Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات الف

 

استوني، كتابخانه‌هاي. استوني در سال 1918 به‌عنوان دولتي مستقل ايجاد شد. جمهوري استوني در سال 1940 به اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي پيوست و جمهوري شوروي سوسياليستي استوني خوانده شد. در سال 1991، بار ديگر استقلال خود را به‌دست آورد. شمال و غرب آن را درياي بالتيك فرا گرفته و روسيه در شرق، و لتوني در جنوب آن واقع است. جمعيت آن (طبق آمار سال 2000) 1400000 نفر و وسعت آن 45215 كيلومترمربع بوده است. زبان رسمي آن استونيايي است.

تاريخچه. نخستين كتابخانه‌هاي استوني وابسته به صومعه‌ها و كليساهاي قرن سيزدهم بود. اصلاحات باعث ايجاد نخستين كتابخانه عمومي در تالين ]پايتخت كشور[ شد. كتابخانه كليساي اولويست[1]  در سال 1552 تأسيس شد. نخستين كتاب مشهور به زبان استونيايي به سال 1525 منتشر شد اما باقي نماند. اوراقي از كتاب ديني ونرادت[2]  و كوئل[3] ، نشر يافته به سال 1535، بخش‌هايي از كهن‌ترين كتاب استونيايي‌ها به‌شمار مي‌آيد. نخستين دانشگاه، دانشگاه گوستاويانا[4] ، در سال 1632 در تارتو تأسيس گرديد. گرچه كتابخانه آن در پايان قرن هفدهم 3300 جلد كتاب داشت، در جنگ بزرگ شمال (1700-1721) به سوئد منتقل شد. كتابخانه دانشگاه تارتو[5]  كه در سال 1802 بازگشايي گرديد، قديمي‌ترين كتابخانه فعال استوني است. ساير كتابخانه‌هاي قديمي عبارت است از كتابخانه باشگاه ورزشي تالين 6] ] (1362)، كتابخانه عمومي استوني[7]  در تالين (1825)، و كتابخانه انجمن فرهيختگان استوني[8]  (1839).

در قرن نوزدهم، وزيران و مديران مدارس لوتري كتابخانه‌هايي عمومي شامل آثار استونيايي برپا كردند. در دهه 1880، دست كم 125 كتابخانه عمومي در كشور وجود داشت، اما سياست‌هاي حاكم و محدوديت‌هاي قانوني كتابخانه‌هاي عمومي تعداد كتابخانه‌ها را تا سال 1900 به 79 باب كاهش داد. موج‌ها و جوشش‌هاي بعدي پيشرفت كتابخانه عمومي در اوايل دهه 1900 و پس از استقلال رخ داد. پس از اشغال شوروي، كتابخانه‌ها هم از آثار تخريبي جنگ و هم نابودي كتاب‌هاي حاوي مطالب ايدئولوژيك نامناسب آسيب ديد. پيشرفت‌هاي پس از جنگ در دهه 1950 آغاز گشت و بر مبناي نمونه‌هاي كتابخانه‌هاي شوروي و تمركز آنها در ميانه دهه 1970 پايان يافت. با كسب استقلال ملي، كتابخانه‌ها بار ديگر اقتدار و خودگرداني خويش را به‌دست آوردند.

كتابخانه ملي. كتابخانه دولتي استوني[9] (تأسيس1918) در تالين، به‌عنوان كتابخانه مجلس، حق واسپاري هر نسخه‌اي را كه در استوني منتشر مي‌شد، به سال 1919 به‌دست آورد. نام آن كتابخانه دولتي جمهوري سوسياليستي استوني[10]  (1940-1953)، كتابخانه اف. آر. كروتزوالد[11]  (1953 - 1988) و كتابخانه ملي استوني[12]  (1988) شد. لايحه 1990كتابخانه ملي استوني* فعاليت‌هاي خود را به شرح زير ارائه مي‌دهد: گردآوري، نگهداري و در اختيار نهادن مواد چاپي نشر يافته در استوني، به زبان استونيايي، يا درباره استوني به‌منظور معرفي فرهنگ جهاني؛ گردآوري و نشر كتابشناسي ملي؛ پژوهش در علم كتابداري، كتابشناسي، و اطلاع‌رساني؛ و دريافت و نگهداري متون ارزشمندي كه به‌طور گسترده‌اي مورد استفاده قرار نمي‌گيرد. اين كتابخانه به‌منزله كتابخانه مجلس هم فعاليت مي‌كند و خدمات مرجع را براي مسئولان دولتي و معاونان آنها ارائه مي‌دهد. تعداد مجموعه آن در سال 1990 بالغ بر 2100000 كتاب، 6000 نقشه، 99400 دستنوشته موسيقي و كتاب چاپي، 93000 اثر ترسيمي و 1600 صفحه موسيقي بود. مجموعه ملي آرشيو در سال 1935 برپا شد.

كتابخانه‌هاي دانشگاهي. هريك از شش دانشگاه استوني براي خود كتابخانه‌اي دارد. كتابخانه دانشگاه تارتو، قديمي‌ترين آنها، از 1919 داراي حق واسپاري است. مجموعه 4500000 جلدي آن، به‌ويژه در زمينه ادبيات ايالت‌هاي بالتيك، غني است و داراي نسخه‌هاي خطي و كتاب‌هاي چاپي كمياب از قرن پانزدهم است. استفاده از مجموعه‌ها براي خوانندگان خارج از دانشگاه هم امكان‌پذير است. كتابخانه دانشگاه فني تالين[13] (تأسيس 1919) بيش از 1200000 جلد كتاب، عمدتاً در علوم طبيعي و فن‌آوري دارد. اين مجموعه‌ها بازتاب پيشرفت برنامه‌هاي آموزشي مدارس است. كتابخانه‌هاي ديگر مؤسسه‌ها مانند دانشگاه كشاورزي استوني[14]، دانشگاه هنر استوني[15]، هنرستان موسيقي تالين [16]، مركز تربيت معلم تالين[17]   بسيار كوچك‌تر است و بيشتر به اعضاي هيأت علمي و دانشجويان خود ارائه خدمت مي‌كنند.

كتابخانه‌هاي عمومي. استوني داراي شبكه‌اي با بيش از 560 كتابخانه شامل 21 كتابخانه مركزي در شهرها و ايالت‌ها، 64 كتابخانه در شهرها و ايالات ديگر، 464 كتابخانه روستايي، و 14 كتابخانه كودكان است. مجموعه‌هاي داستاني و غيرداستاني به زبان‌هاي استونيايي و جز آن بسيار زياد است و در سال 1990 اين تعداد به 11 ميليون مي‌رسيد. كتابخانه‌هاي ويژه مخاطبان خاص شامل 43 كتابخانه براي اتحاديه‌هاي تجاري، 3 كتابخانه براي مزارع تعاوني، و 17 كتابخانه براي مؤسسه‌هاي سالمندان و معلولان بوده است.

كتابخانه‌هاي آموزشگاهي. هريك از 80 آموزشگاه حرفه‌اي استوني داراي كتابخانه‌اي با تأكيد بر حرفه‌اي تخصصي است. 600 دبيرستان جامع نيز داراي كتابخانه هستند. بيشتر مدارس ابتدايي از نظر خدمات كتابخانه‌اي به كتابخانه‌هاي همجوار خود وابسته‌اند.

كتابخانه‌هاي تخصصي. مجموعه آرشيوي موزه ادبيات اف.آر. كروتز والد[18] ، برپا شده در تارتو به سال 1909،  به‌عنوان كتابخانه موزه مردم استوني، بيشترين موجودي متون استوني، به قلم مردم اين كشور و درباره كشور و ديگر مردمان حوزه بالتيك و فنلاند پشت اورالي را داراست.

كتابخانه فرهنگستان علوم استوني[19]  در تالين (تأسيس 1947)، مجموعه جاري بزرگي از متون علمي به زبان‌هاي خارجي و مجموعه‌اي در مورد ولايات بالتيك دارد. اين كتابخانه مركز هماهنگ‌كننده كتابخانه‌هاي علمي استوني با مجموعه‌اي بالغ بر 3400000 فقره است. مجموعه‌هاي تاريخي آن مجموعه‌هاي كهن زبانشناسي متعلق به قديمي‌ترين كتابخانه‌هاي استوني را در برمي‌گيرد كه شامل تنها نسخه‌هاي بازمانده از قديمي‌ترين كتاب‌هاي چاپي استوني است.

كتابخانه پزشكي استوني[20]  (تأسيس 1944)، در تالين، بيش از 400000 اثر دارد و به متخصصان پزشكي و علوم وابسته به آن خدمت مي‌كند. كتابخانه كودك‌شناسي استوني[21]، (تأسيس 1892) حدود 180000 جلد اثر دارد و كتابخانه‌هاي آموزشگاهي كشور را هماهنگ مي‌سازد. از 1968 تا ،1992 كتابخانه فني استوني[22]  نظارت بر بيش از 4000 كتابخانه فني را، كه بيشتر متعلق به مؤسسات صنعتي است، برعهده دارد. بخشي از مجموعه آن به دانشگاه فني تالين و بخش استانداردها[23]  داده شده است. كتابخانه پروانه‌هاي ثبت اختراع[24]  نيز ده ميليون پروانه دارد.

حرفه كتابداري. آموزش حرفه كتابداري در استوني از 1927، يعني زماني كه علم كتابداري و كتابشناسي به برنامه آموزشي گروه فلسفه در دانشگاه تارتو افزوده شد آغاز گرديد. از 1944 تا 1965، كتابشناسي به‌عنوان موضوعي مستقل آموزش داده مي‌شد، تا آنكه آموزش حرفه كتابداري به مركز تربيت معلم تالين منتقل گرديد. برنامه آموزشي تازه‌اي تدوين و بر اساس برنامه‌هاي اجباري اتحاد جماهير شوروي تخصص‌هايي را براي كارهاي همگاني، علمي، و يا فني كتابخانه تهيه كرد.

اقتباس برنامه آموزشي با شرايط استوني در 1980 آغاز شد. اين برنامه كه پنج سال به طول مي‌انجامد و در پايان آن گواهينامه مي‌دهند، هم موضوع‌هاي فرهنگي عام و هم دروس فني كتابداري و اطلاع‌رساني را دربر مي‌گيرد. كارآموزي اجباري در كتابخانه‌ها نيز جزو برنامه است. در سال 1991، دوره‌هاي كارشناسي ارشد و دكتري ايجاد شد. از 1952،  دبيرستان ويلي جاندي نيز دوره‌اي سه ساله با تأكيد بر تخصص‌هاي كتابداري ارائه كرده است.

 

(WELIS)  [25]ايوي اينما  

ترجمه اسدالله آزاد

 

 

 

 



[1]. Library of the Olevist Church

[2]. Wanradt

[3]. Koell

[4]. Academia Gustaviana

[5]. Tartu University Library

[6]. Library of Tallinn Gymnasium

[7]. General Public Library of Estonia

[8]. Library of the Estonian Learned Society

[9]. Estonian State Library

[10]. State Library of the Estonian S.S.R

[11]. F.R Kreutzwald Library

[12]. National Library of Estonia

[13]. Tallinn Technical University Library

[14]. Estonian Agricultural University

[15]. Estonian Art University

[16]. Tallinn Conservatory

[17]. Tallinn Teacher Training Institute

[18]. Archival Collection of the F.R. Kreutzwald Museumof Literature

[19]. Library of the Estonian Academy of Sciences

[20]. Estonian Medical Library

[21]. Estonian Pedagogical Library

[22]. Estonian Technical Library

[23]. Tallinn Technical University and the Department ofStandards

[24]. Library of Patents

[25]. Ivi Eenmaa

 

بازگشت به فهرست مقالات الف