Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات الف

 

اسلووني[1] ، كتابخانه‌هاي. جمهوري اسلووني (جمهوري سوسياليست سابق و بخشي از جمهوري سوسياليست ـ فدرال يوگسلاوي پيشين) در جنوب اروپاي مركزي واقع شده است. از شمال با اتريش، از شمال شرقي با مجارستان، از جنوب و شرق با كروواسي، و از غرب با كشور ايتاليا هم‌مرز است. مساحت آن 20253 كيلومترمربع و جمعيت آن (طبق آمار سال 2000) در حدود 2000000 نفر است (71:4). پايتخت آن شهر ليوبليانا[2]  و زبان رسمي آن زبان اسلووني است (2: 2926، 2930).

تاريخچه. سرزمين اسلووني از زمان‌هاي دور همواره تحت سلطه امپراتوري اتريش ـ مجارستان بوده است. با سرنگوني اين امپراتوري در سال 1918، اسلووني به‌عنوان دولت سلطنتي مستقل اعلام موجوديت كرد. تا سال 1963 كه اسلووني به‌عنوان يكي از جمهوري‌هاي يوگسلاوي شناخته شد، ميان آلمان و ايتاليا بر سر اين كشور كشمكش بود. پس از چندپارچگي يوگسلاوي در سال 1991، اسلووني استقلال خود را به‌دست آورد (2: 2926). در اين كشور نيز، مانند ساير كشورهاي اروپايي، فعاليت‌هاي فرهنگي در قرون وسطي تحت نفوذ و سيطره كليسا بود. نخستين مجموعه‌هاي كتاب، كه زيربناي كتابخانه‌هاي امروزي هستند، در كليساها پديد آمد.

در معابد و اسقف‌نشين‌هاي سراسر كشور، مخازن نسخ خطي متعددي وجود داشت و راهبان علاقه‌مند، به‌طور خستگي‌ناپذير با بازنويسي و آرايش صفحات كتاب‌ها به تكثير و زيباسازي آنها مي‌پرداختند (1: ج 33، ص 407).

از قرن 12 م.، به‌تدريج كتابخانه‌هاي ديگري در اسلووني ايجاد شد، اما همچنان وابستگي خود را به كليسا حفظ كرده بودند، كه مي‌توان به كتابخانه‌هاي استيكنا[3]  (تأسيس 1136 م.) و كاستانيويكا[4]  (تأسيس 1234 م.) اشاره داشت (1: ج33، ص 411، 413).

يسوعي‌ها نيز در توسعه كتابخانه‌ها نقش مهمي داشتند. در سده‌هاي 16 و 17 م. كتابخانه‌هاي متعددي در اسلووني ايجاد شد كه مهم‌ترين آنها، كه با عقايد يسوعي نيز هماهنگي داشتند، به مدارس خاص يسوعي وابسته بودند (1: ج33، ص 414).

مجموعه‌هاي شخصي نيز توسط دوستداران كتاب به‌تدريج گردآوري شد و از قرن 18 با تأسيس كتابخانه ليسئوم[5]در ليوبليانا كه هسته اصلي كتابخانه ملي و دانشگاهي اسلووني است، مفهوم كتابخانه به‌عنوان مكاني جهت استفاده عموم مردم، نه صرفآ خواص، در اين كشور رواج يافت (3: 414).

كتابخانه ملي. كتابخانه دانشگاه ليوبليانا، كه در سال 1774 در شهر ليوبليانا تأسيس شد، علاوه بر آنكه يكي از مهم‌ترين كتابخانه‌هاي دانشگاهي اسلووني محسوب مي‌شود، كتابخانه ملي اين كشور نيز به‌شمار مي‌رود. مجموعه اين كتابخانه داراي بيش از 2000000 جلد كتاب، 4000 نسخه خطي، 78 پارشمن، 508 نسخه ناياب، 78000 نسخه مجموعه موسيقي، و 23000 نقشه است (5: 1375).

اين كتابخانه داراي بخش‌هاي متعددي از جمله بخش انتشارات دولتي است و از قانون واسپاري برخوردار است؛ مركز مشاوره و توسعه كتابخانه‌هاست؛ و مركز تحقيقات كتابداري اين كشور نيز محسوب مي‌شود (5: 1375).

كتابخانه‌هاي دانشگاهي. در سال 1995 در اسلووني 37 دانشگاه و مؤسسه آموزش عالي با 3229 عضو هيأت علمي و 249,43 دانشجو فعاليت داشته‌اند (2: 2935). مهم‌ترين و قديم‌ترين كتابخانه دانشگاهي اين كشور، كتابخانه دانشگاه ليوبلياناست كه كتابخانه ملي اسلووني* نيز محسوب مي‌شود. اين دانشگاه از سال 1595 م. فعاليت دارد و كتابخانه آن از سال 1774 مشغول به كار است (5: 1374 - 1375).

كتابخانه دانشكده الهيات كه در سال 1919 تأسيس شد داراي حدود 62000 جلد كتاب است. در سال 1945 كتابخانه مركزي دانشكده پزشكي تأسيس شد كه مجموعه اين كتابخانه در حال حاضر، بالغ بر 200000 جلد كتاب و 970 عنوان نشريه است.

كتابخانه دانشگاه ماريبور نيز، گرچه قدمت چنداني ندارد (تأسيس 1975)، با مجموعه 714000 جلدي خود از جمله كتابخانه‌هاي مهم دانشگاهي محسوب مي‌شود. همچنين بايد از كتابخانه مركزي دانشگاه فني ليوبليانا نام برد كه در سال 1949 تأسيس شد. اين كتابخانه داراي 185053 جلد كتاب و مقاله تحقيقي است، در عين حال، وظيفه مشاوره با كتابخانه‌هاي دانشگاهي و تخصصي در حوزه فن‌آوري را برعهده دارد و خدمات امانت بين كتابخانه‌اي و ارجاعي را نيز ارائه مي‌دهد (5: 1374، 1376).

كتابخانه‌هاي عمومي. در اسلووني كتابخانه‌هاي عمومي متعددي وجود دارد كه مهم‌ترين آنها كتابخانه عمومي سليا[6]  واقع در شهر سلياست. اين كتابخانه در سال 1946 تأسيس شد و در سال 2000 داراي 400000 جلد كتاب بوده است.

كتابخانه عمومي سرچكو ويلهار[7] ، كه در سال 1951 در شهر كوپر[8]  تأسيس شد، يكي از كتابخانه‌هاي عمومي مهم اسلووني به‌شمار مي‌رود و داراي 250000 جلد كتاب است (5: 1374).

كتابخانه‌هاي تخصصي. قديمي‌ترين كتابخانه تخصصي اسلووني، كتابخانه موزه ملي اسلووني واقع در شهر ليوبلياناست، كه در سال 1821 تأسيس شده است و مجموعه آن داراي 150000 جلد كتاب و آثار چاپي ارزشمند از قرن شانزدهم درباره اسلووني است (5: 1374). كتابخانه مركزي فرهنگستان علوم و هنر واقع در شهر ليوبليانا (تأسيس 1938)، نيز از مهم‌ترين و غني‌ترين كتابخانه‌هاي تخصصي اسلووني است. اين كتابخانه داراي 428000 جلد كتاب است (5: 1374).

همچنين كتابخانه مركزي اقتصاد، كه فعاليت خود را پس از جنگ جهاني دوم در سال 1946 آغاز كرد، با مجموعه‌اي در حدود 220000 جلد كتاب و نشريه ادواري و 475 عنوان نشريه جاري، يكي از مراكز مهم اطلاع‌رساني در حوزه اقتصاد و علوم وابسته و، در واقع، مركز اسناد اروپايي[9]  است و يكي از مهم‌ترين كتابخانه‌هاي تخصصي اين كشور محسوب مي‌شود (5: 1374).

كتابخانه مركزي دانشگاه فني ليوبليانا ضمن آنكه يكي از كتابخانه‌هاي مهم دانشگاهي اسلووني است، چون فقط در حوزه فن‌آوري و صنعت فعاليت دارد و مركز اطلاع‌رساني تخصصي در حوزه مهندسي و مهندسي شهري است، جزو كتابخانه‌هاي تخصصي عمده نيز محسوب مي‌شود (5: 1374).

حرفه كتابداري. اين حرفه از ديرباز در جمهوري اسلووني مورد توجه بوده است. انجمن كتابداري اسلووني[10] واقع در ليوبليانا از سال 1947 به‌طور رسمي آغاز به كار كرد و در حال حاضر 1000 عضو دارد (3: 876؛ 5: 1373).

 

مآخذ:

1) Cveljo, Katherine. "Yugoslavia, Libraries and Librarianship". Encyclopedia of Library and Information Sciences. Vol.33. PP. 405-485; 2) The Europa World Yearbook. 47th. ed. London: Europa Publication Limited, 1997; 3) Kort, Richard L. "Yugoslavia". World Encyclopedia of Library and Information Services. 3th. ed. PP. 875-876; 4) The State of World Population, 2000. UNFPA; 5)The World of Learning. 50th. ed. London: Europa Publication Limited, 2000.

                آرزو تجلّي

 



[1]. Slovenie

[2]. Ljubljana

[3]. Sticna

[4]. Kostanjevica

[5]. Lyceum

[6]. Celje Public Library

[7]. Srecko Vilhar Public Library

[8]. Koper

[9]. European Documentation Centre

[10]. Library Associations of Slovenia

 

بازگشت به فهرست مقالات الف