Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات ج

 

جامائيكا، كتابخانه‌هاي. جامائيكا، ايالتي پارلماني و عضو كشورهاي مشترك‌المنافع است كه در درياي كارائيب و جنوب كشور كوبا قرار دارد. جمعيت آن (طبق آمار سال 2000) 2600000 نفر،  مساحت آن 10990 كيلومتر مربع، و زبان رسمي آن انگليسي است.

تاريخچه. جامائيكا از 1509 تا 1655 توسط اسپانيايي‌ها اشغال شد، سپس انگليسي‌ها آن را تصرف كردند، و در 1962 نخستين مستعمره انگليس در هند غربي بود كه استقلال خود را به‌دست آورد. اين كشور تا سال 1948 فاقد كتابخانه عمومي كاملاً آزاد بود. خدمات اشتراك از 1879 به‌وسيله مؤسسه جامائيكا انجام گرفت. اولين كتابخانه آزاد كشور براي جوانان مستقل از كتابخانه مؤسسه در 1940 گشايش يافت. واحد خدمات كتابداري جامائيكا در 1948 تأسيس شد و اكنون خدمات قابل توجهي در سرتاسر جزيره ارائه مي‌دهد.

شوراي ملي كتابخانه‌ها، آرشيوها، و خدمات سندپردازي (ناكولادس)[1]  در 1973 جهت برنامه‌ريزي و هماهنگي شبكه ملي به‌وجود آمد. اين شورا مسئول گسترش كتابخانه‌ها و استانداردهاي ملي است. در 1991 دامنه فعاليت آن وسيع‌تر شد و تمام جنبه‌هاي فعاليت‌هاي اطلاع‌رساني، از جمله ارتباطات رسانه‌ها و انفورماتيك، را دربر گرفت و به شوراي ملي كتابخانه‌ها، آرشيوها، و نظام‌هاي اطلاع‌رساني (ناكوليس)[2]  تغيير نام يافت. دو هدف عمده آن عبارت از ارتقا،و كسب حمايت بيشتر براي خدمات كتابخانه‌ها، آرشيوها، و خدمات سندپردازي كشور است.

كتابخانه ملي. كتابخانه ملي جامائيكا [3]  در 1979 توسط شوراي ملي كتابخانه‌ها، آرشيوها، و خدمات سندپردازي تأسيس شد. نخستين مسئوليت اين كتابخانه فراهم‌آوري، نگهداري، و در دسترس قراردادن تمام مداركي است كه در جامائيكا به وسيله مردم اين كشور و درباره كشور جامائيكا منتشر مي‌شود. مؤسسه جامائيكا در اصل براي پيشبرد ادبيات، علوم، و هنر، در 1879 تأسيس شد. اين مؤسسه در 1894 كتابخانه مرجع هند غربي را تأسيس كرد كه مجموعه آن هسته اصلي كتابخانه ملي را تشكيل مي‌دهد. مجموعه كتابخانه درباره مردم كارائيب بسيار وسيع و غني است و قدمت مدارك آن به قرن شانزدهم باز مي‌گردد. اين كتابخانه همچنان به گسترش و غناي خود ادامه مي‌دهد و شامل بيش از 160000 مدرك چاپي و غيرچاپي، مواد ديداري ـ شنيداري، و 50000 فوت نوار صوتي و 5 ميليون فوت فيلم سياه و سفيد 16 ميليمتري است. كتابخانه ملي خدمات مرجع را انجام مي‌دهد و كاربرد گسترده استفاده از رايانه را عملي ساخته است. انتشارات كتابخانه ملي <كتابشناسي ملي جامائيكا>، <نمايه گلينر>[4] ، و چند نشريه ديگر است. كتابخانه ملي جامائيكا، همچنين، مركز ملي شماره استاندارد بين‌المللي كتاب، شماره استاندارد بين‌المللي نشريات ادواري، و فهرستنويسي پيش از انتشار است و به‌عنوان مركز قانوني ذخيره مدارك شناخته شده است. حتي قبل از تصويب قانون حفظ و نگهداري مدارك، ناشران علاقه‌مند بودند نسخه‌هايي از انتشارات خود را جهت نگهداري در اختيار كتابخانه ملي قرار دهند.

كتابخانه‌هاي دانشگاهي. كتابخانه‌هاي دانشگاهي هند غربي در مونا[5]  داراي حدود 450000 جلد كتاب و 12500 عنوان نشريه ادواري است، كه بيش از 7500 عنوان از آنها نشريات جاري هستند. اين كتابخانه‌ها به مجتمع اصلي دانشگاه خدمات ارائه مي‌دهند و، در صورت لزوم، برنامه‌هايي در مجتمع‌هاي دانشگاهي ناحيه‌هاي كِيْوهيل[6]  در باربادوس[7]و سن اگوستين در ترينيداد اجرا مي‌كنند. كتابدار مجتمع دانشگاهي در مونا مديريت سه كتابخانه اقماري را نيز برعهده دارد. كتابخانه اصلي داراي مجموعه‌اي درباره هنرها، علوم اجتماعي، كتب مرجع عمومي، و كتابداري است. كتابخانه علوم شامل منابع علوم، فيزيك، زيست‌شناسي، و علوم پايه پزشكي است و كتابخانه پزشكي داراي مجموعه‌اي در زمينه‌هاي پزشكي باليني است. كتابخانه اصلي نخستين كتابخانه دانشگاهي جامائيكاست.

ساير كتابخانه‌هاي مستقل در مجتمع دانشگاهي مونا به بخش‌هاي تخصصي جامعه دانشگاه، خدمات كتابخانه‌اي ارائه مي‌دهند. اين كتابخانه‌ها عبارتند از: مؤسسه تحقيقات اجتماعي و اقتصادي، مركز مدارك دانشكده علوم تربيتي، و ساير كتابخانه‌هاي دانشكده‌اي. اين كتابخانه‌ها جمعاً داراي حدود 60000 جلد كتاب هستند. كتابخانه‌هاي وابسته به دانشگاه عبارتند از: كتابخانه‌هاي كالج مذهبي متحده (1967)، مدرسه علوم ديني سن ميشل (1952)، كتابخانه حقوق نورمن مانلي[8]  (1963)، و مؤسسه مواد غذايي و تغذيه كارائيب (1968). كتابخانه دانشكده هنرها، علوم، و فن‌آوري[9]مركز اصلي شبكه اطلاع‌رساني كتابخانه‌هاي دانشكده (كولي‌نِت)[10]  است. بزرگ‌ترين كتابخانه دانشكده‌اي اين كشور داراي بيش از 000,30 مدرك است.

كتابخانه‌هاي عمومي. خدمات كتابداري جامائيكا به‌وسيله هيأت مديره كتابخانه جامائيكا كه در سال 1948 به‌وجود آمد، اداره مي‌شود. خدمات، بر اساس ناحيه حكومت محلي كه به‌عنوان "بخش" (در تقسيمات كشوري) شناخته مي‌شود استوار است. كتابخانه‌هاي اين بخش‌ها چهار گروه هستند كه بزرگ‌ترين و پيشرفته‌ترين آنها به‌عنوان اداره مركزي اين كتابخانه‌ها تعيين شده‌اند. شبكه منطقه‌اي شامل سيزده كتابخانه اصلي، يك كتابخانه در هر شهر بزرگ، و بيش از 700 محل براي ارائه خدمات، به‌علاوه 153 كتابخانه اقماري و بيش از 500 واحد كتابخانه سيّار است.

خدمات كتابخانه‌اي به بيمارستان‌ها و كانون‌هاي اصلاح و تربيت و نيز خدمات رايگان پُستي به افراد كهنسال، معلولان، و از كارافتادگان ارائه مي‌شود. مجموعه‌هاي ويژه در اين كتابخانه‌ها، شامل ادبيات هند غربي، تئاتر، و زبان‌هاي خارجي (فرانسوي، اسپانيايي، و آلماني) است.

كتابخانه‌هاي آموزشگاهي. خدمات كتابخانه‌هاي آموزشگاهي توسط گروه كتابخانه‌هاي سيّار كه كتاب‌ها را به‌طور مرتب توزيع مي‌كنند صورت مي‌گيرد. اين كتابخانه‌ها توسط خدمات كتابداري جامائيكا اداره مي‌شود و بيش از 820 مدرسه ابتدايي و حدود 90 دبيرستان را در اوايل دهه 1990 تحت پوشش خدمات كتابخانه قرار داده‌اند. بيش از نيمي از مدارس داراي تالار مطالعه و كتابخانه جداگانه هستند و حدود يك چهارم آنها كاركنان كتابخانه‌هاي خود را آموزش داده‌اند. خدمات كتابخانه مدارس ابتدايي در 1952 آغاز شد و در سال 1969 به دبيرستان‌ها نيز گسترش يافت. مجموعه كتابخانه‌هاي مدارس ابتدايي در 1990 جمعاً شامل حدود 1000000 جلد كتاب و نشريه بود و به بيش از 400000 دانش‌آموز خدمات كتابخانه‌اي ارائه داده است. مجموعه منابع دبيرستاني حدود 420000 جلد كتاب بوده و به بيش از 100000 دانش‌آموز دبيرستان ارائه خدمت كرده است. به‌علاوه 30 آموزشگاه مستقل، داراي كتابخانه هستند كه ضوابط آنها متفاوت بوده و بعضي توسط كاركنان حرفه‌اي اداره مي‌شوند و مستقل از خدمات كتابخانه‌هاي آموزشگاهي عمل مي‌كنند.

كتابخانه‌هاي تخصصي. كتابخانه‌هاي وابسته به وزارتخانه‌ها، مثل كتابخانه‌هاي بخش‌هاي خصوصي، شركت‌ها، و مراجع قانوني (مثل بخش خصوصي سازمان‌ها) به گسترش مجموعه‌ها و امكانات خود مي‌پردازند. در بسياري موارد، كتابخانه ملي جامائيكا جهت تقويت نظام ملي اطلاع‌رساني به اين كتابخانه‌ها كمك مي‌كند. كتابخانه‌هاي تخصصي در بخش‌هاي عمومي و خصوصي در داخل شبكه‌هاي موضوعي تخصصي تنظيم شده‌اند كه شامل شبكه علمي و فني اطلاع‌رساني[11] ، شبكه اطلاع‌رساني اجتماعي ـ اقتصادي[12] ، شبكه اطلاع‌رساني حقوق[13] ، و شبكه اطلاع‌رساني كتابخانه‌هاي دانشكده‌اي[14]  است. هر شبكه داراي كميته‌هاي مشورتي است.

حرفه كتابداري. انجمن كتابداران جامائيكا در 1950 تأسيس شد و داراي اعضاي تمام وقت، اعضاي سازماني، و اعضاي دانشجويي است. اين انجمن با پيشبرد استانداردها و تشويق آموزش تكميلي و برنامه‌هاي آموزشي به‌دنبال تقويت كتابخانه‌ها و تشويق حرفه كتابداري است. اين انجمن، از هنگام تأسيس، داراي استانداردهاي پيشرفته‌اي براي كتابخانه‌هاي دانشگاهي و كتابخانه‌هاي تخصصي است. انجمن كتابداران جامائيكا عضو انجمن كتابداران كشورهاي مشترك‌المنافع، انجمن بين‌المللي كتابخانه‌هاي آموزشگاهي [15]  و فدراسيون بين‌المللي كتابداري ايفلا است.

اين انجمن، پيوسته آموزش را مورد توجه قرار داده و در تأسيس گروه كتابداري مجتمع دانشگاهي هند غربي در مونا نقش مهمي داشته است. گروه كتابداري يك دوره سه‌ساله كارشناسي و يك دوره پانزده‌ماهه كارشناسي ارشد در علوم كتابداري عرضه مي‌كند. انجمن كتابداران جامائيكا ميزبان همايش‌هاي بين‌المللي و برنامه‌هاي آموزش تكميلي بوده است و اعضاي آن به‌طور فعال در برنامه‌هاي سازمان‌هاي بين‌المللي حرفه‌اي شركت مي‌كنند.

            استفني فرگوسن[16]  (WELIS)

                ترجمه آتش جعفرنژاد

 


[1]. National Council on Libraries, Archives, andDocumentation Services (NACOLADS)

[2]. National Council on Libraries, Archives and InformationSystems (NACOLAIS)

[3]. National Library of Jamaica (NLJ)

[4]. Gleaner Index

[5]. Mona

[6]. Cave Hill

[7]. Barbados

[8]. Norman Manleý

[9]. Library of the College of Arts, Science, and Technology(CAST)

[10]. College Libraries Information Network (COLINET)

[11]. Scientific and Technical Information Network (STIN)

[12]. Socio - Economic Information Network (SECIN)

[13]. Legal Information Network (LINET)

[14]. College Libraries Information Network (COLINET)

[15]. International Association of School Libraries

[16]. Stephney Ferguson

 

 

 

 

بازگشت به فهرست مقالات ج