Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات ب

 

برنامه پيشبرد كتابداري (آلپ)[1] . اين برنامه به‌عنوان يكي از برنامه‌هاي اصلي فدراسيون بين‌المللي انجمن‌ها و مؤسسات كتابداري (ايفلا) براي نخستين بار در كنفرانس 1984 در نايروبي (كنيا) مطرح شد. در سال‌هاي 1987-1989 مطالعات وسيعي در مورد آن صورت گرفت و سرانجام در فاصله سال‌هاي 1990-1991 به‌عنوان يكي از برنامه‌هاي اصلي ايفلا آغاز به كار كرد (1: ذيل "واژه"؛ 8: 2) هدف اصلي آن تقويت حرفه، و كمك به مؤسسات و خدمات كتابداري و اطلاع‌رساني در كشورهاي جهان سوم يا كشورهاي در حال رشد است. اين برنامه، نوعي الگوي همكاري در توسعه است و برخلاف ساير برنامه‌هاي ايفلا، كه موردي و مقطعي هستند، كليه فعاليت‌هاي كتابخانه‌اي را در سطح وسيعي دربر مي‌گيرد و نقش مهمي در سازمان ايفلا به‌عنوان هماهنگ‌كننده فعاليت‌هاي كشورهاي در حال رشد ايفا مي‌كند. تأكيد عمده اين برنامه بر مسائلي است كه اهميت حياتي براي اين كشورها دارد (3: ذيل "واژه"). گرايش اصلي برنامه ايجاد ارتباط ميان ايفلا و سازمان‌هاي كتابداري ملي و منطقه‌اي و مؤسسات تخصصي بين‌المللي است. به همين سبب با تشكيلات ايفلا شامل بخش فعاليت‌هاي منطقه‌اي (افريقا، آسيا و اقيانوسيه، امريكاي لاتين، و جزاير كارائيب) و بخش‌هاي خدمات كتابخانه‌ها به عموم مردم، آموزش و تحقيق، آموزش و كارآموزي، خدمات كتابخانه‌ها به نابينايان، و كتابخانه‌هاي عمومي ارتباط نزديك دارد(6) و خارج از سازمان ايفلا با سازمان‌هاي بين‌المللي تخصصي نظير يونسكو، فيد، دفتر بين‌المللي كتاب براي نسل جوان، سازمان‌هاي مربوط به ترويج خواندن و نيز با سازمان‌هاي منطقه‌اي و زيرمنطقه‌اي مانند كوملا و كنسال و انجمن‌هاي منطقه‌اي كتابخانه‌هاي عمومي امريكاي لاتين همكاري دارد (2:8-3؛ 10: ج 10، ص 476؛ 17:11-18).

اهداف. هدف‌هاي اين برنامه شامل آموزش و كارآموزي، خدمات كتابخانه‌اي به عموم مردم، و مشاركت كتابداران در برنامه سوادآموزي است كه در اين سه برنامه دنبال مي‌شود: 1) كمك به كاركنان كتابخانه‌ها، دانشگاه‌ها و مراكز آموزش عالي، انجمن‌هاي كتابداري و اطلاع‌رساني در برنامه‌هاي آموزش و كارآموزي؛ 2) تشويق به ايجاد و توسعه خدمات كتابداري و اطلاع‌رساني به عموم با توجه خاص به نيازهاي مناطق روستايي و حاشيه شهرها؛ و 3) تشويق كتابداران و كتابخانه‌ها به مشاركت در امر سوادآموزي (264:2؛ 20:4؛ 4:8-8؛ 17:11-18).

فعاليت‌ها. اين برنامه فعاليت‌هاي زير را در دستور كار خود دارد: برگزاري همايش‌ها، تشكيل كارگاه‌هاي آموزشي، اعطاي بورس‌هاي آموزشي، برگزاري دوره‌هاي آموزش حين خدمت براي كاركنان كتابخانه‌ها، كمك به اجراي طرح‌هاي مقدماتي در حوزه كتابداري و اطلاع‌رساني، چاپ و نشر، و ايجاد و نگهداري پايگاه‌هاي اطلاعاتي. اين فعاليت‌ها طي برنامه‌هاي ميان‌مدتِ طرح‌ريزي شده صورت مي‌گيرد.

طرح‌هاي بين منطقه‌اي سال‌هاي 1998-2001 عبارتند از: 1) تهيه راهنماي ارزيابي خدمات اطلاع‌رساني به روستاييان؛ 2) همايش نقش كتابخانه‌هاي عمومي در توسعه كتابخواني و تأليف كتاب به زبان بومي؛ و 3) بررسي وضعيت كتابداري در كشورهاي در حال رشد (9: 5-6).

هسته مركزي بين‌المللي[2] . دفتر مركزي اين برنامه به عنوان هسته مركزي بين‌المللي در كتابخانه دانشگاه آپسالا (سوئد) قرار دارد و وظايف آن عبارت است از: 1) تأمين بودجه براي اجراي فعاليت‌ها؛ 2) حمايت اجرايي برنامه‌ها در صورت لزوم؛ 3) توسعه، هماهنگي، و نظارت بر برنامه‌ها؛ 4) آسان‌سازي ارتباط ميان كشورها و مناطق، دفاتر ايفلا، و ديگر سازمان‌ها؛ 5) چاپ و نشر؛ و 6) حفاظت از منابع و پايگاه‌هاي اطلاعاتي.

هسته مركزي بين‌المللي نيز داراي كميته‌اي مشورتي متشكل از هيأت مديره، كاركنان دفاتر، و مديران منطقه‌اي است. اين برنامه سه دفتر منطقه‌اي نيز در داكار (سنگال)، بانكوك (تايلند)، و سائوپولو (برزيل) دارد (2: 295؛ 4: 6؛ 8: 7؛ 10: ج 10، ص 476).

بودجه. اين برنامه با كمك مؤسسه‌ها و انجمن‌هاي كشورهاي شمال اروپا نظير مؤسسه توسعه بين‌المللي سوئد (سيدا)، مؤسسه توسعه بين‌المللي فنلاند (فينيدا)، مؤسسه بين‌المللي دانمارك (دانيدا)، مؤسسه توسعه بين‌المللي نروژ (نوراد)، و مؤسسه‌ها و انجمن‌هاي كتابداري سوئدي شامل: انجمن‌هاي كتابداري سوئد (سب)[3] ، كتابخانه سلطنتي سوئد[4] ، شوراي ملي امور فرهنگي سوئد[5] ، و كتابخانه دانشگاه آپسالا تأمين مي‌شود (1:5).

انتشارات. موادي كه تحت پوشش اين برنامه منتشر مي‌شود عبارتند از: 1) مجموعه گزارش‌هاي طرح‌ها؛ )2 خبرنامه‌هاي منطقه‌اي؛ 3) خلاصه مقالات همايش‌ها و گزارش‌هاي كارگاه‌ها؛ و 4) راهنماها و بروشورها(4: 4؛ 7: 17-18).

 

مآخذ 1) سلطاني، پوري؛ راستين، فروردين. اصطلاحنامه كتابداري. ويرايش 2. ذيل "برنامه پيشرفت كتابداري در..."؛ 2) موسادك، بريژيتا. "كدام مؤسسات وظيفه حمايت از كتابداري را در كشورهاي در حال توسعه به عهده دارند". ترجمه ليلا مرتضايي. در گزيده مقالات ايفلا (كوبا: 21-27 اوت 1994). زير نظر عباس حرّي؛ به همت تاج‌الملوك ارجمند. تهران: كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران، 1374، ص 263-274؛

3) Harrod, Leonard Montague. Harrod's Librarians' GLlossary of Terms Use in Librarianship, Documentation and the Book... S.V.  "Advancement of Librarianship…"; 4) IFLA. ALP Brochure. Hague: IFLA, 1996; 5) Idem. ALP Executive Summary. Hague: IFLA, 1996; 6) IFLA Core Programme for the Advancement of Librarianship (ALP). [on-line]. Available. http:// www. ifla. org /VI/ 1/ annual/ 1998-2001. htm; 7) IFLA Directory 1996/1997. Hague: IFLA, 1996; 8) Idem. IFLA's Core Programme for Advancement of Librarianship in the Third World  (ALP). Hauge: IFLA, 1992; 9) Idem. Minutes from the ALP Advisory Committee Meeting (17-23 Oct. 1996).  Hague: IFLA, 1996; 10) Yearbook of International Organizations 1991 /1992. edited by Union of International Associations. 28th. ed. London: K.G. Saur, 1992; 11) "Advancement of Librarianship in the Third World (ALP)".  IFLA 1995, PP.16-19.

                گيتي حيدري

 

 

 

 



[1]. Advancement of Librarianship Programme (ALP)

[2]. International Focal Point (IFP)

[3]. Swedish Library Associations

[4]. Swedish Royal Library

[5]. Swedish National Council for Cultural Affairs

 

بازگشت به فهرست مقالات ب