Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات الف

 

اندونزي، كتابخانه‌هاي. اندونزي از جمهوري‌هاي آسياي جنوب شرقي و قسمتي از مجمع‌الجزاير مالي است كه هزاران جزيره با بيش از 1904569 كيلومترمربع مساحت را دربر مي‌گيرد. بر اساس سرشماري عمومي 1980، پرجمعيت‌ترين جزيره اين كشور، يعني جاوه (با مساحت 137187 كيلومتر مربع)، داراي 91269528 نفر جمعيت بوده است. از ديگر جزاير اصلي اين كشور مي‌توان سوماترا، كاليمانتان[1]، بورنئو، و سولاوسي[2] ، و سلبس[3] را نام برد. جمعيت اندونزي (طبق آمار سال 2000) حدود 212100000 نفر و زبان رسمي آن باهاساي اندونزي[4]، گونه‌اي از زبان مالي است كه توسط دولت حمايت مي‌شود.

تاريخچه. اندونزي، با هزاران جزيره‌اي كه در آن وجود دارد، داراي هويت اجتماعي و فرهنگي متنوعي است. در اين كشور، زبان‌هاي محلي بسياري وجود دارد و خوشبختانه زبان مالي از همان ابتدا به‌عنوان زبان ميانجي پذيرفته شد. از اين زبان به‌عنوان ابزار ارتباطي در تجارت ميان چيني‌ها، هندوها، اعراب، پرتغالي‌ها، و بعدها آلماني‌ها و همچنين به‌منظور گسترش مذهب استفاده شده است. زبان مالي به‌عنوان زبان اندونزيايي رشد كرد و بعدها به‌عنوان زبان ملي ارتقا يافت.

در قرن نوزدهم، دولت استعماري آلمان شيوه غربي آموزش را در اندونزي معرفي كرد، اما فقط با تأسيس برنامه محلي در سال 1908 بود كه خواندن در دسترس عموم مردم قرار گرفت. حدود سال 1918، اداره‌اي كه مسئول ترويج مطالعه در ميان مردم بود شروع به تأسيس كتابخانه‌هاي سيّار كرد. در دوران استعمار آلمان، كتابخانه‌هاي تخصصي كه براي حمايت از برنامه‌هاي استعماري تأسيس شده بود توسعه بيشتري نسبت به كتابخانه‌هاي عمومي يافت.

كتابخانه ملي. كتابخانه موزه ملي[5]  (تأسيس 1978)، كتابخانه تاريخ سياسي و اجتماعي[6] ، كتابخانه استاني جاكارتا[7] ، و بخش واسپاري و كتابشناسي مركز توسعه كتابخانه[8] ، پيش از تأسيس كتابخانه ملي فعاليت داشتند.

كتابخانه ملي اندونزي* در سال 1980 با وظايف زير آغاز به كار كرد: حفاظت از آثار چاپي ملي، جمع‌آوري آثاري كه توسط اندونزي‌ها يا درباره كشور اندونزي در هر نقطه از جهان چاپ مي‌شود، چاپ كتابشناسي ملي، و ايفاي نقش مركز ملي به‌منظور همكاري بين كتابخانه‌اي در كشور و خارج از كشور.

در اواسط دهه 1980 لايحه قانون واسپاري در مجلس اندونزي به تصويب رسيد و در سال 1984 مجموعه كتابخانه به 650000 جلد رسيد و، در حاليكه ساختمان جديد كتابخانه در دستور بحث و بررسي بود، كتابخانه به محلي موقتي انتقال يافت.

كتابخانه‌هاي دانشگاهي. بيشتر دانشكده‌ها و دانشگاه‌ها و كتابخانه‌هاي وابسته به آنها، به‌خصوص آن دسته از كتابخانه‌هايي كه در خارج از جاوه قرار دارند نسبتآ جوان هستند. فقط دانشكده پزشكي وابسته به دانشگاه اندونزي در جاكارتا و انستيتو تكنولوژي در بندانگ[9]  از مدت‌ها پيش از استقلال اندونزي در سال 1945 وجود داشته‌اند.

بيشتر كتابخانه‌ها در اندونزي دولتي هستند و تعدادي از كتابخانه‌هاي خصوصي متعلق به مؤسسات اسلامي، حوزه‌هاي علميه، و دانشكده‌هاي تربيت معلم نيز وجود دارد. بسياري از دانشگاه‌ها كتابخانه‌هاي وابسته به بخش‌ها را هنوز حفظ كرده‌اند، اما خدمات كتابخانه‌هاي مركزي دانشگاه‌ها در حال گسترش است. مديريت نظام يكپارچه كتابخانه‌هاي دانشگاهي با هيأت امناي آموزش عالي وزارت آموزش و فرهنگ است.

در سپتامبر 1984 نظام دانشگاه آزاد[10]  گشايش يافت كه ابعاد و مسئوليت‌هاي نويني را براي كتابخانه‌هاي دانشگاهي پديد آورد.

كتابخانه‌هاي عمومي. برآوردن نيازهاي مطالعاتي بيش از 150 ميليون نفر و ارائه خدمات مناسب به آنها، به‌سبب وسعت زياد كشور، بسيار مشكل است. در اواخر دهه 1980 هنوز نظامي مناسب براي توزيع و نشر كتاب بوجود نيامده بود و به دليل نامناسب بودن نظام حمل و نقل و ارتباطات، برنامه‌ها با مشكل مواجه مي‌شد. 27 مركز استان اندونزي داراي كتابخانه استاني هستند و قرار است اين نوع كتابخانه‌ها در بخش‌ها و روستاها نيز ايجاد شود.

در سال 1984، حدود 275 كتابخانه عمومي منطقه‌اي در حال فعاليت بوده‌اند. كتابخانه‌هاي عمومي و استاني به‌صورت متمركز توسط مركز توسعه كتابخانه‌ها[11]  و با همكاري دولت محلي اداره مي‌شود. به‌منظور ارائه خدمات به مناطق دور، بسياري از كتابخانه‌هاي استاني شروع به ارائه خدمات از طريق كتابخانه‌هاي سيار كرده‌اند؛ به‌طوري‌كه 104 كتابخانه سيّار در سال 1984 فعاليت داشتند.

كتابخانه‌هاي آموزشگاهي. 60 درصد جمعيت اندونزي را كودكان سنين مدرسه تشكيل مي‌دهند. توسعه كتابخانه‌هاي مدارس استان‌ها از وظايف مركز توسعه كتابخانه است و، به‌سبب كمبود كتابدار ـ معلم، خدمات مناسب كتابخانه آموزشگاهي وجود ندارد. بيشتر خدمات محدود به امانت و بازگشت كتاب‌ها در اوقات تنفس دانش‌آموزان است. در اواسط دهه 1980، طرحي آزمايشي به منظور ارائه الگو به معلمان و همكاري اوليا و مربيان در حال اجرا بود.

كتابخانه‌هاي تخصصي. بيشتر كتابخانه‌هاي تخصصي يا مراكز اطلاع‌رساني اندونزي متعلق به مؤسسات تحقيقاتي يا دانشگاه‌ها هستند.

به‌سبب قدمت چنين كتابخانه‌هايي، بيشتر كتابخانه‌هاي تخصصي، از جهت مديريت و مجموعه، بهتر از كتابخانه‌هاي ديگر موجود كشورند. >راهنماي كتابخانه‌هاي تخصصي و خدمات اطلاع‌رساني در اندونزي<[12]  (1981)، تعداد 295 كتابخانه را در اين زمينه فهرست كرده است. به‌طور مثال، مراكز اطلاعات و اسناد ملي در زمينه زيست‌شناسي و كشاورزي، علوم و فن‌آوري، و بهداشت و پزشكي وظيفه‌اي ملي در اين زمينه‌هاي تخصصي ايفا مي‌كنند. همچنين مراكز ملي به‌عنوان مراكزي آموزشي براي ديگر كتابخانه‌ها كه نيازمند رشد مديريت و تواني‌هاي فني كاركنان خود هستند فعاليت دارند.

در توسعه كتابخانه‌هاي اندونزي، كتابخانه‌هاي تخصصي به‌عنوان پايه‌گذار اصلي و مبلّغ خدمات اطلاع‌رساني و كتابخانه‌اي محسوب مي‌شوند. هنوز نظام اطلاع‌رساني در اندونزي مواجه با محدوديت‌هاي مالي و ديگر موانع در ارائه خدمات مناسب به مناطق دوردست است و تا همه سطوح جامعه نسبت به اهميت اطلاعات آگاه گردند فاصله بسياري وجود دارد.

حرفه كتابداري. انجمن كتابداران اندونزي كه در سال 1954 تأسيس شده با تغييرات زيادي در نام و دامنه فعاليت‌هاي خود مواجه بوده است. زماني اين انجمن به‌عنوان انجمن آرشيوداران نيز محسوب مي‌شد. بعدها، بين سال‌هاي 1969 و 1973، كاركنان كتابخانه‌هاي تخصصي احساس كردند كه نياز به انجمن ويژه‌اي دارند و به همين سبب، انجمن كتابخانه‌هاي تخصصي اندونزي[13]  را تأسيس كردند. گرچه گروه كوچكي پا گرفته بود ولي بسياري معتقد بودند كه به دليل تعداد اندك متخصصان در اين انجمن، تشكيل اين انجمن امتيازي نسبت به توسعه كل حرفه ندارد و در سال 1974 دو انجمن در هم ادغام شدند. در اندونزي محدوديت‌هاي زيادي وجود دارد كه مانع تشكيل انجمني قوي و پرتلاش مي‌شود.

            لاوارسي پرينگواديسارجو[14]  (WELIS)

                ترجمه حميد محسني

 


[1]. Kalimantan

[2]. Sulawesi

[3]. Celebes

[4]. Bahasa Indonesia

[5]. National Museum Library

[6]. Library of Social and Political History

[7]. Provincial Library of Jakarta.

[8]. Bibliographic and Deposit Division of the Center forLibrary Development

[9]. Bandung

[10]. Open University System

[11]. Center for Library Development.

[12]. Directory of Special Libraries and Inforamtion Servicesin Indonesia

[13]. Indonesian Special Library Association.

[14]. Luwarsih Pringgoadisurjo

 

بازگشت به فهرست مقالات الف