Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات الف

 

اينترنت در ايران. در حال حاضر، مراكز ارائه‌دهنده خدمات اينترنت در ايران عبارتند از: 1) مركز تحقيقات فيزيك نظري و رياضيات؛ 2) شركت ندا رايانه؛ و 3) مركز ارتباطات ديتا.

مركز تحقيقات فيزيك نظري و رياضيات. اين مركز نخستين سازماني است كه به همگاني‌كردن شبكه اينترنت در ايران پرداخت. كار اين مركز در سال 1372 آغاز شد (82:3) و ارتباط تعدادي از مراكز دانشگاهي را با شبكه آموزشي و پژوهشي اروپا[1]  از طريق دانشگاه وين (اتريش) فراهم ساخت. سرعت خطي كه مركز از مخابرات اجاره كرده بود 9600 بيت در ثانيه (1200 حرف الفبا) بود و هزينه ارتباط دانشگاه‌ها را نيز وزارت فرهنگ و آموزش عالي مي‌پرداخت. شركت مخابرات تلاش كرد تا مديريت اين كار را برعهده گيرد، اما تلاشي در راه افزايش خطوط 9600 بيتي مركز انجام نداد. مراكز دانشگاهي كه به مركز تحقيقات فيزيك نظري و رياضيات متصل بودند، براي انتقال اطلاعات، ناگزير مدت‌ها در نوبت مي‌ماندند، زيرا خروجي مركز بسيار اندك بود. در اتريش نيز وضع بهتر نبود، چون اطلاعات در آن طرف انباشته مي‌شد و در اواخر كار، ارسال هر پست الكترونيك دو هفته طول مي‌كشيد.

نخستين پست الكترونيكي در تاريخ 18 ژانويه 1992 از ايران ارسال گرديد و اين ارتباط موقت حدود يك سال ادامه يافت. در آخرين روزهاي سال 1992، ارتباط دائم ايران با شبكه آموزشي و پژوهشي اروپا برقرار گرديد و پس از بهنگام كردن جريان مسيريابي در كل شبكه كه در ابتداي هرماه صورت مي‌گرفت، ايران تحت عنوان IREARN رسماً از پنجم ژانويه 1993 در شبكه آموزشي و پژوهشي اروپا در اول فوريه ،1994 در شبكه اينترنت پذيرفته شد. مركز تحقيقات فيزيك نظري و رياضيات، سپس در اوت همان سال به‌عنوان تأمين‌كننده نام[2]  و خدمات شبكه اينترنت[3]  پذيرفته شد و از اول ماه ژوئن 1995 نيز مركز ثبت محلي نشاني‌هاي اينترنت در ايران شد (59:7). در سال 1373، 37 دانشگاه و مؤسسه عالي كشور و بيش از 4000 كاربر حقيقي و حقوقي به اين مركز متصل بوده و از خدمات اينترنت استفاده مي‌كرده‌اند (8:1).

شركت ندا رايانه (مؤسسه گسترش اطلاعات و ارتباطات فرهنگي ندا رايانه). يكي از خدمات اين شركت با نام "ندا ـ يك"، عرضه پست الكترونيكي اينترنت است كه پس از دريافت نامه الكترونيكي، آن را بدون وقفه به نشاني مورد نظر ارسال مي‌كند و در صورت دريافت نامه‌اي از سوي شبكه اينترنت، آن را تا زماني كه گيرنده به "ندا ـ يك" متصل شود نگاه داشته و پس از اتصال، به رايانه گيرنده منتقل مي‌سازد. اين خدمات در "ندا ـ يك" به صورت 24 ساعته انجام مي‌پذيرد. استفاده از خدمات اينترنت، مستلزم داشتن نام و نشاني اختصاصي در اينترنت است كه آن را نشاني پست الكترونيكي[4]  مي‌نامند. متقاضي با دارابودن اين نشاني بر روي شبكه اينترنت، موجوديت مي‌يابد. اين مؤسسه، در سال 1375، داراي حدود 2000 كاربر حقوقي و حقيقي مشترك در خدمات پست الكترونيك اينترنت بوده است (6: 10-11).

شركت ارتباطات ديتا. به منظور ايجاد شبكه‌اي ملي و عمومي ويژه ارتباطات رايانه‌اي، شركت ارتباطات ديتا وابسته به وزارت پست و تلگراف و تلفن، در سال 1370 با همكاري شركت فرانسوي آلكاتل اقدام به تأسيس شبكه ديتا با پروتكل X.25 تحت نام "ايران پك"[5]  كرد، كه هم‌اكنون تجهيزات فاز اول آن در سي‌وپنج شهر كشور نصب شده و مورد بهره‌برداري قرار گرفته است. اين شبكه، كل كشور را پوشش داده و از چهار دروازه اصلي[6]  با شبكه‌هاي عمومي اطلاع‌رساني[7]  كشورهاي فرانسه، امريكا، و كره به‌صورت مستقيم و به بقيه كشورها به‌صورت ترانزيت متصل است (5: 11؛ 2: 84). طرح شبكه ديتا نيز يكي از طرح‌هاي بخش شبكه مركز مخابرات است كه فعاليت خود را از سال 1377 آغاز كرده است و هدف آن مطالعه و بررسي شبكه‌هاي ديتا و فن‌آوري‌هاي نوين شبكه و ارائه راه‌حل براي توسعه و پيشرفت امور ارتباطات داده‌اي در كشور است (11:5). مدل پيشنهادي، استفاده از شبكه Frame Realy را توصيه مي‌كند. اين شبكه، علاوه بر اينكه قابليت كار با انواع ديگر شبكه‌ها نظير ATM و X.25 ( شبكه فعلي كشور) را دارد، به‌عنوان نوعي شبكه انتقال ساده و سريع براي خدمت آي.پي[8] نيز مورد استفاده قرار مي‌گيرد. اين ويژگي‌ها باعث مي‌گردد. كه دوام شبكه براي سال‌هاي متمادي تضمين شود (11:5).

سازمان‌هاي ديگر. پس از مراكز مورد اشاره، سازمان‌هاي ديگري همچون صداوسيما، داده‌پردازي، ايزايران، سازمان پژوهش‌هاي علمي و صنعتي و شركت خدمات انفورماتيك، استفاده از اينترنت را درون سازمان‌هاي خود و همچنين براي افرادي چون محققان و اساتيد دانشگاه امكان‌پذير ساختند. اين سازمان‌ها در واقع به‌طور مستقيم به اينترنت متصل شدند و ارتباطي با شركت مخابرات نداشتند.

امروزه شركت‌هاي كوچك‌تر با استفاده از خدمات عمده سازمان‌هاي بزرگ‌تر، نقش ارائه كننده خدمات اينترنت را برعهده گرفته‌اند و دسترسي به اينترنت را براي افراد و شركت‌هاي عادي فراهم مي‌كنند (82:3).

به هر حال، ورود اينترنت به ايران و گسترش آن هيچ ضابطه و قانون مدوّني نداشته و فعاليت‌هاي انجام شده كاملاً خودجوش بوده است. اين فعاليت‌ها، البته، گاهي هم با مخالفت مراجعي روبه‌رو شده‌اند كه خود وظيفه داشته‌اند امكانات دسترسي به اينترنت را فراهم آورند (83:3). با تأسيس شوراي عالي اطلاع‌رساني، تدوين ضوابط فعاليت شركت‌هاي ارائه‌كننده خدمات اينترنت و شرايط استفاده از آن در دستور كار آن شورا قرار گرفته است. آخرين مصوّبه در مورد مقررات و ضوابط استفاده از شبكه‌هاي رايانه‌اي توسط شوراي عالي انقلاب فرهنگي در آذر ماه سال 1380 به ارگان‌هاي اجرايي ابلاغ گرديده است (4).

 

مآخذ: 1) "اتصال چهار دانشگاه ديگر به شبكه". اخبار مركز تحقيقات فيزيك نظري و رياضيات، 2 (تابستان 1373): 8؛ 2) افروزي‌نيا، عبدالجليل. "شبكه‌هاي اطلاع‌رساني ايران و اينترنت و ابزارهاي اصلي آن". فصلنامه پيام كتابخانه. س. نهم، 1 (بهار 1378): 84؛ 3) سپهري‌راد، محمد، مصاحبه شونده. "وضعيت اينترنت در ايران در گفت‌وگو با دبير شوراي عالي انفورماتيك". پژوهش و سنجش. س هفتم، 21 و 22 (بهار و تابستان 1379): 80-90؛ 4) شوراي عالي انقلاب فرهنگي. " مقررات و ضوابط شبكه‌هاي اطلاع‌رساني رايانه‌اي"، 15/8/â138؛ 5) "طرح شبكه ديتا". پژوهشنامه مركز مخابرات ايران. س.اول، 4 (مهر 1378): 11؛ 6) "مؤسسه گسترش اطلاعات و ارتباطات فرهنگي ندا رايانه". اطلاع، 6 (ارديبهشت 1375): 10 ـ 11؛ 7) نقيب‌زاده مشايخ، ابراهيم. "اتصال ايران به شبكه‌هاي رايانه‌اي جهاني". ماهنامه گزارش رايانه (اسفند 1376): 59.

                نرگس نشاط

 

 



[1]. Europe Research Network (EARN)

[2]. Name Provider

[3]. IRAN Service Provider (ISP)

[4]. E. Mail Address

[5]. Iran Pac

[6]. Gate way

[7]. Public Data Network

[8]. IP (Internet Provider)

 

بازگشت به فهرست مقالات الف