پرش به محتوای اصلی

دايرة المعارف كتابداري و اطلاع‌رساني(نسخه آزمایشی)

برو به جستجو
آ
الف
ب
پ
ت
ث
ج
چ
ح
خ
د
ذ
ر
ز
ژ
س
ش
ص
ض
ط
ظ
ع
غ
ف
ق
ک
گ
ل
م
ن
و
ه
ی
  
دايرة المعارف كتابداري و اطلاع‌رساني(نسخه آزمایشی) > صفحات دايرة المعارف > اريك  

اريك

بازگشت به فهرست مقالات الف 

 

اريك. مركز اطلاعات منابع آموزشي (اريك)[1] ، مستقر در ايالات متحده امريكا، نوعي نظام ملي اطلاعرساني در حوزه آموزش و پرورش است. اين مركز را اداره تحقيق اصلاح نظام آموزشي[2]  وزارت آموزش و پرورش ايالات متحده، در سال 1964، تأسيس كرده و از آن پشتيباني ميكند (208:1).

اهداف. اريك بهمنظور تحقق سه هدف عمده تأسيس شده است: 1) تضمين دستيابي سريع به منابع انگليسيزبان جهان در حوزه آموزش و پرورش؛ 2) توليد منابع جديد اطلاعاتي از طريق بررسي، تلخيص، و تجزيه و تحليل منابع جاري اطلاعاتي؛ و 3) ذخيره اطلاعات مربوط به پيشرفتهاي آموزشي، يافتههاي پژوهشي، و نتايج برنامههاي نمونه در برنامه‌ريزي و فعاليتهاي آموزشي.

ذخيرهسازي اطلاعات با دو هدف انجام ميگيرد: 1) ايجاد پايگاهي جامع براي شناسايي مدارك جاري و مهم در هر حوزه يا مبحث مورد علاقه معلمان و ساير مراجعهكنندگان؛ و 2) تسريع در دستيابي به مدارك، بدون توجه به محل نشر آنها (7: 546).

بنابراين، منظور از تأسيس اريك، دستيابي به اطلاعات كتابشناختي گزارشهايي است كه وزارت آموزش و پرورش ايالات متحده و انبوه كارگزاران گوناگونِ آن توليد ميكنند (208:1) تا از اين طريق نتايج توسعه و تحقيقات آموزشي را در اختيار پژوهشگران، حقوقدانان، مديران، و سياستگذاران قرار دهند (2:6).

تاريخچه. در اواخر دهه 1950 و اوايل دهه 1960، وزارت آموزش و پرورش ايالات متحده با افزايش گزارشهاي منتشرنشده مواجه گرديد و به دنبال آن، نخستين تلاشها براي يافتن راهي جهت حل مسئله و ايجاد نظامي بهمنظور كنترل و اشاعه متمركز مقالههاي پژوهشي حوزه آموزش و پرورش، به مطالعه امكانسنجي در سال 1960 انجاميد، و طرح تدوين >اصطلاحنامه اريك<[3] بهعنوان گامي ضروري جهت ايجاد نظام در سال 1961 شكل گرفت.

در سال 1961 نام اريك (مركز اطلاعات منابع آموزشي) براي آن انتخاب گرديد، اما تأسيس رسمي آن در سال 1964 صورت پذيرفت. در سال 1965 بودجه اريك تأمين شد و در سال 1966، نخستين دارنده مركز گردآوري و اشاعه اطلاعات، تسهيلات پردازش رايانهاي، و نشريه >پژوهش در آموزش و پرورش< پديد آمد (209:1). در سال 1967، تعداد مراكز گردآوري و اشاعه اطلاعات به 18 مركز بالغ گرديد، كلمه "پژوهش" در عنوان مركز به "منابع" تغيير يافت، و >اصطلاحنامه اريك< منتشر شد. در سال 1968، مركز گردآوري و اشاعه اطلاعات در حوزه تربيت معلم تأسيس گرديد و، در سال 1969، نشريه >نمايهنامه جاري نشريات آموزش و پرورش < نشر يافت. در سال 1970، مراكز گردآوري و اشاعه اطلاعات مديريت آموزشي، آموزش علوم اجتماعي، آزمون و اندازهگيري، و ارزيابي ايجاد شد و محصولات ERIC TAPES/ERIC TOOLS پديد آمد. در سال 1971، پايگاه اطلاعاتي اريك از طريق شركت اطلاعرساني ديالوگ* در نظام پيوسته قرار گرفت. در سال 1972، مركز گردآوري و اشاعه اطلاعات زبانها و زبانشناسي، و مركز مهارتهاي مطالعاتي و ارتباطي تأسيس گرديد. در سال 1973، مركز گردآوري و اشاعه اطلاعات آموزش شغلي تأسيس و جانشين مركز گردآوري و اشاعه اطلاعات آموزش فني و حرفهاي شد. در سال 1974، مركز گردآوري و اشاعه اطلاعات منابع اطلاعاتي تأسيس و جانشين مركز گردآوري و اشاعه اطلاعات علوم كتابداري و اطلاعرساني شد. در همين تاريخ، مركز گردآوري و اشاعه اطلاعات آموزش شهري نيز تأسيس گرديد. در سال 1975، نشريه >پژوهش در آموزش و پرورش< به >منابع آموزش و پرورش<[4] تغيير نام داد. اريك در سال 1975، برنده جايزه انجمن ملي ميكروگرافيك ايالات متحده شد.

اريك در سال 1976 استفاده از فنآوري بازشناسي نوري حروف[5]  براي ورود اطلاعات را آغاز كرد؛ اما در سال ،1980 انتقال مستقيم و پيوسته اطلاعات كتابشناختي از مراكز گردآوري و اشاعه اطلاعات، جانشين فنآوري بازشناسي نوري حروف شد. نخستين پايگاه اطلاعاتي اريك بر روي صفحههاي فشرده توسط شركت سيلورپلاتر در سال 1986 ايجاد گرديد. در سال 1988، پايگاه اطلاعاتي پيوسته تماممتن اريك دايجست[6]  به نظام پيوسته ديالوگ، پلاتو، و مركز تعليم و تربيت راه يافت (214:1-218).

فعاليتها. اريك بهمنظور تحقق اهداف خود در سطح محلي، اين فعاليتها را در برنامه كار خود دارد: 1) فراهمآوري نظاميافته و جامع گزارشهاي مجزا، از هزاران منبع در ايالات متحده و منابع برگزيده كه به زبان انگليسي نوشته شده است؛ 2) انتخاب گزارشهاي جديد و مهم بهمنظور اشاعه آنها، كه در حال حاضر تنها كمتر از يك سوم گزارشهاي گردآوريشده، از طريق نظام اريك اشاعه ميگردد؛ 3) چكيدهنويسي و نمايهسازي گزارشها براي سهولت دسترسي كاربران؛ 4) آگاه كردن كاربران از گزارشهاي جديد از طريق انتشار ماهنامه >پژوهش در آموزش و پرورش<، كه در هر شماره آن، حدود هزار گزارش مرتبط با مسائل آموزشي درج ميشود؛ 5) تكثير و ارائه گزارشهاي مندرج در نشريه از طريق بخش خدمات تكثير مدارك اريك به نحوي كه بتوان به نسخهاي از هر مدرك دست يافت؛ و 6) پشتيباني از >نمايهنامه جاري نشريات آموزش و پرورش<[7] (7: 547-546).

علاوه بر اين، اريك اطلاعات مستند اسناد و مدارك عمومي، خصوصي، محلي، دولتي، فدرالي، و بينالمللي را گردآوري، تجزيه و تحليل، فهرستنويسي، نمايهسازي، چكيدهنويسي، اشاعه، و دسترسپذير ميسازد (208:1). اريك نسبت به ايجاد چندين پايگاه اطلاعاتي بر روي صفحههاي فشرده، ارتباط پيوسته، برقراري شبكه، و مانند آن نيز اقدام كرده است.

تشكيلات. در تشكيلات اين مركز، تركيب دو شيوه متمركز و غيرمتمركز را ميتوان يافت. اين تركيب، با نظام آموزشي غيرمتمركز امريكا هماهنگ و سازگار است. مركز اريك بر مبناي عملكرد مراكز غيرمتمركز گردآوري و اشاعه اطلاعات بنا نهاده شده و هر يك از اين مراكز به گردآوري و اشاعه اطلاعات مربوط به حوزه آموزشي ويژهاي ميپردازند. اين مراكز در گردآوري مدارك مربوط به كارهاي معين خود در آموزش بسياري از دانشكدههاي نامرئي[8]  سهيم بوده و فقط مسئول انتخاب گزارش‌ها جهت اشاعه اطلاعات در سطح ملي و براي عملكرد برنامه مستقل تجزيه و تحليل هستند، اما هر كدام از آنها در درون نظام كلي در كار مستندسازي منابع خود مشاركت ميكنند.

از نظر كاركردي، نظام اريك شامل هشت بخش مرتبط با يكديگر است كه عبارتند از: 1) اداره مركزي در آموزش و پرورش ايالات متحده كه اريك مركزي ناميده ميشود؛ )2 شبكهاي مشتمل بر مراكز تخصصي گردآوري و اشاعه اطلاعات كه در دانشگاهها و سازمانهاي تخصصي گوناگون قرار دارند و مشتمل بر 16 مركز است؛ 3) پيمانكاري كه خدمات متمركز رايانهاي و فني را براي مركز اريك فراهم ميكند؛ 4) بخش خدمات تكثير مدرك اريك؛ 5) اداره انتشارات دولت ايالات متحده كه توزيعكننده نشريه >پژوهش در آموزش و پرورش< و ساير انتشارات اين مركز است؛ 6) شركت اطلاعرساني كراوِل، كوليِر، و مكميلان كه ناشر >نشريه ادواري نمايه جاري نشريات آموزش و پرورش <و ساير محصولات اين مركز است (3: 548-549)؛ 7) مركز پردازش و مرجع اريك[9] ؛ 8) مركز دستيابي به اريك[10] ؛ و 9) مركز درخواست از اريك (4:8).

الف. پايگاه اطلاعاتي اريك. مشهورترين و مهم‌ترين محصول مركز اريك، پايگاه اطلاعات كتابشناختي است كه سالهاي 1966 تاكنون را پوشش ميدهد و بهطور فصلي، روزآمد ميشود. حجم مدارك اين پايگاه تا سال 1998 در حدود 950000 مدرك بوده است. منبع تغذيه اين پايگاه دو چكيدهنامه ادواري است كه هر دو ماه يكبار منتشر ميشود. اين دو چكيدهنامه عبارتند از: 1) >منابع آموزش و پرورش< كه شامل اسناد است؛ و 2) >نمايهنامه نشريات جاري آموزش و پرورش< كه مقالات نشريات را در برميگيرد.

در حال حاضر، فروشندگاني كه پايگاه اطلاعاتي اريك بر روي ديسكهاي فشرده را براي رايانههاي آي.بي.ام. يا مكينتاش توليد ميكنند عبارتند از: شركت فنآوريهاي سي.دي.پي.، انتشارات اِبâسâكو، مركز پردازش و خدمات مرجع اريك، شركت اطلاعرساني نايت ريدر (ديالوگ سابق)، شركت خدمات ملي اطلاعرساني (نيسك)، اوريس پرس، و شركت اطلاعرساني سيلورپلاتر.

اساساً دستيابي پيوسته به پايگاه اطلاعاتي اريك توسط رايانه از طريق ارتباطات دوربرد با مؤسسات تجاري پايگاههاي اطلاعاتي صورت ميپذيرد. در حال حاضر، اين پايگاه از طريق چهار مؤسسه تجاري دسترسپذير است كه عبارتند از: شركت فنآوريهاي سي.دي.پي.، بي.آر.اس.، شركت اطلاعرساني نايت ريدر، و شبكه اُ.سي.ال.سي. در برخي موارد، پايگاه اطلاعاتي اريك به فهرست دستيابي همگاني و پيوسته (اوپك)[11]  متصل شده و با همان ميانجي كاوش مي‌شود. در ساير موارد، اين پايگاه بخشي از نظام اطلاعرساني گسترده دانشگاهي است. همچنين تعداد فزايندهاي از مؤسسات، خصوصاً دانشگاهها و نظامهاي دانشگاهي ايالتي، با استفاده از رايانههاي بزرگ به پايگاه اطلاعاتي اريك متصل ميشوند (2:8). اين پايگاه اطلاعاتي از سه بخش يا پايگاه عمده نمايهنامه آموزش و پرورش استراليا، نمايهنامه آموزش و پرورش بريتانيا، و نمايهنامه آموزش و پرورش كانادا تشكيل شده است.

مركز اريك، علاوه بر پايگاه اطلاعاتي پيشگفته، سه پايگاه اطلاعاتي ديگر نيز به نامهاي اريك دايجست، خدمتدهندگان اريك، و مراكز اطلاعاتي مرتبط با آموزش و پرورش دارد كه اطلاعات را، هم بهصورت چاپي و هم بهصورت پيوسته، در دسترس قرار ميدهند.

انتشارات. مركز اريك از همان ابتدا سعي داشته است كه تا حد ممكن در زمينه تأليف، تهيه، توليد، و فروش منابع تخصصي حوزه آموزش و پرورش گام بردارد. بهمنظور تحقق اين هدف، تاكنون منابع بسياري منتشر كرده است كه بهصورت خبرنامه، راهنما، اصطلاحنامه، گزارش، فهرست، و نيز تكنگاشت، كتابشناسي، منابع كمك درسي، و بروشور منتشر شدهاند (8:4).

وضع كنوني. در حال حاضر، با افزوده شدن دو مركز گردآوري و اشاعه اطلاعات شامل: 1) كتابخانه مجازي اسك اريك؛ و 2) شبكه ملي اطلاعرساني والدين، اريك داراي 18 مركز اصلي گردآوري و اشاعه اطلاعات، 11 مركز فرعي گردآوري و اشاعه اطلاعات (2: 1ـ 2)، و 20 پيمانكار از بخش خصوصي است. اخيراً وبِ آماده و فوري، كه در شبكه اينترنت فراهم شده است، كتابخانه مجازي متن كامل اسناد و مقالات را براي والدين و مربيان فراهم ميآورد. ميز مجازي مرجع[12]  امكان ديگري است كه همكاري ميان علاقه‌مندان به ترويج و بهبود تعليم و تربيت را ميسّر ميسازد (1:5). هزينه اريك بهوسيله اداره تحقيق و توسعه وزارت آموزش و پرورش ايالات متحده تأمين ميگردد.

 

مآخذ :

1) Brandhorst, Ted. "The Educational Resources Information Center (ERIC)". Encyclopedia of Library and Information Science. Vol.51, PP. 208-225; 2) "ERIC Cross - Site Indexing Search Page", 1998 [On-line]. Available: http://search. ed.gov/csi/eric.html; 3) "ERIC Processing and Reference Facility" 1998 [On-line]. Available: ericfac. piccard. csc.com; 4) "ERIC: Resources", 1998 [On-line]. Available: http:// www.aspensys.com/eric; 5) "ERIC: what's new", 1998 [On-line]. Available: http://www.aspensys. com/eric; 6) Imel, Susan. ERIC and the Adult Education Act: 25 years of collaboration 1991. [ERIC Digest D.B]; 7) Marron, Harvey. "Educational Resources Information Center (ERIC)". Encyclopedia of Library and Information Science. Vol.7,PP. 546-556; 8) Smith, Marilyn E. Access Points to ERIC: Update 1995 [ERIC Digest D.B].                                                                                   

احمد يوسفي

 

 

[1]. Educational Resources Information Center (ERIC)

[2]. Office of Educational Research and Improvement(OERI)

[3]. ERIC Thesaurus

[4]. Resources In Education (RIE)

[5]. Optical Character Recognition(OCR)

[6]. ERIC Digest Online

[7]. Current Index to Journal in Education (CIJE)

[8]. Invisible colleges

[9]. ERIC Processing and Reference Facility

[10]. Acces ERIC

[11]. On-line Public Access Catalog (OPAC)

[12]. Virtual refernce desk

 

بازگشت به فهرست مقالات الف 

 

نام و نام خانوادگی ویرایشگر
 
آدرس پست الکترونیکی
 
توضیحات
 
آخرین اصلاح در 2007/12/05 05:41 ب.ظ  توسط مدیر محتوا