Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات د

 

دانمارك، كتابخانه‌هاي. كشور مشروطه سلطنتي دانمارك در شمال اروپاي مركزي بين درياي شمال و بالتيك قرار دارد. دانمارك از بخش بزرگي از شبه جزيره ژوتلند و جزاير ديگر كه بزرگ‌ترين آنها زلاند است تشكيل شده است. كپنهاگ، پايتخت و بزرگ‌ترين شهر دانمارك، در زلاند قرار دارد. جمعيت دانمارك (طبق آمار سال 2000) 5300000 نفر و مساحت آن 43077 كيلومترمربع است و زبان رسمي كشور، دانماركي است.

تاريخچه. اولين كتابخانه‌ها در دانمارك متعلق به كليساها و صومعه‌ها بوده كه در طول زمان از ميان رفته‌اند. كتابخانه دانشگاه كپنهاگ، كهن‌ترين كتابخانه موجود به شمار مي‌رود كه در سال 1482 تأسيس گرديده است. پس از نهضت اصلاح ديني، كتابخانه‌ها بيشتر شامل مجموعه‌هاي شخصي بود و معدود كتابخانه‌هاي باقي مانده نيز در مجموعه‌هاي كنوني كشور نظير كتابخانه دانشگاه و كتابخانه سلطنتي ادغام شدند. تشكيل مؤسسات دانشگاهي جديد در قرن نوزدهم و به ويژه قرن بيستم منجر به ايجاد كتابخانه‌هاي متعدد در دانشگاه‌ها و ساير مدارس عالي گرديد.

در اواخر قرن هجدهم، كتابخانه‌هاي عمومي دانمارك پديدار شد. در طول قرن نوزدهم كتابخانه‌هاي محلي كوچكي از طريق هداياي شخصي در سراسر كشور بوجود آمد. در سال 1882 دولت به سرمايه‌گذاري براي كتابخانه‌هاي عمومي پرداخت و قدرت‌هاي محلي نيز در نگهداري آن مشاركت داشتند. بر طبق اولين قانون كتابخانه‌هاي عمومي (قانون سال 1920) تمام كتابخانه‌ها اجازه يافتند كه بودجه‌اي را متناسب با سرمايه محلي به خود اختصاص دهند. براي اطمينان از رعايت كيفيت، تعادل، و استانداردهاي تخصصي، اداره بازرسي كتابخانه‌هاي عمومي كشور قانوناً پديد آمد.

كتابخانه ملي. كتابخانه سلطنتي كپنهاگ كه در سال 1665 تأسيس گرديده در اصل كتابخانه شخصي پادشاه بود كه از سال 1793 به روي عموم گشوده شد و بزرگ‌ترين كتابخانه دانمارك به شمار مي‌رود. اين كتابخانه از سال 1697 قانوناً به عنوان كتابخانه واسپاري فعاليت مي‌كند و جامع‌ترين مجموعه انتشارات دانمارك را در اختيار دارد. اين مجموعه شامل ترجمه آثار دانماركي به زبان‌هاي ديگر، كتاب‌هاي خارجي درباره دانمارك، به علاوه نسخه‌هاي خطي، نقشه‌ها، عكس‌ها، و نت‌هاي موسيقي است. اين كتابخانه به عنوان "موزه ملي كتاب" نيز فعاليت مي‌كند.

كتابخانه سلطنتي، كتابخانه اصلي دانشگاه كپنهاگ در مباحث الهيات، علوم اجتماعي، و علوم انساني محسوب مي شود و بيشترين منابع را در دانمارك در اختيار دارد. اين كتابخانه همچنين داراي مجموعه‌هاي گوناگون منحصر به فردي نظير كتاب‌ها و نسخه‌هاي خطي يهودي است و يكي از نادرترين مجموعه‌هاي جهان به شمار مي‌رود.

اداره مركزي ثبت و چهار مركز آرشيو در استان‌ها، آرشيوهاي ملّي را تشكيل مي‌دهند و موجودي آنها (در سال 1988) حدود 201000متر را اشغال كرده است. كل كاركنان آرشيوها 149 نفر است (كه تقريباً يك سوم آنها متخصص هستند)، و هزينه سالانه آنها بالغ بر 45720000 كرون دانمارك است. آرشيو ملّي تاريخ تجارت دانمارك[1]  در ارهوس12 كتابخانه، و بودجه‌اي بيش از 4200000 كرون دانمارك دارد.

كتابخانه‌هاي دانشگاهي. در اين كشور علاوه بر كتابخانه سلطنتي، 18 كتابخانه متعلق به مؤسسات معتبر وجود دارد. در سال 1989 كتابخانه دانشگاه كپنهاگ به كتابخانه علوم و پزشكي دانمارك تغيير كرد و بخش علوم انساني آن در كتابخانه سلطنتي ادغام شد. كتابخانه دولتي و دانشگاهي ارهوس[2]  كه در سال 1902 تأسيس شده نيز وظايف متعددي را برعهده دارد. اين كتابخانه قانوناً به عنوان كتابخانه واسپاري وظايف خود را انجام مي‌دهد و با نگهداري مجموعه كاملي از روزنامه‌هاي كشور، به عنوان آرشيو ملّي رسانه‌ها فعاليت دارد؛ و براي كتابخانه‌هاي عمومي نقش كتابخانه مركزي اماني را ايفا مي‌كند. از ديگر كتابخانه‌هاي مهم كشور، كتابخانه فني دانمارك، كتابخانه كشاورزي و دامپزشكي دانمارك، كتابخانه مدرسه عالي اقتصاد و مديريت بازرگاني كپنهاگ، كتابخانه علوم آموزشي و كتابخانه‌هاي دانشگاه اُدِنس[3] ، رُسكيلد[4] ، و آاِلبورگ[5]  را مي‌توان نام برد.

همه كتابخانه‌هاي بزرگ دانشگاهي بدون هيچ محدوديتي در اختيار عموم قرار دارند. در دهه 1930 بخشي از وظايف كتابخانه‌هاي تحقيقاتي تغيير يافت، به طوري كه هر كتابخانه مسئوليت نگهداري مجموعه‌هاي مناسب با زمينه موضوعي فعاليت خود را برعهده دارد و آنها را در دسترس عموم قرار مي‌دهد. اگرچه اين نظام هرگز مدوّن نشد، اما همچنان يكي از عوامل اصلي همكاري كتابخانه‌ها در دانمارك به شمار مي‌رود.

كتابخانه‌هاي عمومي. برطبق قانون مجلس، شهرداري‌هاي كشور ـ كه شامل 275 شهرداري است ـ ملزم به ارائه خدمات كتابخانه‌اي با حداقل استانداردها هستند. اما دو يا چند سازمان محلي مي‌توانند مشتركاً نظام كتابخانه‌اي ايجاد كنند، و شهرداري‌ها مي‌توانند از خدمات كتابخانه‌هايي كه در اطرافش فعاليت دارند بهره‌مند شوند. بيشتر كتابخانه‌هاي عمومي، صفحه و نوارهاي موسيقي را امانت مي‌دهند و براي ساير فعاليت‌هاي فرهنگي تسهيلاتي قائل مي‌شوند. در هر يك از چهار استان كشور يك كتابخانه وجود دارد كه علاوه بر ارائه خدمات به جامعه محلي خود، به عنوان كتابخانه مركزي استان، خصوصاً در امانت بين كتابخانه‌اي نيز فعاليت مي‌كنند. مسئولان هر استان هزينه فعاليت‌ها را برعهده دارند.

دولت تا سال 1983 درصدي از هزينه‌هاي كتابخانه‌هاي عمومي را پرداخت مي‌كرد و در عوض، وزارت فرهنگ از طريق اداره بازرسي كتابخانه‌هاي عمومي كشور، كنترل نسبتاً مستقيمي بر آنها داشت. اين اداره نقش مؤثري در رساندن كتابخانه‌هاي عمومي كشور به سطح حرفه‌اي داشته است.

در سال 1986 دفتر ملّي كتابداران كه در اصل در سال 1943 تأسيس شد، از كتابخانه سلطنتي جدا گرديد. برخي وظايف آن همراه با عنوان دفتر ملي كتابداران به مديريت مؤسسه جديد منتقل شد، و اين مؤسسه به عنوان سازمان هماهنگ‌كننده و مشاور دولت در موضوع‌هاي مربوط به كتابخانه‌هاي تحقيقاتي فعاليت مي‌كند. اين مؤسسه همچنين داراي يك پايگاه اطلاعاتي مركزي به نام آلبا[6] ست. در سال 1990 اداره بازرسي كشور تعطيل شد و وظايف آن با وظايف دفتر ملي كتابداران ادغام گرديد و به نام فعلي آن، "اداره كتابخانه‌هاي كشور" تغيير يافت.

كتابخانه‌هاي آموزشگاهي. طبق قانون كتابخانه‌ها هر مدرسه ابتدايي بايد كتابخانه‌اي داشته باشد. كتابخانه‌هاي آموزشگاهي، كتاب، نشريه، و همچنين منابع غيركتابي را در اختيار دارند. اين كتابخانه ها دوره‌هاي شيوه بهره‌گيري از كتابخانه را با هدف آشنايي كودكان به استفاده از تسهيلات كتابخانه و منابع برگزار مي‌كنند.

كتابخانه‌هاي تخصصي. همه كتابخانه‌هاي دانشگاهي و تخصّصي دانمارك بدون هيچ تمايزي به عنوان كتابخانه‌هاي تحقيقاتي شناخته شده‌اند. آمارهاي كتابخانه ملي حدود 110 كتابخانه را اعلام كرده است كه بيشتر آنها كوچك هستند و به مؤسسات حرفه‌اي و تخصصي غيردانشگاهي اختصاص دارند.

حرفه كتابداري. مدرسه سلطنتي كتابداري كپنهاگ و شعبه آن در آاِلبورگ، برنامه دوره‌هاي چهار ساله كتابداري را تهيه مي‌كنند و از سال 1990 مدرك دانشگاهي در علم اطلاع‌رساني را ارائه مي‌دهند.

در انجمن كتابداري دانمارك[7]  كه كهن‌ترين انجمن در دانمارك محسوب مي‌شود، قدرت در اختيار نمايندگان سازمان‌هاي محلي است و نمايندگان و كاركنان مؤسسات، اعضاي انجمن كتابخانه‌هاي تحقيقاتي دانمارك هستند. اتحاديه كتابداران دانمارك[8] ، در واقع، اتحاديه كتابداران حرفه‌اي غيردانشگاهي است. ساير انجمن‌ها به كتابخانه‌هاي آموزشگاهي، كتابداران آموزشگاهي، و ساير شاخه‌هاي تخصّصي اين حرفه اختصاص دارند.

(WELIS) [9]مورتن لارسن ويگ

ترجمه ويدا بزرگ‌چمي

 
 

.[1] National Danish Business History Archives

.[2] State and University Library of Aarhus

.[3] Odence

.[4] Roskilde

.[5] Aalborg

.[6] ALBA

.[7] Danish Library Association

.[8] Union of Danish Librarians

.[9] Morten Laursen Vig

 

 

بازگشت به فهرست مقالات د