Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات ب

 

بريده جرايد[1] . اين مفهوم يكي از انواع مواد اختصاصي كتابخانه يعني مدارك و اسناد چاپي غيركتابي است كه بريده‌هاي روزنامه‌ها يا پيايندها را دربر مي‌گيرد (1: ذيل "واژه") و به ترتيب معيّني در آرشيو نگهداري مي‌شود تا در زمان پاسخگويي به پرسش خوانندگان به‌عنوان مرجع مورد استفاده قرار گيرد (4: ذيل واژه). اين منابع را مي‌توان براي مدتي طولاني يا كوتاه نگهداري كرد. كتابخانه‌ها منابعي مانند بريده جرايد و ساير مواد را به‌عنوان پشتيبان بخش مرجع به‌كار مي‌برند (5: ج 19، ص 465).

انتخاب، تهيه، و نگهداري. در انتخاب بريده جرايد، محتواي آنها از نظر نوع اطلاعات و تناسب آن با نيازهاي مراجعان و نوع كتابخانه مورد توجه قرار مي‌گيرد. همچنين دقت مي‌شود كه مطالب اين مواد، درست و قابل اعتماد و به‌دور از هرگونه جنبه تبليغي يا حب و بغض باشد. روزآمدي آنها بسيار حائز اهميت است، به‌همين سبب، وجين كردن منظم اين نوع مواد بسيار ضروري است (63:2).

براي تهيه بريده جرايد، مقاله‌هاي مورد نياز ـ با توجه به نوع كتابخانه و جامعه استفاده‌كننده ـ علامت‌گذاري، و سپس اصل يا تصوير آن بريده مي‌شود و بر روي آن تاريخ و نام نشريه و شماره صفحه درج مي‌گردد و به‌سرعت سازماندهي مي‌شود (5: ج 19، ص 466).

بريده‌هاي جرايد، به‌ويژه آنهايي كه از روزنامه‌ها فراهم مي‌شود، در شكل و اندازه‌هاي گوناگون هستند و بنابراين، شيوه نمايش آنها بسيار مهم است. صورت مطلوب‌تر آن، اين است كه براي همه آنها چارچوبي واحد رعايت شود و تمام اشكال گوناگون به اندازه‌اي يكسان تبديل گردد، زيرا از جنبه اقتصادي مفيد و براي استفاده مراجعان ساده و آسان است.

شيوه‌هاي مختلفي براي نمايش و نگهداري بريده‌ها وجود دارد:

1. برخي كتابخانه‌ها به‌سبب استفاده بهتر از فضا و كمك به مراجعه‌كننده و بخش مرجع، بريده‌هاي مورد نياز و مناسب را به‌شكل مسطح در جعبه‌هاي نمايش قرار مي‌دهند، به‌طوري كه بتوان مانند صفحات يك كتاب خواند يا لااقل با ابتداي متن يا مدخل آن روبه‌رو شد؛

2. بريده‌ها بر روي كاغذ بزرگ و در اندازه‌هاي مختلف 34×43 يا 20×33 سانتيمتر يا قطع رحلي و يا كاغذ 4A و 5A چسبانده شده و در پوشه يا پاكت در فايل‌هاي معمولي نگهداري مي‌شوند. اين بريده‌ها را معمولاً به‌صورتِ الفباييِ موضوع، و نوشتن اطلاعات مختصري از منبع بر روي آن، نگهداري مي‌كنند. پرونده‌دان‌ها، از جمله وسايل ذخيره و نگهداري بريده جرايد است كه مي‌توان در رديف‌هاي طولاني در قفسه كتابخانه‌هاي بزرگ جاي داد (5: ج 19، ص 467؛ 123:3)؛

3. بريده‌ها را بر روي ورقه‌هايي كه داراي اندازه يكسان هستند الصاق كرده سپس هر دسته از آنها را به يكديگر مي‌دوزند و صحافي مي‌كنند. آن‌گاه (مانند كتاب‌ها) بر روي عطف بريده‌هاي صحافي‌شده برچسب‌هاي مناسب الصاق كرده و در قفسه‌هاي باز نگهداري مي‌كنند. مي‌توان آنها را در جزوه‌دان نيز نگهداري كرد. جزوه‌دان سبك و به‌آساني قابل نقل و انتقال است، ليكن پرونده‌دان‌ها در بايگاني، سرعت بيشتري ايجاد مي‌كنند (5: ج 19، ص 467).

 

مآخذ: 1) سلطاني، پوري؛ راستين، فروردين. اصطلاحنامه كتابداري. ذيل "بريده جرايد"؛ 2) سينايي، علي. مجموعه‌سازي در كتابخانه‌ها، ج :1 انتخاب مواد كتابخانه‌اي. تهران: سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني دانشگاه‌ها (سمت)، 1376؛ 3) سنيق، موهر. مديريت كتابخانه و نظام اطلاع‌رساني (نظريه و عمل). ترجمه غلامرضا فدايي عراقي. تهران: دبيرخانه هيأت امناي كتابخانه‌هاي عمومي كشور، 1373؛ 4) محمدي‌فر، محمدرضا. فرهنگ جامع مرجع‌شناسي. ذيل "بريده جرايد"؛

5) "New Libraries and Collections". Encyclopedia of Library and Information Science. Vol.19, PP. 456-468.

فاطمه مرتضايي‌فرد

 

 



[1]. Clipping = press cutting

 

بازگشت به فهرست مقالات ب