Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات ث

 

ثابت نحوي. ابوالحسين ثابت‌بن‌اسلم‌بن عبدالوهاب حلبي نحوي، از فقهاي بزرگ شيعه در قرن پنجم قمري است. از زمان و مكان تولد او اطلاع دقيقي در دست نيست، ولي با توجه به انتساب او به شهر حلب و اقامت او در آن شهر، وي را از اهالي اين شهر دانسته‌اند. گرچه در فقه شيعه در زمان خود شهرت داشت، در كتب رجال شيعه مطلبي درباره او نيامده است (2: ج 2، ص 164). وي از بزرگان و دانشمندان علم نحو محسوب مي‌شد و كتابي در تعليل قرائت عاصم، كه قرائت قوم قريش بوده، نوشته است (1: ج 4، ص 7).

ثابت تصدّي كتابخانه صوفيه را داشت (6: ج 3، ص 99). اين كتابخانه در قرن 5 ق. يكي از بزرگ‌ترين و قديمي‌ترين كتابخانه‌هاي مساجد در شهر حلب بود كه در كنار مسجد بزرگ اموي قرار داشت و در اواخر دوره حكومت بني‌اميه ساخته شد (214:4). در حدود ده هزار جلد از مجموعه اين كتابخانه، اهدايي سيف‌الدوله حمداني (    ـ357 ق.) بود (2: ج 2، ص 41) و از اين رو، به كتابخانه سيف‌الدوله نيز شهرت داشت (5: 151). ابي‌الصلاح تقي‌بن نجم حلبي، يكي از شاگردان ثابت، پس از مرگ وي تصدي كتابخانه را برعهده گرفت (1: ج 4، ص 7).

ثابت كتابي در پيدايش، آغاز دعوت، و معايب اسماعيليه نوشت و به همين سبب به‌دستور خليفه فاطمي وقت،مستنصربالله، او را به مصر فرستادند (183:3) و در سال 460ق. به‌دستور مستنصر در مصر به دار آويخته شد (6: ج 3،  ص 99). كتابخانه صوفيه حلب، به‌سبب خودخواهي و لجاجت مستنصر، پس از مرگ ثابت نحوي به آتش كشيده شد؛ زيرا احتمال مي‌رفت كه، با تصدّي ثابت، كتاب‌هاي ضداسماعيلي در آن نگهداري شده باشد (3: 183).

 

مآخذ : 1) امين، محسن. اعيان‌الشيعه. بيروت :]بي‌نا[، 1403 ق.= 1361؛ 2) خوانساري، محمدباقر زين‌العابدين. روضات‌الجنات في احوال‌العلماءوالسادات. بيروت: الدارالاسلاميه، 1411 ق.= 1369؛ 3) ساعاتي، يحيي محمود. وقف و ساختار كتابخانه‌هاي اسلامي. ترجمه احمد اميري شادمهري. مشهد: آستان قدس رضوي، بنياد پژوهش‌هاي اسلامي، 1374؛ 4) سباعي، محمد كلي. نقش كتابخانه‌هاي مساجد در فرهنگ و تمدن اسلامي. ترجمه علي شكويي. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، سازمان مدارك فرهنگي انقلاب اسلامي، 1373؛ 5) عش، يوسف. كتابخانه‌هاي عمومي و نيمه‌عمومي عربي در قرون وسطي (بين‌النهرين، سوريه، و مصر). ترجمه اسدالله علوي. مشهد: آستان قدس رضوي، بنياد پژوهش‌هاي اسلامي، 1372؛ 6) كحاله، عمررضا. معجم‌المؤلفين: تراجم مصنفي‌الكتب‌العربيه. بيروت: دارالاحياء التراث‌العربي، 1992 م= 1413 ق.= 1371.

          مژده كمالي‌فرد

 

 

بازگشت به فهرست مقالات ث