسم رادفر