Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات ب

 

بردفورد، ساموئل كلمنت. ساموئل كلمنت بردفورد[1] ، كتابدار بريتانيايي و مؤلف آثاري در زمينه رده‌بندي متون علمي و از جمله پشتيبانان جنبش بهبود مهار اطلاعات علمي و فني بود كه به رشد حوزه سندپردازي كمك كرد.

بردفورد در 10 ژانويه 1878 در لندن به‌دنيا آمد، در رشته شيمي تحصيل كرد، و بنابر گفته يكي از همكارانش، مدرك ليسانس خود را با تحصيل در مدرسه شبانه گرفت و دكتراي خود را از طريق پژوهش در اداره خود، يعني كتابخانه موزه علوم دريافت كرد. وي به گل رز علاقه فراوان داشت و در ميان انبوه نوشته‌هايش درباره علم شيمي و سندپردازي، كتابي نيز درباره شناخت گل رز به‌چشم مي‌خورد.

بردفورد در سال 1899 در سلك كاركنان موزه علوم در آمد و از سال 1901 تا زمان بازنشستگي (1938)، در كتابخانه موزه كار كرد. وي در سال 1922 كمك‌كتابدار، در 1925 معاون كتابخانه، و در 1930 كتابدار آن كتابخانه شد. بردفورد در مدت تصدي خود، تمام انديشه و توان خود را وقف تبديل كتابخانه موزه علوم به كتابخانه ملي علوم كرد. به گفته اوركهارت[2]  بزرگ‌ترين موفقيت او در مديريت، تبديل كتابخانه كوچك علوم به بزرگ‌ترين مجموعه متون علمي اروپا بود.

ردفورد با بررسي توليد كتابشناسي جهاني، مشتاقانه از انتخاب رده‌بندي دهدهي جهاني (يو.دي.سي.) در سراسر جهان پشتيباني كرد، و خاطره او درباره دفاعش از رده‌بندي دهدهي جهاني به‌عنوان نظامي برتر نسبت به هرگونه نظام رده‌بندي ديگر و نيز نظام‌هاي الفبايي، به‌خوبي در اذهان باقي مانده است. وي از اين نظام در كتابخانه علوم استفاده كرد و پشتيبان پرشور مؤسسه بين‌المللي كتابشناسي[3]  بود، كه بعدها به فدراسيون بين‌المللي سندپردازي فيد تبديل شد. براي كمك هرچه بيشتر به استفاده از رده‌بندي دهدهي جهاني، بردفورد به همراه پولارد[4] ، انجمن كتابشناسي بين‌المللي بريتانيا[5]  را در سال 1927 به‌عنوان كميته بريتانيايي فيد ايجاد كرد. اين انجمن يكي از مجراهاي اصلي ارتباطي درباب رده‌بندي دهدهي جهاني در بريتانيا شد. وي >خلاصه مذاكرات انجمن كتابشناسي بين‌المللي بريتانيا< را از آغاز آن در سال 1939 تا هنگام ادغام اين انجمن در اسليب (بعدها انجمن كتابخانه‌هاي تخصصي و دفاتر اطلاع‌رساني) در سال 1948 ويرايش كرد. در سال 1945، بردفورد پس از پولارد رئيس انجمن كتابشناسي جهاني بريتانيا گرديد و در سال 1947 به‌عنوان نايب رئيس فيد و سرپرست كميته بين‌المللي رده‌بندي آن انجمن برگزيده شد.

يكي از علل حمايت قوي بردفورد از رده‌بندي دهدهي جهاني توجه او به اين امر بود كه متون علمي بايد به‌طور مطلوب پردازش و سازماندهي گردد. وي در كتاب <سندپردازي>، كه در سال 1948 منتشر شد، به پژوهش‌هايي اشاره مي‌كند كه در كتابخانه علوم انجام گرفته و نشان داده است كه كمتر از نيمي از مقالات مفيد منتشرشده، در چكيده‌نامه‌ها ظاهر مي‌گردد. وي سپس شيوه‌اي را مورد بررسي قرار داد كه با استفاده از آن نشان داده مي‌شد كه مقالات هر حوزه موضوعيِ در نشرياتي منتشر مي‌شوند كه الزامآ مرتبط با آن حوزه موضوعي خاص نيستند. وي در اين "پراكندگي كتابشناختي"[6]  الگويي عام يافت كه مقدمه تدوين"قانون پراكندگي"[7]  گرديد. قانون بردفورد [8]  از سوي نويسندگان و سندپردازان متون علمي مورد توجّه بسيار قرار گرفت، گرچه به گفته اوركهارت "بردفورد از بحث‌هاي دانشگاهي كه درباره قانون او صورت مي‌گرفت بيم داشت، زيرا بيشتر علاقه‌مند به كارهاي عملي بود".

وي سرانجام در سن هفتاد سالگي در حالي‌كه آثار زيادي از خود برجاي گذاشت درگذشت.

بردفورد 35 مقاله در زمينه سندپردازي منتشر كرد، علاوه بر آن، مقالات بسياري نيز در حوزه شيمي و ساير مباحث علمي به رشته تحرير درآورد. كتابداران، او را به‌عنوان نويسنده مجموعه مقالاتي كه با عنوان <سندپردازي> منتشر مي‌شد به‌خوبي مي‌شناسند. مارگارت ايگان[9]  در نقد اين كتاب در مجله <فصلنامه كتابخانه[10]  (1950) مي‌گويد "اين كتاب بايد در جلب توجه كتابداران امريكايي به اهميت كنترل كتابشناختي و نياز به تحقيق بيشتر درباره اين جنبه فراموش‌شده كتابداري مفيد باشد". مارگارت ايگان و جس شرا نيز مقدمه‌اي 35 صفحه‌اي بر آن كتاب نوشتند و بر اين نكته تأكيد كردند كه كتابداري و سندپردازي مي‌بايست به‌صورت واحد در نظر گرفته شود.

اوركهارت خاطر نشان مي‌كند كه بردفورد در ابتدا مردي بسيار وسواسي به نظر مي‌رسيد و پشتيباني رسمي كه نسبت به كتابخانه ملي اماني علوم و فن‌آوري[11]  (كه اكنون جزو بخش امانت كتابخانه بريتانيا محسوب مي‌شود) معطوف گرديد تا حد زيادي مديون تلاش‌هاي ابتكاري اوست. اوركهارت هم‌چنين بيان مي‌كند كه "اين مطلب به من مي‌آموزد كه چگونه بايد از بردفورد ياد كنم: كسي كه درصدد متقاعد كردن ديگران نسبت به اهميت اطلاعات علمي بود و با وجود مشكلات فراواني كه در پيش‌رو قرار داشت تلاش بسيار كرد تا اطلاعات علمي را دسترس‌پذير سازد".

 

مآخذ :

1) Ditmas, E.M.R. "Dr.S.C. Bradford". Journal of Documentation , (1948); 2) Gosset, M. "S.C. Bradford, Keeper of the Science Museum Library 1925-1937". Ibid, (1977); 3) Urquhart, J. "S.C. Bradford".  Ibid, (1997).

كي.جي.بي.بكول[12] (WELIS) 

 ترجمه عليرضا بهمن‌آبادي

 

 


[1]. Samuel Clement Bradford

[2]. D.J. Urquhart

[3]. International Institute of Bibliography

[4]. A.F.C. Pollard

[5]. British Society for International Bibliograph(BSIB)

[6] . Bibliographical scatters

[7]. Law of scatters

[8]. Bradford's law

[9]. Margaret Egan

[10]. Library Quarterly

[11]. National Lending Library for Science and Technology

[12]. K.G.B.Bakewell

 

 

بازگشت به فهرست مقالات ب