Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی
    آ         الف       ب       پ       ت       ث       ج       چ       ح       خ       د       ذ       ر       ز       ژ       س       ش       ص       ض       ط       ظ       ع       غ       ف       ق       ک       گ       ل       م       ن       و       ه       ی    
 

بازگشت به فهرست مقالات د

 

ديالوگ[1] . اين اصطلاح به يكي از مهم‌ترين شبكه‌هاي اطلاعاتي پيوسته اطلاق مي‌گردد كه خدمات خود را در مقياس بين‌المللي ارائه مي‌دهد. ديالوگ در لغت به‌معناي گفت‌وگو است و در اينجا، منظور گفت‌وگو ميان كاربر و رايانه است.

تاريخچه. مؤسس ديالوگ، راجر ساميت[2]  امريكايي است. وي در سال 1965 از سوي شركت لاكهيد در پالوآلتو[3] مأموريت يافت كه زباني رايانه‌اي طراحي كند كه، افزون بر برنامه‌نويسان، ديگران هم بتوانند از آن استفاده كنند و مجهز به روش اجراي فرمان و داراي قابليت انباشت باشد. ساميت براي آزمون طرح خود پايگاه اطلاعاتي "گزارش‌هاي علمي و فني هوا ـ فضا" را با همكاري ناسا ايجاد كرد و به اين ترتيب، نخستين خدمات اطلاع‌رساني پيوسته پديد آمد (22:8).

ديالوگ در 1972 به‌شكل تجارتي به‌كار رفت، در 1988 به شركت نايت ريدر[4]  فروخته شد (46:6)، و در 1998 مجدداً به مالكيت ديالوگ در آمد و با همكاري خدمات اطلاع‌رساني ديتااستار[5]  و پروفاوند[6]  تحت نام ديالوگ به كار خود ادامه داد.

هم‌اكنون توليدات و خدمات ديالوگ، از طريق اين دو، توانايي بازيابي دقيق اطلاعات را، به‌صورت دستيابي به بيش از شش بيليون كليدواژه موجود در اينترنت و اينترانت به سازمان‌ها فراهم ساخته است (2).

ديالوگ داراي بيش از 600 پايگاه اطلاعاتي (1:5) ماهيتاً ارجاعي و كتابشناختي درباره موضوع‌هاي گوناگون است كه از ميليون‌ها سند از منابع معتبر علمي گرفته شده و دامنه‌اي گسترده از اخبار و سيروسفر تا تحقيقات علمي و اختراعات را دربر مي‌گيرد (3:7). اين پايگاه اطلاعاتي، پيشگام تهيه خدمات اطلاعاتي پيوسته براي سازمان‌هايي در سطح جهان است كه به‌دنبال اطلاعات در زمينه‌هاي تجاري، علمي، فني، مالي، و حقوقي، به‌منظور كسب امتيازهاي اقتصادي، هستند (2).

نزديك به سه دهه است كه بخش تجاري ديالوگ، به‌سبب گستره و عمق محتوا، جست‌وجوي دقيق، و سرعت بالا مشهور شده است. اخيراً شركت وينتر[7]  ديالوگ را به‌سبب دامنه و عمق محتواي آن به رسميت شناخت؛ اين شركت در "برنامه مقياسي پايگاه اطلاعاتي2000 "[8] برنده "جايزه بزرگ"[9]  شد.

 اداره مركزي ديالوگ در كاري، (نيويورك)[10]  ايالات متحده بوده و داراي دفاتري در سراسر دنياست. توليدات ديالوگ توسط بيش از 100000 جست‌وجوگر حرفه‌اي در بيش از يكصد كشور جهان مورد استفاده قرار گرفته است. اين پايگاه اطلاعاتي وابسته به شركت تامسون، شركت اطلاع‌رساني عمده در سطح جهان در زمينه تجارت و بازارهاي تخصصي است (2).

ساختار. پايگاه‌هاي اطلاعاتي ديالوگ بسيار گسترده، متعدد، و كامل است. اين پايگاه از تعداد زيادي فايل و هر فايل از تعدادي ركورد تشكيل شده است. اطلاعات ارائه‌شده در آنها يا به‌صورت فهرست كتابشناختي يا در غالب تمام‌متن ارائه مي‌شود. اغلب فايل‌هاي ديالوگ جزو منابع مرجع بوده و تقريباً همه منابع مرجع مهم در آن وجود دارد (1: ذيل "واژه"). به‌علاوه، ناشرانِ خدمات پيوسته، بر اساس موافقتنامه‌اي داراي حق توزيع الكترونيكي انحصاري با ديالوگ هستند. با آنكه طيف وسيعي از اطلاعات به‌صورت رايگان از طريق وب قابل دسترسي است، كيفيت اطلاعات و همچنين زماني كه براي جست‌وجو در وب صرف مي‌شود نشان مي‌دهد كه اشتراك در خدمات پيوسته مقرون به صرفه‌تر است.

اينفو سورت[11]  فن‌آوري نمايه‌اي اختصاصي ديالوگ است كه تضمين مي‌كند اطلاعات بر اساس استانداردهاي دقيق نمايه شوند. همچنين مي‌تواند براي نمايه‌كردن اطلاعات داخلي ديالوگ به‌عنوان قسمتي از راه‌حل‌هاي اينترانت مورد استفاده قرار گيرد.

ديالوگ زمينه تحول در يك رشته از فعاليت‌ها را ايجاد مي‌كند كه شامل توليد صفحه فشرده، ويندوز سازگار با ديالوگ، پروفاوند و ديتااستار، و شماره‌گير كلاسيك[12]  و راه‌حل‌هاي اينترانت است (3: 1).

ديالوگ تا سال 1993 چكيده بيش از 100000 نشريه، متن كامل بيش از 450 نشريه ادواري، و اطلاعات شش ميليون پروانه ثبت اختراع و اكتشاف در 26 كشور جهان را دربر داشته است (46:6).

مقوله‌بندي موضوعات ديالوگ به شرح زير است: تجارت و صنعت؛ آمارهاي كار؛ راهنماي بين‌المللي شركت‌ها و مشاغل؛ اطلاعات مربوط به توليدات؛ راهنماي شركت‌ها و مشاغل امريكايي؛ قوانين و حكومت؛ كتاب‌ها؛ اطلاعات كلي؛ منابع مرجع؛ نمايه‌هاي روزنامه‌ها؛ اطلاعات تمام‌متن روزنامه‌هاي امريكايي؛ اخبار جهان؛ پروانه‌هاي ثبت اختراع، نشانه‌هاي تجاري، و اسناد چاپ؛ كشاورزي و تغذيه؛ شيمي؛ رايانه؛ انرژي و محيط زيست؛ پزشكي و علوم زيستي؛ اطلاعات دارويي؛ علوم، فنون، و مهندسي؛ و علوم اجتماعي و انساني. براي هريك از مقوله‌هاي فوق، چندين فايل و يك راهنماي كلي وجود دارد. همچنين انواع نمايه‌ها براي كل و يكايك مقوله‌ها به‌صورت چاپي و غيرچاپي منتشر شده است (1: ذيل "واژه").

شيوه‌هاي كاوش در ديالوگ. ديالوگ چندين شيوه براي دسترسي به اطلاعات پيشنهاد مي‌كند: منو، فرمان، و هدف.

منو. اين شيوه براي كساني كه در امر جست‌وجوي پيوسته تازه‌كار هستند، و نيز براي جست‌وجو در پايگاه‌هاي اطلاعاتي كم‌استفاده، مطلوب است؛

فرمان. اين روش سريع‌ترين و صحيح‌ترين راه را براي جست‌وجوي اطلاعات پديد مي‌آورد. فرمان نظام جست‌وجوي قوي و انعطاف‌پذيري است كه شرايط كاوش اطلاعات روزآمد و مورد نظر را فراهم مي‌كند؛

هدف. اين شيوه امكان دسترسي سريع به مقاله‌هاي تمام‌متن را فراهم مي‌سازد.

خدمات ديالوگ. مهم‌ترين خدمات ديالوگ عبارتند از:

ارتباط بازرگاني ديالوگ (دي.بي.سي.)[13]، كه پاسخ‌هاي سريع و مشخص به انواع پرسش‌هاي بازرگاني را فراهم مي‌كند. دي.بي.سي. حول هفت كاربرد مجزّا سازمان يافته است: 1) اطلاعات شركت‌هاي سراسر جهان؛ 2) امور مالي در ايالات متحده امريكا؛ 3) محصولات و بازارها؛ 4) بازاريابي براي فروش در سراسر جهان؛ 5) برنامه‌ريزي سفر؛ 6) اخبار بازرگاني؛ و 7) خدمات آگاهي‌رساني ديالوگ[14] .

خدمات آگاهي‌رساني ديالوگ، كه خدمات خودكار اطلاعات جاري است، اطلاعات روزآمد مربوط به موضوعي مشخص را به‌طور مستمر عرضه مي‌كند؛

پست الكترونيكي ديالوگ[15] ، كه امكان برقراري ارتباط با كاركنان خدمات اطلاعاتي نايت ريدر، توليدكنندگان اطلاعات، و ديگر كاربرها را فراهم مي‌سازد؛

جست‌وجوي واحد[16] ، كه امكان جست‌وجوي همزمان در چند پايگاه را فراهم مي‌كند. از ويژگي‌هاي اين نظام، اشاعه اطلاعات گزيده به‌طور خودكار است؛

نمايه ديالوگ[17] ، كه ابزاري براي انتخاب پايگاه است و اجازه مي‌دهد براي يافتن بيشترين اطلاعات درباره موضوعي معيّن، نمايه چندين پايگاه در آنِ واحد بررسي شود؛

ديالوگ روي صفحه فشرده[18] ، كه امكان كاوش غيرمستقيم را فراهم مي‌آورد. به اين ترتيب كه ديالوگ اطلاعات برخي پايگاه‌هاي خود را روي صفحات فشرده ذخيره كرده و به‌صورت دوره‌اي در اختيار متقاضيان و مشتركان خود قرار مي‌دهد (46:6؛ 5:7)؛

شبكه جهان‌گستر ديالوگ[19] ، ابزار قوي جست‌وجوي اطلاعات براي كاربران متوسط و پيشرفته است. ديالوگ‌وب نمايانگر جامعيت، قدرت، و دقت ديالوگ است و جامع‌ترين خدمات اطلاعاتي پيوسته در محيط شبكه گسترده جهاني وب را ارائه مي‌كند (1:4).

ديالوگ پيوسته ارتباطي[20] ، كه نرم‌افزار ارتباطي ديالوگ و واجد خصوصيات اتصال خودكار، ايجاد جست‌وجو پيش از اتصال، ذخيره اطلاعات، و جز آن است؛

گزارش، كه اجازه مي‌دهد اطلاعات بازيابي‌شده از پيشينه‌هاي منفرد در جداول مشخصي قرار گيرند. اين گزينه آماده‌سازي، سياهه‌هاي بازيابي را ساده كرده و امكان ويرايش آنها را در برنامه‌هاي صفحه گسترده ايجاد مي‌كند (6:7)؛

رؤيت تصوير، كه امكان تماشاي تصاوير را از پايگاه‌هاي اطلاعاتي معيّني با استفاده از نرم‌افزار پيوسته ديالوگ ايجاد مي‌كند، مانند تصاوير مارك تجارتي "تريد مارك اسكن"[21]  و تصاوير مربوط به شيمي از پايگاه چپمن.

ديالوگ داراي شبكه ارتباطي دوربرد به نام دايال‌نت[22] است. بعضي از پايگاه‌هاي اطلاعاتي بزرگ در اين شبكه به فايل‌هاي مجزّا تقسيم مي‌شوند. به‌طور كلي، اين شبكه براي افرادي كه به پايگاه‌هاي گوناگون نياز دارند ميزبان بسيار مهمي به‌شمار مي‌آيد (22:8).

 

مآخذ: 1) محمدي‌فر، محمدرضا. فرهنگ جامع مرجع‌شناسي. ذيل "ديالوگ"؛

2) Dialog Corporation. "The Dialog Corporation, a Thomson Company", 2001 [On-Line]. Available: http:// www. dialog.com/info/corporate/factsheet; 3) Idem. "Reasons to Select the Dialog Corporation", 1999 [On-line]. Available: http://WWW.Dialog.com/ dialog.htm; 4) Idem. "Welcome to DialogWeb", 1999 [On- Line]. Available: http:// WWW. Dialog. com/ OIALWEB.htm; 5) Idem. "Welcom to Dialog Web". 2001 [On-Line]. Available: http:// Products.dialog; 6) Hartley, R.J.,... [et.al]. Online Searching Principles and Practice. London: Bourker, 1993; 7) Knight-Ridder Information, Inc. Database Catalog 1996. U.S.A., 1996; 8) Newman, Donald. "Dialogue on Dialog: Interview with Roger Sumit". Wilson Library Bulletin. Vol. 60, No.5 (Jan. 1986): 21-25.

                افسانه پورحمزه؛ هما قائدشرفي

 


.[1] DIALOG

.[2] Roger Summit

.[3] Palo Alto

.[4] Knight Ridder

.[5] DataStar

.[6] Profound

.[7] Winter corporation

.[8] Database Scalability Program 2000

.[9] Grand prize

.[10] Cary, N.C

.[11] Info Sort

.[12] Classic dialup

.[13] DIALOG Business Connection (DBC)

.[14] DIALOG Alert Service

.[15] DIALMAIL

.[16] One Search

.[17] DIALINDEX

.[18] DIALOG on Disk

.[19] DialogWeb

.[20] Dialoglink

.[21] Trade Mark Scan

.[22] DIALNET

 

 

بازگشت به فهرست مقالات د