Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

گُمْشادزايي، از طوايف بزرگ و مهم بلوچ در سراوانِ استان سيستان و بلوچستان .

نام گمشاد‌زايي از نام ـ گُمْشاد ـ جد بزرگ آن‌ها گرفته شده است. برخي خاستگاه اصلي اين طايفه را بلوچستان پاكستان دانسته‌اند.1 برخي نيز به نقل از گمشاد‌زايي‌ها، آن‌ها را از اعقاب شيخ ‌عبدالقادر گيلاني، رهبر طريقت قادري* مي‌دانند و سرزمين اصلي‌شان را قبل از ورود اعراب به ايران مناطق كوهستاني گيلان آورده‌اند.2 محدودة قلمرو زيستي گمشادزايي‌ها از شرق به كوه‌هاي مارپيچ و از جنوب به ناحية گشت منتهي مي‌شود. برخي از گمشادزايي‌ها اسكان يافته‌اند و شمار زيادي از آن‌ها كوچنده هستند. گمشادزايي‌هاي كوچنده بين دهستان‌هاي شهرستان‌هاي ايرانشهر، چاه‌بهار، خاش، زاهدان و سراوان استان سيستان و بلوچستان ييلاق و قشلاق مي‌كنند.3 

طايفة گمشادزايي از 12 تيره، مانند دادخدازايي، مدادزايي، عوض‌زايي و ... تشكيل شده است كه هر تيره به شاخه‌هاي متعددي نيز تقسيم مي‌شود.4  

رئيس طايفه را با لقب سردار مي‌خوانند. مقام سرداري موروثي است. اغلب سرداران گمشادزايي از تيرة دادخدازايي برخاسته‌اند.5 

جمعيت كل گمشادزايي‌ها در 1361ش، 1000 خانوار برآورد شده است.6 جمعيت عشاير كوچنده گمشادزايي در 1377ش 996 خانوار و 5481 نفر گزارش شده است.7 گمشادزايي‌ها سني مذهبند و از طريق دامداري مخصوصاً پرورش شتر امرارمعاش مي‌كنند.8  

 

مآخذ:

  1. افشار سيستاني، ايرج. مقدمه‌اي بر شناخت ايل‌ها، چادرنشينان و طوايف عشايري ايران. تهران: 1366، ص 2/922.
  2. درآمدي مجمل بر مطالعه عشاير سيستان و بلوچستان. تهران: 1354، ص 2.
  3. سرشماري اجتماعي، اقتصادي عشاير كوچنده 1377ش جمعيت عشايري دهستان‌ها. تهران: 1378، ص 87-104؛ سالزمن، فيليپ سي. «كوچ متفاوت دو طايفة بلوچ»، مجموعه كتاب آگاه، ايلات و عشاير. تهران: 1362ش، ص 185.
  4. درآمدي مجمل ... . ص3.
  5. افشار سيستاني، ايرج. همان. 2/923.
  6. گزارش عملكرد گذشته و وضع موجود بخش‌هاي اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي استان سيستان و بلوچستان. سيستان و بلوچستان: 1361، ص 60.   
  7. سرشماري اجتماعي، اقتصادي عشاير كوچنده 1377، نتايج تفصيلي. تهران: 1378، ص 51.
  8. افشار سيستاني، ايرج. همان. 2/922؛ سالزمن. همانجا.

معصومه ابراهیمی