Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات ب

 

برنامه جريان جهاني داده‌ها و ارتباطات دوربرد (يو.دي.تي)[1] . اين برنامه به منظور بهبود امر  انتقال الكترونيكي اطلاعات ميان كتابخانه‌ها و استفاده‌كنندگان، كاهش موانع ارتباطات دوربرد، انعكاس تحولات، تهيه اطلاعات، و حمايت از ارتقاء و تكميل و به كارگيري استانداردهاي بين‌المللي قابل تطبيق با كاربردهاي خاص كتابخانه‌اي در تبادل الكترونيكي اطلاعات عمل مي‌كند (5: 380).

تاريخچه. در سال 1984، شوراي اجرايي ايفلا پيشنهادي را تصويب كرد، كه به موجب آن، علاوه بر سه برنامه موجود ايفلا، برنامه ديگري در زمينه جريان برون مرزي داده‌ها و ساير امور جانبي مربوط به مبادله داده‌ها ايجاد گردد (3). اين برنامه مي‌كوشيد كه انتقال الكترونيكي داده‌ها را به منظور ذخيره سازي يا داده‌پردازي با استفاده از رايانه به ماوراء مرزها ترغيب كند (1: 56-57). در سال 1986، شوراي اجرايي ايفلا تصميم به تغيير نام برنامه از "جريان برون مرزي داده‌ها[2] " (تي.دي.اف)، به "برنامه جريان جهاني داده‌ها و ارتباطات دوربرد" گرفت و همزمان تغييراتي در اهداف آن پديد آمد (2: 69-71؛ 3).

در سال 1987، در پيش كنفرانس ايفلا، كه موضوع آن نظام باز ارتباط متقابل[3]  بود، فقدان استاندارد بين‌المللي در انتقال الكترونيكي اطلاعات مورد توجه قرار گرفت و يو.دي.تي. به عنوان مركز اصلي فعاليت در اين زمينه در نظر گرفته شد (2: 70). از سال 1984، سال شروع فعاليت تاكنون، كتابخانه ملي كانادا عهده‌دار برنامه يو.دي.تي. است (6).

اهداف. اهداف اوليه برنامه عبارت بود از: اعتلاي امر تبادل الكترونيكي داده‌ها ميان كتابخانه‌ها و مراجعان؛ كوشش در جهت كاهش موانع ارتباط راه دور؛ تدوين و گسترش استانداردهاي خاص كتابداري براي استفاده در ارتباطات داده‌هاي الكترونيكي؛ و پشتيباني از ديگر برنامه‌هاي اصلي كه در زمينه انتقال داده‌هاي الكترونيكي فعاليت دارند (2: 70).

البته اهداف برنامه در گذر زمان و با توجه به تحولات سريع در فن‌آوري اطلاعات دستخوش تغييراتي شده كه در برنامه‌هاي اجرايي منعكس مي‌گردد.

برنامه‌هاي اجرايي. يو.دي.تي. براي تحقق اهداف خود اقدام به طراحي برنامه‌هاي ميان مدت (پنج ساله) و كوتاه مدت (يكساله) كرده است. يكي از فعاليت‌هاي يو.دي.تي. در خلال برنامه پنجساله 1992-1997 اين بود كه، با كمك دبيرخانه ايفلا[4] ، راهي براي افزايش ارتباطات و مبادله اطلاعات ميان اعضا با استفاده از خدمات اينترنت بيابند. تا اين زمان، دبيرخانه ايفلا از طريق شبكه محلي به اينترنت متصل بود (6).

ايجاد ايفلانت[5] . به دنبال اين تلاش‌ها، در سال 1993 پيشنهاد ايجاد شبكه ايفلا، موسوم به ايفلانت، در چارچوب برنامه پنجساله 1992-1997 ارائه شد كه هدف آن ارسال نامه‌هاي الكترونيكي ميان دبيرخانه ايفلا و دفاتر منطقه‌اي به منظور بهبود ارتباطات اداري و سازماني؛ بهبود ارتباط ميان دفاتر منطقه‌اي و اشخاص حقيقي عضو ايفلا؛ تشكيل كنفرانس الكترونيكي ميان گروه‌هاي داراي علايق خاص، گروه‌هاي سازماني، و گروه‌هاي كاري؛ توزيع نشريات و روزنامه‌هاي الكترونيكي؛ فراهم كردن امكان دستيابي راه دور به مدارك الكترونيكي را دربر مي‌گرفت.

براين اساس، ايفلانت، از ماه مارس 1995 به مركزيت كتابخانه ملي كانادا، شروع به‌كار كرد. ايفلانت را مي‌توان تجسم خدمات يو.دي.تي. در قالب وب جهاني و به تعبيري ايفلاي مجازي[6]  دانست كه در آن خدمات مرتبط با ايفلا و امو مربوط به جامعه كتابداري ارائه مي‌شود (7).

با توجه به نقش شبكه‌هاي رايانه‌اي در جريان جهاني تبادل داده‌ها، يو.دي.تي.، ايفلانت، به عنوان نقطه‌اي كانوني، بر تحقق اهداف تعيين شده و ارائه خدمات به جامعه كتابداري تأكيد دارد. اين تأكيد در اهداف برنامه بلند مدت 1997-2002 چنين آمده است :

1. افزايش آگاهي در مورد منابع الكترونيكي ايفلانت، از طريق بهبود و توسعه بيشتر خدمات؛

2. ترغيب به توسعه، تكميل، و استفاده از استانداردهاي فن‌آوري اطلاعات و به كارگيري آن، به ويژه در مواردي كه به توسعه خدمات و مجموعه‌هاي الكترونيكي كتابخانه‌ها در زمينه اينترنت و وب مربوط است؛

3. انعكاس سياست‌هاي ملي و بين‌المللي مؤثر بر استفاده از فن‌آوري در كتابخانه و زيرساخت‌هاي اطلاعاتي در حال پيدايش در جهان؛

4. افزايش آگاهي در جامعه كتابداري و بخش‌هاي وابسته از مزاياي فني و خدماتي ارتباطات و اشاعه اطلاعات به صورت الكترونيكي (9).

در چارچوب اهداف اين برنامه، يو.دي.تي. در سال 1999، ضمن طراحي مجدد نظام ايفلانت و گسترش و تعميق محتواي آن، سعي در يكپارچه‌سازي ايفلانت با ساير فعاليت‌هاي مستمر ايفلا كرده است. يو.دي.تي. همچنين طراحي پروژه ايجاد دو پايگاه به نام‌هاي "راهنماي جهاني آموزش كتابداري، آرشيو، و اطلاع‌رساني"[7]  و "پايگاه داده‌هاي گزارش‌هاي فني توسعه كتابخانه ديجيتالي"[8]  را در برنامه كار  خود قرار داده است (8).

يو.دي.تي.، به منظور تأمين نياز كشورهاي در حال توسعه، انجام فعاليت‌هاي زير را در برنامه كار خود قرار داده است:

1. همكاري با دبيرخانه ايفلا براي ايجاد سايت‌هاي تقويتي[9]  ايفلانت در دو منطقه امريكاي لاتين و حوزه كارائيب

و افريقا تا پايان سال 2000، كه با برپايي آن همه مناطق رسمي ايفلا در پنج قاره از چنين سايتي استفاده مي‌كنند.

2. انتشار ويرايش چهارم "ايفلات بدون اتصال به شبكه"[10]در سال 1999، با همكاري شركت سيلور يلاتر، به صورت صفحه فشرده كه به طور رايگان در اختيار متقاضيان قرار مي‌گيرد (8).

انتشارات. يو.دي.تي. به انتشار منابع زير مي‌پردازد: خبرنامه كه هر سال سه بار به زبان‌هاي انگليسي، فرانسوي، اسپانيولي، و روسي منتشر شده و حاوي گزارش‌ها و فعاليت‌هاي مرتبط با آن و مقالاتي درباره فن‌آوري‌هاي ارتباطي و شبكه‌سازي و چگونگي استفاده از آن در كتابخانه‌ها بود (6:4)، ولي انتشار آن از تابستان 1995 متوقف گرديد و شماره‌هاي گذشته آن از طريق ايفلانت قابل دسترسي است؛ فروست‌هاي يو.دي.تي. درباره فن‌آوري‌هاي انتقال اطلاعات و استانداردها؛ و مقالات موردي (10).

 

مآخذ: 1) سلطاني، پوري؛ راستين، فروردين. اصطلاحنامه كتابداري، ذيل "برنامه انتقال برون مرزي داده‌ها"؛ 2) سلطاني، پوري؛ راستين، فروردين. دانشنامه كتابداري و اطلاع‌رساني، ذيل "برنامه انتقال جهاني اطلاعات و ارتباطات از راه دور"؛

3) "Background Information of the IFLA Core Programas". [on-line]. Available, http: //www.ifla. org/ VI/ core-P. htm; 4) Durance, Cynthia J. "Annual Report 1987 of IFLA VDT Programme ."IFLA Annual 1988, PP. 69-71; 5) Henry, Cordle. "International Federation of Library Associations and Institutions" .World Encyclopedia of Library and Informtion Services, 3rd. ed. P. 380; 6) "Open Forum 1994, IFLA Universal Dataflow and Telecommunications Core Programme", 2001. [on-line]. Available: http://www.ifla.org./VI/5/annual/ opfor 94.htm; " 7) Open Forum  1995. IFLA Universal Dataflow and Telecommunications Core Programme", 2001. [on-line]. Available: http://www.ifla.org./VI/5/annual/ opfor 95.htm; 8) "VDT Core Programme Annual Report for 1999", 2001. [on-line]. Available: http://www. ifla. org./VI/5/ annual/ ann 99. palf ; 9) "The UDT Medium-Term Progeamme 1997-2002", 2001. [on-line]. Available: http://www. ifla.org/ VI/ 5/ annual/mtp 92-02/pdf;  10) "UDT Newsletter Index, …", [on-line]. Available: http://www. ifla. org/ VI/5/ md 1/ Index. htm.

                سيمين نيازي

 

 

 

 

 



[1]. Vmiresal Dataflour and Telecomuncations coreProhramme (VDT)

[2]. Transborden Data Flour (TDF)

[3]. Open System Intercomnection

[4]. IFLA Headquarters (IFLA HQ)

[5]. IFLANET

[6]. Virtual IFLA

[7]. World Guide to Library Archive and InformationScience Education

[8]. A Digital Library Technical Reforto Database

[9]. IFLANET Mirror Sites

[10]. IFLANET Umplugged

 

بازگشت به فهرست مقالات ب