Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    
 

بازگشت به فهرست مقالات د

 

دوستداران كتابخانه[1] . اين نوع انجمن بيشتر به‌صورت نهادي مردمي و غيردولتي عمل مي‌كند و از نظر قانوني مجاز است. اين‌گونه نهادها به‌منظور انجام خدمات و حمايت از فعاليت‌هاي كتابخانه‌هايي خاص يا گروهي از كتابخانه‌ها تشكيل مي‌شوند و معمولا از طريق كمك‌هاي داوطلبانه مالي و فكري و حمايت‌هاي سياسي، كتابخانه‌ها را ياري مي‌دهند.

در تاريخچه انجمن‌هاي دوستداران كتابخانه، در آغاز، به نام چندين انجمن غيررسمي براي حمايت كتابخانه‌ها، و همچنين باشگاه‌هاي كتاب و دوستداران كتابخانه‌ها كه به‌صورت خودانگيخته تشكيل شده‌اند، بر مي‌خوريم، اما نخستين گزارش‌هاي رسمي موجود حاكي از آن است كه "انجمن دوستداران كتابخانه ملي و كتابخانه‌هاي بزرگ فرانسه"[2]  نخستين انجمن فراگير و شناخته‌شده‌اي است كه در سال 1913 تأسيس شده است. در انگلستان، شايد بتوان مشهورترينانجمن دوستداران كتابخانه را انجمن سر توماس بودلي- كسي كه نهضت احياي كتابخانه‌ها به نام وي در تاريخ انگلستان ثبت است - دانست. انجمن دوستداران كتابخانه بودليان در سال 1925 تأسيس گرديد و به‌دنبال آن، انجمن دوستداران كتابخانه دانشگاه هاروارد تشكيل شد. پس از آن، ديويد يوجين اسميت[3] ، در سال 1928، انجمن دوستداران كتابخانه دانشگاه كلمبيا را بنيان نهاد و در پي آن در بريتانيا انجمن دوستداران كتابخانه ملي در سال 1913 تشكيل شد. در همين محدوده تاريخي، انجمن‌هاي مشابهي براي كتابخانه‌هاي دانشگاه‌هاي ييل، پرينستون، و جان هاپكينز ايجاد شد. در سال 1935 نيز انجمن كتابداران ايالات متحده امريكا، كتابخانه‌هايگروه دوستداران كتابخانه‌ها را تشكيل داد. اين گروه، نخستين جزوه خود را با عنوان >كتابخانه را فراموش مكن<[4] منتشر كرد، كه عنواني پندآموز و عبرت‌انگيز بود (اما اين انجمن تلاشي همپاي تحركات ديگر خود در اين جهت مبذول نداشت).

در سال 1978، راهنماي منتشرشده سازمان‌ها و نهادهايي كه به چنين فعاليت‌هايي در ايالات متحده مي‌پرداختند بيش از 20 هزار گروه و انجمن دوستداران كتاب و كتابخانه را ثبت كرده است. تنها در سياهه ايالت نيويورك در سال 1982 نام 238 مورد از اين نوع نهادها آمده است.

تاريخ ثبت نخستين انجمن در اين راهنما سال 1929 ذكر شده است. همه اين نهادها در سراسر ايالات متحده در سال 1979 با يكديگر متحد شدند و "انجمن دوستداران كتابخانه‌هاي ايالات متحده امريكا" را تشكيل دادند. اين تشكيلات درصدد بود با راهنمايي و هدايت اعضاي انجمن‌ها و گروه‌ها به ارتقاي سياست‌ها و تصميم‌گيري‌هاي مشترك به نفع كتابخانه‌ها، به‌ويژه در مورد گرفتن امتيازهاي مالياتي و بهره‌گيري از آنها كمك كند.

در انگليس، نهادهاي دوستداران كتابخانه نخست براي كتابخانه‌هاي دانشگاهي و تحقيقاتي مهم تأسيس شد كه از جمله آنها مي‌توان به دانشگاه‌هاي كمبريج، ادينبورگ، لندن، و لامبت پالاس[5]  اشاره كرد و، در واقع، آنها را مي‌توان عامل پيدايش و زايش نهادهايي از اين نوع دانست. امروزه انجمن دوستداران كتابخانه بودليان داراي شاخه‌هاي امريكايي، آلماني، ژاپني، و افريقايي (جنوبي) است. كتابخانه ملي بريتانيا، با تأخير، انجمن دوستداران خود را در 1989 تشكيل داد و به دنبال آن اداره كتابخانه‌هاي عمومي انگليس در 1991 به تأسيس نهادهايي همچون "دوستداران كتابخانه‌هاي لورن و موزه‌ها[6] " همت گماشت.

 اعضاي اين انجمن‌ها معمولا از ميان خوانندگان و مراجعه‌كنندگان صديق و وفادار كتابخانه‌ها كه براي ارائه خدمات و كمك‌هاي داوطلبانه در خارج از ساعات كار كتابخانه آماده هستند تشكيل مي‌گردد و شامل تعدادي از كتابداران حرفه‌اي نيز مي‌شود. بهره‌گيري از موقوفات خيريه‌ها همراه با معافيت‌هاي مالياتي و همچنين حق عضويت و حق اشتراك‌هاي سالانه كه از طريق اين انجمن‌ها گردآوري و تأمين مي‌شود پشتيباني مهمي براي كتابخانه‌ها و فعاليت‌هايشان محسوب مي‌گردد، در حالي كه عضويت در اين انجمن‌ها براي اعضا هيچ‌گونه امتيازي به حساب نمي‌آيد.

معمولا ارائه رهنمون مؤثر و بهبودبخش، فعاليت‌هاي روابط عمومي و تبليغاتي كتابخانه، و تعهد نسبت به كمك در افزايش بودجه كتابخانه‌اي كه عضو آن هستند از جمله فعاليت‌هاي اعضاي انجمن دوستداران كتابخانه‌هاست. بايد توجه داشت كه بودجه‌هاي اهدايي براي فعاليت‌هاي جاري كتابخانه يا حفظ و نگهداري ساختمان، پرداخت دستمزد كاركنان، و خريد كتاب‌ها و مواد ديگر صرف نمي‌شود؛ بلكه گردآوري كمك‌هاي مالي بيشتر به‌منظور افزايش درآمد كتابخانه براي فراهم كردن تسهيلات و امكانات اضافي و تجهيزاتي است كه براي رفاه خوانندگان و كاركنان در محيط كتابخانه لازم است. اختصاص بودجه‌هايي براي نوآوري‌ها؛ خريد كتاب‌هاي ويژه و گران‌قيمت، و ديگر مواد مورد نياز كتابخانه كه بودجه عادي كفاف آنها را نمي‌كند؛ پرداخت هزينه تهيه و انتشار فهرست‌هاي كتابخانه و سياهه اسامي كساني كه كمك‌هاي ويژه كرده‌اند؛ و شركت در نمايشگاه نيز از اين طريق تأمين مي‌شود.

انجمن‌ها و گروه‌هاي دوستداران كتابخانه‌ها برگزاري و سازمان دادن سخنراني‌ها، گردش‌هاي كتابخانه‌اي (بازديد از كتابخانه‌ها و هدايت بازديدكنندگان)، نشست‌هاي مشترك با كاركنان حرفه‌اي، بازديد از كتابخانه‌هاي همجوار، انتشار خبرنامه‌هاي كتابخانه‌اي، و فعاليت‌هاي ديگري را كه هر كدام به نحوي در ارتباطات اجتماعي و حمايت كتابخانه مؤثر است برعهده مي‌گيرند.

گروه‌هاي دوستداران كتابخانه به‌صورت داوطلبانه با كاركنان حرفه‌اي كتابخانه‌ها همكاري مي‌كنند، كه اين همكاري شامل راهنمايي غيررسمي استفاده‌كنندگان از كتابخانه، راهنمايي گروه‌هاي بازديدكننده مانند دانش‌آموزان مدارس از كتابخانه، و جز آن است. هيأت امناي انجمن نيز اغلب نمايندگان مدير كتابخانه را در اين امور ياري و همراهي مي‌كند.

(IEILS) [7] باري بلوم‌‌فيلد  

ترجمه كاظم حافظيان رضوي

 



.[1] Friends of the Library

.[2] La Société des Amis de la Bibliothéque Nationale etles Grandes Bibliothéques de la France

.[3] David Eugene Smith

.[4] Remember the Library

.[5] Lambeth Palace

.[6] Friends of Lorn Libraries and Museums

.[7] Barry Bloomfield

 

 

بازگشت به فهرست مقالات د