Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    

بازگشت به فهرست مقالات د

 

دايره‌المعارف جهاني خدمات كتابداري و اطلاع‌رساني[1] . اين دايره‌المعارف به بيان مطالب مربوط به حوزه كتابداري و اطلاع‌رساني كليه كشورها مي‌پردازد. اين اثر يك جلدي به زبان انگليسي بوده و از انتشارات انجمن كتابداران امريكاست كه ابتدا در سال 1980، همراه با سالنامه آماري اين انجمن، به چاپ رسيد و هدف از تهيه آن، انتشار اثري در حوزه كتابداري تطبيقي جهاني بوده است. بسياري از تلاش‌هاي اوليه، به سبب كمبود اطلاعات روزآمد درباره كتابداري و كتابخانه‌هاي برخي كشورها، به جايي نرسيد، ولي ويرايش‌هاي بعدي تا حدود زيادي بر كمبودها فائق آمد. اين دايره‌المعارف از طريق بررسي تاريخي يا معرفي نهادهاي اصلي و شرح تلاش‌هاي كساني كه در ارتقاء اين رشته مؤثر بوده‌اند، خلاءهاي موجود در اين حوزه را پر مي‌كند. مفاهيم و مباني تخصصي در طيف گسترده‌اي از مقالات آن، از چكيده‌نويسي و نمايه‌سازي تا ارائه خدمات به كودكان و نوجوانان، مورد بررسي و تحليل قرار گرفته است.

ويرايش اول اين دايره‌المعارف در سال 1980 منتشر شد. در ويرايش سوم (1993)، كه در آن 70 درصد از مطالب ويرايش قبلي مورد تجديد نظر و بررسي مجدد قرار گرفته است، مقالات در پنج بخش اصلي دسته‌بندي شده‌اند:

. بخش كتابخانه و جامعه، كه در اين بخش علاوه بر 9 مقاله اصلي درباره دوره‌هاي تاريخي، 160 مقاله جداگانه درباره كتابخانه‌ها و كتابداري ساير كشورها آمده است. اين مقالات، كه بر اساس الفباي نام كشورها تنظيم شده، اطلاعات آماري جامع و جدول‌هاي متعددي را در اختيار خواننده قرار مي‌دهد. از اين تعداد، 96 مقاله اختصاص به كتابخانه‌هاي كشورهاي اسلامي و كشورهاي جهان سوم دارد. علاوه بر اين مقالات، مقاله مستقلي نيز درباره كتابخانه‌هاي اسلامي (قرن 7-17 م.) در دو صفحه آمده است. مقاله كتابخانه‌هاي ايران را پوري سلطاني نوشته است. 216 سرگذشتنامه نيز زندگي كتابداراني را بيان مي‌كند كه در رشد و توسعه كتابداري سهم به‌سزايي داشته‌اند و 60 نفر آنها در قيد حيات هستند.

معيارهاي انتخاب اين اشخاص عبارت بوده است از: نقش فرد در تأسيس، رشد، و توسعه كتابخانه؛ داشتن نقش اصلي در حرفه كتابداري از قبيل فعاليت در انجمن كتابداري يا آموزش كتابداري؛ كمك به شكل‌گيري جنبه نظري كتابداري و اطلاع‌رساني؛ و داشتن فعاليت در حوزه نشر كتاب‌ها و مجلات؛

2. سيزده مقاله درباره انواع كتابخانه‌ها و آرشيوهاست، كه بيشتر آنها درباره امريكاي شمالي است. اما مثال‌هايي نيز درباره كتابخانه‌هاي ساير كشورها دارد. 5 مقاله نيز همراه با 16 صفحه تصاوير رنگي كه بين صفحات 526 و 527 قرار گرفته، درباره كتابخانه‌هايي است كه از نظر اندازه و وسعت مورد توجه خاص قرار دارند؛ مانند كتابخانه ملي فرانسه در پاريس، كتابخانه بريتانيا در لندن، كتابخانه دانشگاه هاروارد در كمبريج ماساچوست، كتابخانه كنگره در واشنگتن، و كتابخانه عمومي نيويورك؛

3. با توجه به جنبه‌هاي نظري و عملي كتابداري، اصول و فعاليت‌هايي كه بيانگر خدمات كتابداري و اطلاع‌رساني است در 55 مقاله مورد بررسي قرار گرفته است؛

4. هشت مقاله اختصاص به آموزش و پژوهش در كتابداري، اطلاع‌رساني، و آرشيو دارد كه در آنها مسائل مربوط به تاريخچه، عملكرد، مديريت، و موضوع‌هاي وابسته ديگر مورد بحث قرار گرفته است؛

5. سي‌ويك مقاله درباره كتابخانه‌هاي بين‌المللي، مراكز اطلاع‌رساني، و سازمان‌هاي كتابشناختي است كه رشد و توسعه اين نهادها را شرح مي‌دهد.

طول مقاله‌هاي اين دايره‌المعارف بين هزار تا سه هزار كلمه است و اهّم مطالب رشته را دربرمي‌گيرد. در اين اثر كه 905 صفحه آن متن و 17 صفحه آن مقدمه و فهرست اسامي همكاران است. تعداد كلمات تقريباً به 930000 مي‌رسد.

به سبب تحولات پيش آمده در جهان، در ويرايش سوم بسياري از مقالات بازنويسي شده است اما به‌سبب تغييرات سريع در برخي كشورها، امكان تهيه تازه‌ترين اطلاعات، ممكن نبوده است. تدوين اين اثر مديون تلاش 437 نويسنده بوده و سر ويراستار آن رابرت وجورث[2]  است.

دو ويژگي ديگر، اين دايره‌المعارف را از دايره‌المعارف‌هاي مشابه ممتاز مي‌كند: يكي تعداد نسبتاً زياد سرگذشتنامه‌هاي مربوط به كتابداران معروف جهان و ديگري اطلاعات موجز و مفيدي كه از وضعيت كتابداري كشورهاي مختلف جهان به دست مي‌دهد.

                 رابرت وجورت (WELIS)

ترجمه مرضيه هدايت

 


.[1] World Encyclopedia of Library and InformationServices

.[2] Robert Wedgeworth

 

 

بازگشت به فهرست مقالات د