Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات الف

 

ائتلاف کاکرن[1]. سازمان غیرانتفاعی بین‌المللی است که ایان چالمرز[2] و همکارانش در سال 1993 برای تولید و اشاعه بهترین شواهد مربوط به سلامت تأسیس کردند که با حمایت نظام سلامت ملی[3] بریتانیا ادامه و گسترش یافت (5: 185). کار این سازمان، نگارش و روزآمدسازی مرورهای سیستماتیک[4] است (14). بیشتر کسانی که با کاکرن کار می‌کنند داوطلب هستند. نگارش و روزآمدسازی مرورهای سیستماتیک را گروه‌های موضوعی بر عهده دارند و روش‌شناسی پژوهش برای مرور سیستماتیک را گروه‌های روش‌شناسی گردآوری و روزآمد می‌کنند. بیشتر این روش‌ها در کتابی با نام دستنامه کاکرن برای مرورهای مداخله‌ای‌ منتشر می‌شود (11).

یکی از کارهای ائتلاف کاکرن، تولید شش پایگاه‌ اطلاعاتی است که در کتابخانه کاکرن[5] عرضه می‌شود. هم‌اکنون سه پایگاه آن روزآمد می‌شود: 1) مجله یا پایگاه اطلاعاتی مرورهای سیستماتیک کاکرن[6]؛ 2) پایگاه اطلاعاتی مرکزی کارآزمایی‌های با گروه کنترل[7]، و 3) پایگاه اطلاعاتی روش‌شناختی کاکرن[8] (8). سه پایگاه دیگر این کتابخانه 1) پایگاه اطلاعاتی ارزیابی فناوری سلامت[9]، 2) پایگاه اطلاعاتی چکیده مرورهای تاثیر[10]، و 3) پایگاه اطلاعاتی ارزیابی‌های اقتصادی نظام ملی سلامت بریتانیا هستند که فعلا به خاطر نداشتن حمایت مالی روزآمد نمی‌شود (3: 256). این پایگاه تا سال 2018 بیش از ده هزار مرور داشته که بیش از 7000 آنها کامل و نزدیک به 2600 مورد پروتکل[11] است. هر مرور می‌تواند بیش از یک ویرایش داشته باشد. برای سال 2017، ضریب تاثیر[12] این پایگاه اطلاعاتی به عنوان مجله، 6.754 گزارش شده است (9).

پیشینه. کاکرن از نام اپیدمیولوژیست اسکاتلندی آرچیبالد کاکرن (1909-1988)[13] گرفته شده است. وی در کتابش از داستانش به عنوان تنها پزشک در یکی از اردوگاه‌های کار آلمان نازی با بیست هزار اسیر یاد می‌کند که ارزش غذای روزانه هر یک از آنها حدود 600 کالری بود و بسیاری، از بیماری‌های خطرناک در رنج بودند. وی تنها یک بیمارستان صحرایی، کمی آسپرین، کمی ضداسید، و کمی ضدعفونی کننده پوستی در اختیار داشت. از این رو منتظر بود صدها نفر از اسیران تنها از دیفتری بمیرند. اما  تنها چهار نفر در بیمارستان او مردند که سه نفرشان با گلوله نگهبانان بود! او دریافت این نه درمان‌های او، بلکه قدرت بدن در رویارویی با بیماری‌هاست که سبب بقای بقیه شده است (6).

این تجربه و تجارب دیگر کاکرن را با این پرسش رو‌به‌رو کرد که آیا درمان‌های پزشکان واقعا مؤثر است یا نه؛ و اینکه چگونه می‌توان به مؤثر بودن درمان‌های آنها پی‌برد. کاکرن با نوعی مطالعه به نام کارآزمایی بالینی تصادفی شده با گروه کنترل[14] آشنا شد که در آن بیماران به‌صورت تصادفی به دو گروه درمان و کنترل تقسیم می‌شوند. به گروه درمان، دارو یا درمان، و به گروه کنترل، دارونما[15] داده می‌شود یا هیچ دارویی داده نمی‌شود. پس از مدتی سلامت دو گروه مقایسه می‌شود تا اثربخشی درمان معلوم شود. وی تجارب خود را حاصل از مطالعه کارآزمایی هایی تصادفی در تنها کتابش منتشر کرد (6). این کتاب به دست ایان چالمرز، متخصص زنان، رسید که تجربه مشابهی در نوار غزه داشت. وی انتقاد کاکرن را پذیرفت مبنی بر اینکه تخصص زنان و زایمان از نظر عملکرد مبتنی بر شواهد در پایین‌ترین رتبه قرار دارد.  پس به انجام مرورهای سیستماتیک برای گردآوری و تحلیل کارآزمایی‌های بالینی آغاز کرد. اینگونه بود که ائتلاف کاکرن شکل گرفت. لوگوی کاکرن یک نمودار جنگلوار[16] است که نشان می‌دهد فراتحلیل یافته‌های کارآزمایی‌های بالینی کورتیکواستروئیدها[17] سالانه جان 10000 نوزاد زودرس را نجات می‌دهد (16).

پس از گذشت بیش از دو دهه از آغاز کاکرن، چند نظر درباره آن اظهار شده است. نظر نخست از محدودیت های روش‌شناسی مرورهای سیستماتیک (17: 115)، اولویت‌بندی نکردن انجام مرورهای سیستماتیک (1: 472)، و طولانی بودن مدت مرورهای سیستماتیک کاکرن انتقاد می­کند (22: 147). نظر دوم روش‌ها و ابزارهای پیشین انجام مرورهای سیستماتیک را برای نیازهای کنونی کافی نمی­داند و معتقد است مراحل مرور سیستماتیک باید با استفاده از برنامه‌های رایانه‌ای‌ به‌صورت خودکار انجام شود (20). دسته دیگری هم هستند که به روش ارائه یافته‌ها و طولانی و خسته کننده بودن مرورهای سیستماتیک کاکرن انتقاد دارند و خواستار ارائه چکیده‌های ساختاریافته از یافته‌های مرور سیستماتیک هستند (10: 371). به اشتراک نگذاشتن داده‌های حاصل از کار افراد داوطلب نیز انتقادی است که به این ائتلاف وارد است (18). نظر  سوم اما یافته‌های مرورهای سیستماتیک را نجات‌بخش جان و عامل درمان میلیون‌ها نفر و میلیاردها دلار صرفه‌جویی برای نظام های سلامت دنیا می‌داند (4: 125).

چشم‌انداز. هم‌اکنون، تلاش بسیاری از گروه‌های پژوهشی کاکرن در سرتاسر دنیا بر خودکارسازی مراحل مرور سیستماتیک است. این کار بر سرعت تولید شواهد می‌افزاید و به دلیل حذف یا کاهش استفاده از نیروی انسانی در هزینه‌ها صرفه‌جویی می‌کند (21: 74). همچنین، به کار گرفتن نیروهای داوطلب رایگان به‌جای متخصصان پرهزینه یکی دیگر از راهکارهای کاکرن برای مواجهه با بحران اقتصادی است که با خروج انگلستان از جامعه اروپا نظام سلامت این کشور را تهدید می‌کند (13).

از آنجا که یکی از خروجی‌های کاکرن، داده‌های ساختاریافته و با برچسب‌های فراداده‌ای‌ است، ساختن برنامه‌های رایانه‌ای‌ مبتنی بر داده‌های مرورهای سیستماتیک برای گروه‌های هدف، مانند بیماران، حرفه‌مندان سلامت و سیاست‌گذاران سلامت نیز یکی از آرمان‌ها در کاکرن است (12: 155).

از دیگر برنامه‌های کاکرن، جذب حمایت مالی و انسانی از همه کشورهای دنیا از جمله ایران است. با همکاری ائتلاف کاکرن و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، کاکرن ایران در سال 2017 گشایش یافت. این شاخه از کاکرن در حال ترجمه شواهد پزشکی به زبان فارسی و آغاز و گسترش فعالیت‌های دیگر برای پیوند شواهد پزشکی و کاربران آن در ایران است (7).

کاکرن نیازمند مرور سیستماتیک متون و پژوهش کتابخانه‌ای‌ است. این امر کتابداران پزشکی را تشویق کرده است از کتابخانه‌های خود بیرون آیند و با پزشکان و پژوهشگران در یک تیم پژوهشی بنشینند و در پژوهش‌ها به آنها یاری رسانند (15). گسترش پزشکی مبتنی بر شواهد و وجود کاکرن و احساس نیاز به یافتن بهترین شواهد بر بالین بیمار سبب شده کتابداران پزشکی و بیمارستانی به کتابداری بالینی رو آورند (19). تاثیر عملکرد مبتنی بر شواهد در کتابداری نیز منجر به ایجاد کتابداری مبتنی بر شواهد شد (2).

 

مآخذ:

1) Bero, Lisa A; Binder, Lucie. "The Cochrane Collaboration review prioritization projects show that a variety of approaches successfully identify high-priority topics". Journal of Clinical Epidemiology. Vol. 66, No. 5 (2013): 472-3. [Online]. Available: https://doi.org/10.1016/j.jclinepi.2012.03.015. [8 Dec. 2018]; 2) Booth, Andrew. "From EBM to EBL: Two Steps Forward or One Step Back?". Medical Reference Services Quarterly. Vol. 21, No. 3 (2002): 51-64. [Online]. Available: https://doi.org/10.1300/J115v21n03_04. [8 Dec. 2018]; 3) Briscoe, Simon; Cooper, Chris; Glanville, Julie; Lefebvre, Carol. "The loss of the NHS EED and DARE databases and the effect on evidence synthesis and evaluation". Research Synthesis Methods. Vol. 8, No. 3 (2017): 256-257. [Online]. Available: https://doi.org/10.1002/jrsm.1235. [8 Dec. 2018]; 4) Bunn, Frances; Trivedi, Daksha; Alderson, Phil; Hamilton, Laura; Martin, Alice; Iliffe, Steve. "The impact of Cochrane Systematic Reviews: a mixed method evaluation of outputs from Cochrane Review Groups supported by the UK National Institute for Health Research". Systematic Reviews. Vol. 3 (2014): 125. [Online]. Available: https://doi.org/10.1186/2046-4053-3-125. [8 Dec. 2018]; 5) Chalmers, Iain. "The Cochrane collaboration: preparing, maintaining, and disseminating systematic reviews of the effects of health care". Annals of the New York Academy of Sciences. Vol 703 (1993): 156-63; discussion 163-5. [Online]. Available: https://doi.org/10.1111/j.1749-6632.1993.tb26345.x. [8 Dec. 2018]; 6) Cochrane, Archibald Leman. Effectiveness and efficiency: random reflections on health services. London: Nuffield Provincial Hospitals Trust, 1972; 7) Cochrane Collaboration. "Cochrane Iran" [Online]. Available: https://iran.cochrane.org/welcome [2 Dec. 2018]; 8) Cochrane Library. "About Cochrane Library" [Online]. Available: https://www.cochranelibrary.com/about/about-cochrane-library [27 Oct. 2017]; 9) Cochrane Library. "Cochrane Database of Systematic Reviews" [Online]. Available: https://www.cochranelibrary.com/cdsr/about-cdsr [2 Dec. 2018]; 10) Greenhalgh, Trisha. "Outside the Box: Why are Cochrane reviews so boring?" British Journal of General Practice. Vol. 62, No. 600 (2012): 371. [Online]. Available: https://doi.org/10.3399/bjgp12X652418. [8 Dec. 2018]; 11) Higgins, Julian PT; Green, Sally, Editors. Cochrane Handbook for Systematic Reviews of Interventions. London: Wiley, 2008; 12) Mavergames, Chris; Becker, Lorne; Everett, Julian; Wilton, Paul; Hughes, Anthony. "Cochrane PICO Annotator and PICOfinder: Using semantically-enabled evidence to find what works in health care". SWAT4LS. Vol. 1546 of CEUR Workshop Proceedings (2015): 155-156. [Online]. Available: http://ceur-ws.org/Vol-1546/paper_6.pdf. [8 Dec. 2018]; 13) McKee, Martin. "Brexit: the NHS is far safer inside the European Union". BMJ. Vol. 353 (2016): i2489. [Online]. Available: https://doi.org/10.1136/bmj.i2489. [8 Dec. 2018]; 14) Phillips, Bob; Ball, Chris; Sackett, Dave; Badenoch, Doug; Straus, Sharon; Haynes, Brian; Dawes, Martin. Levels of Evidence. Oxford: Centre for Evidence-Based Medicine, 1998 [Updated by Jeremy Howick, 2009]. [Online]. Available: https://www.cebm.net/2009/06/oxford-centre-evidence-based-medicine-levels-evidence-march-2009/. [8 Dec. 2018]; 15) Rethlefsen, Melissa L; Farrell, Ann M; Trzasko, Leah C. Osterhaus; Brigham, Tara J. "Librarian co-authors correlated with higher quality reported search strategies in general internal medicine systematic reviews". Journal Clinical Epidemiology. Vol. 68, No. 6 (Jun. 2015): 617-26. [Online]. Available: https://doi.org/10.1016/j.jclinepi.2014.11.025. [8 Dec. 2018]; 16) Roberts, Devender; Brown, Julie; Medley, Nancy; Dalziel, Stuart R. "Antenatal corticosteroids for accelerating fetal lung maturation for women at risk of preterm birth". Cochrane Database of Systematic Reviews. Vol. 2017, No. 3 (2017): CD004454. [Online]. Available: https://doi.org/10.1002/14651858.CD004454.pub3. [8 Dec. 2018]; 17) Roberts, Ian; Ker, Katharine. "Cochrane: the unfinished symphony of research synthesis". Systematic Reviews. Vol. 5 (2016): 115. [Online]. Available: https://doi.org/10.1186/s13643-016-0290-9. [8 Dec. 2018]; 18) Shokraneh, Farhad; Adams, Clive E; Clarke, Mike; Amato, Laura; Bastian, Hilda; Beller, Elaine, et al. "Why Cochrane should prioritise sharing data". BMJ. Vol. 362 (2018): k3229. [Online]. Available: https://doi.org/10.1136/bmj.k3229. [8 Dec. 2018]; 19) Shokraneh, Farhad. "Clinical Librarianship in Iran: Reporting the First Experience and a Systematic Review". Presented at 9th International Clinical Librarian Conference (Leicester, 21-22 Sep. 2017); 20) Tsafnat, Guy; Dunn, Adam; Glasziou, Paul; Coiera, Enrico. "The automation of systematic reviews". BMJ. Vol. 346 (2013): f139. [Online]. Available: https://doi.org/10.1136/bmj.f139. [8 Dec. 2018]; 21) Tsafnat, Guy; Glasziou, Paul; Choong Miew Keen; Dunn, Adam; Galgani, Filippo; Coiera, Enrico. "Systematic review automation technologies". Systematic Reviews. Vol. 3 (2014): 74. [Online]. Available: https://doi.org/10.1186/2046-4053-3-74. [8 Dec. 2018]; 22) Turner, Tari; Green, Sally; Tovey, David; McDonald, Steve; Soares-Weiser, Karla; Pestridge, Charlotte; et al. "Producing Cochrane systematic reviews - a qualitative study of current approaches and opportunities for innovation and improvement". Systematic Reviews. Vol. 6 (2017): 147. [Online]. Available: https://doi.org/10.1186/s13643-017-0542-3. [8 Dec. 2018].

 

کلایو اِلیوت اَدمز[18]، غزاله عالی[19]، فرهاد شکرانه[20]

 

 

[1]. Cochrane Collaboration

[2]. Iain Chalmers

[3]. National Health Service=NHS

[4]. Systematic Reviews

[5]. Cochrane Library

[6]. Cochrane Database of Systematic Reviews=CDSR

[7]. Cochrane Central Register of Controlled Trials=CENTRAL

[8]. Cochrane Methodology Reviews=CMR

[9]. Health Technology Assessment=HTA

[10]. Database of Abstracts of Reviews of Effects=DARE

[11]. پروتکل همان پروپوزال است ولی در کاکرن همیشه از واژه پروتکل برای توصیف پروپوزال مرور سیستماتیک استفاده می‌شود.

[12]. Impact Factor=IF

[13]. Archibald Cochrane

آرچیبالد به اختصار، آرچی نوشته می‌شود و در بیشتر متون علمی، وی با عنوان آرچی کاکرن شناخته می‌شود.

[14]. Randomized Controlled Trial

[15]. دارونما یا گول دارو (Placebo)، ماده یا درمانی بدون ارزش درمانی است که بیشتر به عنوان درمان گروه کنترل در کارآزمایی‌های بالینی مربوط به داروها به کار می رود. شکل، رنگ، اندازه و در مواردی بو و مزه آن شباهت بسیاری به داروی اصلی دارد تا محتوای آن پنهان بماند.

[16]. Forest Plot

[17]. Corticosteroids

[18]. سرپرست پژوهش های سلامت روان و سرویراستار گروه اسکیزوفرنیای کاکرن، بخش روانپزشکی و روانشناسی بالینی، دانشکده پزشکی، دانشگاه ناتینگهام، انگلستان

[19] . پژوهشگر مرور نظام مند، گروه هنر و علوم انسانی، دانشگاه ترِنت ناتینگهام، انگلستان

[20] . متخصص اطلاعات، گروه اسکیزوفرنیای کاکرن، موسسه بهداشت روان، دانشکده پزشکی، دانشگاه ناتینگهام، انگلستان

بازگشت به فهرست مقالات الف