Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات ب

 

بَنْد. اين واژه، از لحاظ اصطلاحي، واژه‌اي معمول در ميانِ كاغذگران، صحافان، نامه‌نگاران و مذهّبان است. كاغذگران طومارِ كاغذ را بند مي‌ناميده‌اند، و در عرفِ آنان نيز، بند واحدي براي تشخيص مقدار كاغذ بوده و به هر ده دسته كاغذ ـ كه هر دسته آن 24 ورق بوده ـ بند مي‌گفته‌اند (1: ج 1، ذيل واژه). در اصطلاح نامه‌نگاران و مترسّلان، هر يك از فقره‌هاي نامه، يك بند ناميده مي‌شده است (3: 586). با توجه به بار معناييِ بند در نزد مترسّلان بوده است كه در روزگار ما ويراستاران اين واژه را بر هريك از فقرات نوشته كتاب اطلاق كرده و آن را معادل كلمه پاراگراف دانسته‌اند (4: 275-276؛ 5: ج 1، ذيل واژه).

صحافان نيز به قيطان ابريشمي يا پنبه‌اي كه توسط آن لوله كاغذ يا طومار كاغذ را مي‌بسته‌اند، بند مي‌گفته‌اند (2: ج 1، ذيل واژه؛ 586:3). اما بند در عرف مذهّبان به بستي اطلاق مي‌شده است كه مذهّب در ميان دو نقش اسليميِ همسان مي‌كشيده تا ذريعه آن نقش اسليمي را از حالت يكنواختي بيرون آورد (586:3).

 

مآخذ: 1) برهان، محمدحسين‌بن خلف. برهان قاطع، ج 1. ذيل "بند"؛ 2) شاد، محمد پادشاه‌بن غلام محيي‌الدين. فرهنگ جامع فارسي ]آنندراج[، ج .1 ذيل "بند"؛ 3) مايل هروي، نجيب. كتاب‌آرايي در تمدن اسلامي. مشهد: آستان قدس رضوي، بنياد پژوهش‌هاي اسلامي، 1372؛ 4) همو. نقد و تصحيح متون: مراحل نسخه‌شناسي و شيوه‌هاي تصحيح نسخه‌هاي خطي فارسي. مشهد: آستان قدس رضوي، بنياد پژوهش‌هاي اسلامي، 1369؛ 5) معين، محمد. فرهنگ فارسي، ج 1. ذيل "بند".

                نجيب مايل‌هروي

 

بازگشت به فهرست مقالات ب